Τηλεοπτική σεζόν 1982-83. Το ΠΑΣΟΚ ήταν εδώ, και η ΕΡΤ ζούσε τη δική της αλλαγή. Οι υπεύθυνοι της δημόσιας τηλεόρασης δεν ήθελαν με τίποτα να θυμίζει την προηγούμενη διοίκηση-κυβέρνηση. Από τα σήματα, μέχρι τα σίριαλ.
Όσον αφορά τα τελευταία, η αρχή έγινε με τα «Λαυρεωτικά» σε σκηνοθεσία Γιώργου Μιχαηλίδη, την άνοιξη του 1982.
Αν και το θέμα και το ύφος της σειράς ξένισε αρχικά τον κόσμο, τελικά πιστώθηκε ως επιτυχία. Οι υπεύθυνοι συνεχίζουν ακάθεκτοι με δύο σπουδαίες σειρές που αγαπήθηκαν και από το κοινό και από τους κριτικούς: ήταν «Οι απόμαχοι» του Παντελή Βούλγαρη και –κυρίως– το «Γιάννης και Μαρία» του Πάνου Γλυκοφρύδη.
Στα κάγκελα
Όπως φάνηκε εκ των υστέρων, οι υπεύθυνοι του σταθμού –όπου διευθυντής ήταν τότε ο Βασίλης Βασιλικός–είχαν στο μυαλό τους να κινηθούν σε δύο πόλους: Τα νέου τύπου (πιο προχωρημένα σε θεματολογία και εικόνα) αλλά και πιο κλασικές συνταγές με σύγχρονη ματιά.
Όσον αφορά το πρώτο είδος, με τα «Κάθοδος» και «Κυρία Αρσενία σε αγαπώ» από τις διαμαρτυρίες του κόσμου, μόνο που δεν γκρεμίζεται το ραδιομέγαρο της Αγίας Παρασκευής. Πετσοκόβονται όπως-όπως (γιατί υπήρχαν και συμβόλαια), και είτε για τα ελάχιστα επεισόδια που τους αναλογούν εξορίζονται στην μεταμεσονύχτια ζώνη, είτε προβάλλονται χωρίς διαφήμιση.
Από την άλλη, η «Αρχαία σκουριά» φέρνει μνήμες ελληνικού σινεμά της δεκαετίας του 1970: με αργές εξελίξεις, σιωπές που και τους θεατές απομακρύνουν και τους κριτικούς να μην βάζουν τα φτυάρια στις αποθήκες τους. Αλλά και η «Οικογένεια Ζαρντή», παρά τη σκηνοθετική φρεσκάδα του Κώστα Φέρρη, ξεσηκώνει θύελλα διαμαρτυριών.
Όσον αφορά τις…κλασικές συνταγές, το «Χρυσό σπίτι» αντιμετωπίζει κριτική και εμπορική απαξίωση παρόλο που πρωταγωνιστούσε ο Γιώργος Πάντζας, ενώ το «Χαμογελάτε παρακαλώ» παίζει μπροστά σε κλειστές συσκευές. Ως και ένα ξενοπουλικό στανταράκι, η «Μαργαρίτα Στέφα», πατώνει πανηγυρικά. Η «Απέναντι όχθη» πάλι, αν και θάβεται από τους κριτικούς (ο έρωτας ενός παντρεμένου μεσόκοπου με μια νεαρή), προκαλεί την απαξίωση των κριτικών αλλά πηγαίνει καλά σε τηλεθέαση.
Στο ρόλο της νεαρής, η μετέπειτα βουλευτής του ΚΚΕ Λίλα Καφαντάρη.
Τα δυο γκραν σουξέ της περιόδου είναι το «Μινόρε της αυγής» και τα «Καθημερινά». Το δεύτερο είναι του Γιάννη Δαλιανίδη, που οι φήμες της εποχής ήθελαν να του δίνουν γη και ύδωρ να κάνει την σειρά, αν και οι κριτικές το κάνουν κόσκινο. Αλλά και το «Μινόρε» οι δεξιές εφημερίδες το περιποιούνται δεόντως, ότι προβάλλει την κουλτούρα των ναρκωτικών ουσιών.
Πάντως τον Δεκέμβριο του 1982 σε εβδομαδιαίο περιοδικό της εποχής (Φαντάζιο) η Κάτια Δανδουλάκη κοσμεί το εξώφυλλο ως Μαντώ Μαυρογένους.
Η Μαντώ δεν πάει διακοπές
Η Μαίρη Αρώνη και η Αλίκη Βουγιουκλάκη είχαν ενσαρκώσει την ηρωίδα του 1821 στο θέατρο, και η Τζένη Καρέζη στον κινηματογράφο. Η Κάτια Δανδουλάκη αναλαμβάνει την τηλεοπτική της ενσάρκωση. Η ηθοποιός ήταν αγαπητή στους τηλεθεατές και στα ΜΜΕ, ενώ ήταν ήδη θιασάρχης. Για την ιστορία, εκείνη την περίοδο είχε ανεβάσει στο θέατρο Διονύσια (σημερινό Χορν) το έργο Ήρθες και θα μείνεις με τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ.
Με τη «Μαντώ Μαυρογένους» γίνεται και επισήμως πρωταγωνίστρια στην τηλεόραση, ενώ οι φήμες μιλάνε για υπερπαραγωγή. Βέβαια, το 1982 μια σειρά με θέμα την επανάσταση του ’21 φάνταζε απίστευτα παλιά.
Καλά όλα αυτά, αλλά πότε θα κάνει πρεμιέρα η σειρά; Περνάνε οι εβδομάδες, περνάνε οι μήνες, και η «Μαντώ» άφαντη.
Και εδώ γεννάται το δεύτερο ερώτημα. Η ΕΡΤ άφησε τη σειρά να βγει στον αέρα το καλοκαίρι. Συγκεκριμένα, έκανε πρεμιέρα την Τετάρτη 8 Ιουνίου 1983, στις 19:40, με τον τίτλο «Προδομένος λαός – Μαντώ Μαυρογένους», και ολοκληρώθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου και σε 12 επεισόδια, αντί των 24 που αρχικώς είχε ανακοινωθεί.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, σε πρώτη φάση επρόκειτο για υπερπαραγωγή, η οποία εξελίχθηκε σε …απλή παραγωγή και μάλιστα με ιδιαίτερα χαμηλό κόστος, καθώς το κάθε επεισόδιο στοίχισε 1.400.000 δραχμές. Επιπλέον, η παραγωγός εταιρεία «Δυάς» επέστρεψε 450.000 δραχμές στο κανάλι, το οποίο μάλιστα κράτησε και τα σκηνικά και τα κοστούμια, που ως τότε επέστρεφαν στα χέρια των παραγωγών…
Όπως καταλάβατε, τα πράγματα δεν λειτούργησαν, παρόλο που το casting ήταν Εθνική Ελλάδος (Σταύρος Ξενίδης ως πατέρας Νικόλας Μαυρογένης, Γιάννης Βόγλης (Κολοκοτρώνης), Πάνος Χατζηκουτσέλης (Καποδίστριας), Νίκος Γαλανός (Δ. Υψηλάντης), Ντόρα Βολανάκη (Ζαχαράτη Μαυρογένους, μητέρα της Μαντώς), Χρήστος Πάρλας (Μέτερνιχ), Γιώργος Κοτανίδης (Αλ. Υψηλάντης), Γιώργος Χριστοδούλου (λόρδος Μπάιρον).
Η σειρά στηριζόταν στο βιβλίο του ιστορικού Γιώργου Ρούσου, η σκηνοθεσία ήταν του Σταμάτη Χονδρογιάννη. Αλλά και εδώ, κοινό και κριτικοί οι μεν πρώτοι το αγνόησαν, οι δε δεύτεροι έφτασαν να την χαρακτηρίσουν ως σχολική παράσταση. Σκληρό; Ναι, αλλά αν απαλύνει τον πόνο, για άλλες σειρές ζητήθηκαν μέχρι και εκλογές.
Για την ιστορία, η σειρά προβλήθηκε σε επανάληψη το 2015, 32 χρόνια μετά την πρώτη προβολή της.
Σπύρος Δευτεραίος
