Φώτας φαΐ ή χοσάφι λέγεται το παραδοσιακό φαγητό που έφτιαχναν στη Μικρά Ασία την παραμονή των Θεοφανίων –μέρα αυστηρής νηστείας πριν λάβουν τον Μεγάλο Αγιασμό–, και το έτρωγαν μετά την αλάδωτη φακή ή τη βραστή πατάτα. Ακόμα και σήμερα, σε μέρη όπου αναβιώνει το έθιμο της Σάγιας, το Φώτας φαΐ προσφέρεται απλόχερα σε όσους συμμετέχουν.
Το βράδυ της παραμονής επίσης άφηναν το τραπέζι στρωμένο με καλούδια, κυρίως ξηρούς καρπούς – για τις ψυχές.
Σύμφωνα με τη λαϊκή δοξασία, δώδεκα μέρες –από τα Χριστούγεννα μέχρι την παραμονή των Φώτων– οι ψυχές των νεκρών βρίσκονται κοντά μας, και φεύγουν πριν από τα μεσάνυχτα της παραμονής, τότε που κλείνουν οι Ουρανοί. Όταν είναι το τραπέζι στρωμένο, συμμετέχουν και χαίρονται γιατί ξέρουν ότι δεν τους ξεχάσαμε. Αυτό τους συντροφεύει μέχρι τα επόμενα Χριστούγεννα.
Σύμφωνα με άλλο έθιμο, όλη τη νύχτα της παραμονής μια βρύση έμενε να τρέχει νερό ώστε να φτάσει γρηγορότερα το αγιασμένο, ενώ έπλεναν με αγιασμό το σώμα τους για να μην αρρωσταίνουν όλη τη χρονιά.
Χοσάφι Νίγδης
ΥΛΙΚΑ
| λίγα ρεβίθια |
| λίγα σπυριά σιτάρι |
| 1 φλ. ξερά δαμάσκηνα |
| 1φλ. ξερά βερίκοκα |
| 1 φλ. σταφίδα |
| 1 φλ. ξερά σύκα |
| 1 φλ. μήλα χοντροκομμένα |
| 1 φλ. κυδώνια χοντροκομμένα |
| 1 φλ. αχλάδια χοντροκομμένα |
| 1 φλ. ζάχαρη |
| 3 ξυλάκια κανέλα |
| 10 καρφιά γαρίφαλο |
| 1 βανίλια |
ΕΚΤΕΛΕΣΗ
- Προσθέτουμε νερό να τα σκεπάζει, ή και παραπάνω αν μας αρέσει ο χυμός που προκύπτει, και βράζουμε μέχρι να μαλακώσουν τα φρούτα.
- Σερβίρουμε το χοσάφι ζεστό ή κρύο.
Παλαιότερο βίντεο του Συλλόγου Μικρασιατικών και Καππαδοκικών Δεσμών Κάτω Νευροκοπίου: Η προετοιμασία
