Κλεφτή ματιά στα ήθη και έθιμα των Ποντίων που ζούσαν στον ρωμαίικο μαχαλά Γατσάκ του Ακ Νταγ Ματέν, στη Μεγάλη Πέμπτη και τη Μεγάλη Παρασκευή. Οι πληροφορίες προέρχονται από το βιβλίο Κοτυλάβα – Μύθος και ιστορία στον Πόντο του Κ. Θ. Ιωαννίδη (εκδ. «Δωδώνη») που καταγράφει την ιστορία της οικογένειάς του, με κεντρικό πρόσωπο τη γιαγιά του Κοτυλάβα. Ο παππούς του Κοτύλας την έκλεψε όταν εκείνη ήταν 12 ετών, την παντρεύτηκε και έκαναν τρία παιδιά.
Η ιστορία τους δεν είχε αίσιο τέλος γιατί εκείνος πέθανε νέος και εκείνη μετά από απίστευτη οδύσσεια βρέθηκε στην Ελλάδα με τα δύο μικρότερα παιδιά της. Η Κοτυλάβα πέθανε το 1952, σε ηλικία 82 ετών, όταν ο συγγραφέας ήταν επτά ετών.
≈
Τη Μεγάλη Πέμπτη φτιάξαμε με την καλομάνα και τη μητέρα τα τσουρέκια, τα κουλουράκια και βάψαμε τα αυγά. Βάψαμε κόκκινα αυγά αλλά άλλοι έβαφαν αυγά και σε άλλα χρώματα.
Τη Μεγάλη Παρασκευή πήγαμε στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου μερικά κόκκινα αυγά και δείγματα από όλα τα γεννήματα, σιτάρι, κριθάρι, καλαμπόκι, τσορτάνια και τα αποθέσαμε σε μια γωνία του κυρίως ναού για να διαβασθούν. Πήγαμε τόσα αυγά για διάβασμα όσα ήταν και τα μέλη της οικογένειας συν ένα για το εικονοστάσι. Με τα αυγά αυτά δεν τσουγκρίζαμε, βάφαμε άλλα για τσούγκρισμα.
Παίρναμε το αγιασμένο σιτάρι ή κριθάρι και το ανακατεύαμε με τους σπόρους που θα σπέρναμε το φθινόπωρο στα χωράφια, για να πάει καλά η σοδειά.
Στολίζαμε τον Επιτάφιο με άσπρα λουλούδια, τριαντάφυλλα ή γαρίφαλα, και πολύχρωμα αγριολούλουδα που υπήρχαν άφθονα στα λιβάδια, και κάναμε την περιφορά του μέχρι το ποτάμι και γύρω από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Γατσάκ.
Τα λουλούδια που παίρναμε από τον Επιτάφιο τα χρησιμοποιούσαμε, μαζί με άλλα υλικά ή αγριοβότανα, για την παρασκευή γιατρικών ή φτιάχναμε φυλαχτά με αυτά, που τα μοιράζαμε στους συγγενείς και τους οικογενειακούς φίλους.
Κ. Θ. Ιωαννίδης
