Η δεύτερη μεγαλύτερη σφαγή των Ναζί στην Ελλάδα, μετά των Καλαβρύτων, έγινε στις 23-24 Απριλίου του 1944 στους Πύργους Εορδαίας. Στο πλαίσιο της επιχείρησης «Maigewitter» (Μαγιάτικη Καταιγίδα), το χωριό καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς και θανατώθηκαν από τον γερμανικό στρατό 327* από τους 1.302 κατοίκους του.
Λόγω της θέσης του χωριού (σε απόσταση δύο περίπου ωρών από τη σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης-Φλώρινας και την οδό Αμυνταίου-Έδεσσας), συχνά έβρισκαν εκεί καταφύγιο αντάρτες του ΕΛΑΣ.
Την άνοιξη του 1944 ο ΕΛΑΣ αποφάσισε να πλησιάσει περισσότερο τη Θεσσαλονίκη και απέστειλε ενισχύσεις στην περιοχή του Βερμίου, αποτελούμενες από 500 αντάρτες. Τον Μάρτιο ξεκίνησε η εκκαθαριστική επιχείρηση των Γερμανών «Μαγιάτικη Καταιγίδα», με σκοπό τη δημιουργία προστατευτικής νεκρής ζώνης γύρω από τις θέσεις που κατείχαν, στην οποία συμμετείχαν:
• Γερμανοί άνδρες των SS και της Βέρμαχτ,
• Ιταλοί που είχαν ενταχθεί –διά της βίας ή εθελοντικά– στη Βέρμαχτ, μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας το φθινόπωρο του 1943,
• Μουσουλμάνοι εθελοντές από το Τουρκμενιστάν,
• Μισθοφόροι Έλληνες του «Ελληνικού Εθελοντικού Σώματος Γεώργιος Πούλος» που έδρευε στην Πτολεμαΐδα,
• Έλληνες «εθνικισταί» από τους γύρω οικισμούς, στα χωριά των οποίων είχαν επιτεθεί προηγουμένως οι αντάρτες του ΕΛΑΣ,
• Έλληνες συνεργάτες των Γερμανών, κυρίως τουρκόφωνοι πρόσφυγες.
Τον Απρίλιο οι Γερμανοί επιτέθηκαν στους Πύργους και το Μεσόβουνο, με τη συμμετοχή ακόμη και της αεροπορίας τους, από τα πυρά της οποίας σκοτώθηκαν και μικρά παιδιά. Σε όλα αυτά τα χωριά συνάντησαν έντονη αντίσταση των ανταρτών, η οποία τους ερέθισε ακόμη περισσότερο.
Όταν μπήκαν στο χωριό, συνέλαβαν και σκότωσαν άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Πολλά από τα θύματα εκτελέστηκαν μαζικά ή πυρπολήθηκαν μέσα σε αχυρώνες, ενώ παιδιά και βρέφη φονεύθηκαν με ξιφολόγχες. Καταστράφηκαν τα 365 από τα 385 σπίτια, δημόσια κτήρια και εκκλησίες (εκτός από τρεις) και κατασχέθηκαν οικοσκευές, ζώα, τουλάχιστον 10 τόνοι σιτάρι, 12.000 γιδοπρόβατα, 3.500 ιπποειδή και βοοειδή, ενώ 1.400 επιζήσαντες από τους Πύργους και το Μεσόβουνο οδηγήθηκαν πεζοί, ως όμηροι, σε χάνι της Πτολεμαΐδας.
Στο Αρχείο της ΕΡΤ διασώζονται μαρτυρίες κατοίκων που γλίτωσαν, οι οποίοι αφηγούνται τα γεγονότα της 23ης Απριλίου 1944.
Ηλικιωμένοι άνθρωποι –γυναίκες και άνδρες– μιλούν για τον πανικό που ακολούθησε και τα φονικά πυρά που εξαπέλυσαν εναντίον τους οι κατοχικές δυνάμεις. Οι συγκεντρωμένοι κάτοικοι που δεν χτυπήθηκαν ή διέφυγαν οδηγήθηκαν στα Χάνια Πτολεμαΐδας, όπου και έμειναν για 6 ημέρες με την εντολή να μην επιστρέψουν στα σπίτια τους.
Χειρότερη μοίρα είχαν οι κάτοικοι της άνω συνοικίας του χωριού, οι οποίοι περιγράφουν πώς επιχείρησαν να διαφύγουν στο βουνό. Περίπου 200 εξ αυτών κρύφτηκαν εκεί, αλλά οι Γερμανοί με τους συνεργάτες τους συνέλαβαν πολλούς και τους εκτέλεσαν, ενώ άλλους, κυρίως γυναικόπαιδα, τους οδήγησαν στην εκκλησία του χωριού.
Κάτοικος των Πύργων περιγράφει το βιασμό νεαρών γυναικών από τους προδότες-συνεργάτες των Γερμανών.
Προβάλλονται επίσης πλάνα από το χωριό όπου οι κάτοικοι αναπαριστούν τα γεγονότα της τραγικής εκείνης ημέρας και στο τέλος της εκπομπής οι συγγενείς των θυμάτων περνούν μπροστά από την κάμερα και αναφέρουν τα μέλη της οικογένειάς τους που δολοφονήθηκαν από τις δυνάμεις κατοχής.
