Έντονη ήταν η αντίδραση της Τουρκίας στον χάρτη που δημοσίευσε η Κομισιόν για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) της Ελλάδας, ο οποίος αφορά την αποτύπωση των χρήσεων στις θαλάσσιες περιοχές των κρατών μελών και τις επιτρεπόμενες ή απαγορευμένες δραστηριότητες σε αυτές τις περιοχές, στο πλαίσιο του γενικότερου σχεδιασμού της Ε.Ε. για τις ευρωπαϊκές θάλασσες.
Αν και η δημιουργία του χάρτη αποτελεί κοινοτική υποχρέωση για την χώρα μας, οι σχετικές προθεσμίες έχουν ήδη εξαντληθεί από το 2021 και η Ελλάδα καθυστέρησε την υποβολή του λόγω και των αντιδράσεων της Τουρκίας, καθώς το ελληνικό σχέδιο θα πρέπει να καλύπτει όλες τις θαλάσσιες ζώνες της χώρας.
Καθώς όμως οι προθεσμίες είχαν παρέλθει, οι υπηρεσίες της Κομισιόν συνέταξαν οι ίδιες και δημοσίευσαν στην Platform MSP (Maritime Sparial Planning) χάρτη βασισμένο σε στοιχεία από άλλους οργανισμούς και από εθνικές πηγές ο οποίος αποτυπώνει τις πραγματικότητες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και τις δυνητικές θαλάσσιες ζώνες της χώρας μας.
Επιπλέον, στο προφίλ της Ελλάδας επισημαίνεται ότι ακόμη δεν έχει κατατεθεί από τη χώρα μας ο ΘΧΣ και αντί αυτού, δημοσιεύτηκε ο συγκεκριμένος χάρτης, που προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση της Τουρκίας.
Ειδικότερα, στην λεζάντα του χάρτη αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι «αυτός ο χάρτης συντάχθηκε από διάφορες διεθνείς πηγές όπως το EMODnet, EEA η Marine Regions. Οι πληροφορίες που ελήφθησαν από αυτές τις πηγές διασταυρώθηκαν με δεδομένα από εθνικές πηγές. Ενώ η συλλογή πραγματοποιήθηκε από την Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα MSP, η επικύρωση και η διασφάλιση ποιότητας παραμένουν ευθύνη των πρωταρχικών πηγών δεδομένων».
Σκληρή ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ
Η δημοσίευση του χάρτη από εθνικιστική ιστοσελίδα στην Τουρκία προκάλεσε σειρά δημοσιευμάτων στο διαδίκτυο και το απόγευμα του Σαββάτου εκδόθηκε μια ιδιαίτερα σκληρή ανακοίνωση από του Τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών το οποίο προειδοποιεί ότι δεν θα επιτρέψει να παραβιαστούν τα δικαιώματα της Τουρκίας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Επιπλέον, δεν διστάζει να κατηγορήσει την Ε.Ε. ότι παρεμβαίνει σε θέματα θαλασσίων ζωνών άλλων χωρών και με απειλητικό τόνο προειδοποιεί ότι τέτοιες μονομερείς κινήσεις δεν βοηθούν στην επίλυση των «αλληλένδετων προβλημάτων του Αιγαίου».
Regarding Maritime Spatial Planning of the European Union https://t.co/v8YPLUX1Q6 pic.twitter.com/XnapvulhMW
— Turkish MFA (@MFATurkiye) November 16, 2024
Αναλυτικά, η ανακοίνωση αναφέρει:
«Σχετικά με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Τουρκία παρακολουθεί στενά τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), μεταφέροντας τις απαραίτητες προειδοποιήσεις στα αρμόδια μέρη και λαμβάνει όλα τα μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων της στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο.
»Οι χάρτες του Αιγαίου και της Μεσογείου που χρησιμοποιούνται σε αυτόν τον Σχεδιασμό είναι άκυροι για την Τουρκία και δεν έχουν κανένα νομικό αποτέλεσμα. Επαναλαμβάνουμε ότι δεν θα επιτρέψουμε την παραβίαση των δικαιωμάτων της Τουρκίας με αυτόν τον Σχεδιασμό. Θα θέλαμε να υπενθυμίσουμε ότι η ΕΕ δεν έχει καμία εξουσία να σχολιάζει τις θαλάσσιες διαφορές μεταξύ κυρίαρχων κρατών. Η συμμετοχή της ΕΕ σε τέτοιες πρωτοβουλίες καθιστά πιο δύσκολη την επίλυση αυτών των διαφορών.
»Οι μονομερείς ενέργειες σε περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας είναι απαράδεκτες. Τέτοιες μονομερείς προσπάθειες θα υπονομεύσουν τις προσπάθειες εξεύρεσης συνολικής, δίκαιης και βιώσιμης λύσης στα αλληλένδετα ζητήματα του Αιγαίου. Θα πρέπει να υιοθετηθεί μια ειλικρινής και συνολική προσέγγιση για την επίλυση των προβλημάτων στη βάση του διεθνούς δικαίου και της καλής γειτονίας».
Υπενθυμίζεται ότι η ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ έρχεται λίγες ημέρες μετά την συνάντηση του Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Χακάν Φιντάν όπου σύμφωνα με πληροφορίες ετέθη και το συγκεκριμένο θέμα.
Παράλληλα, τις προσεχείς ημέρες αναμένεται η συνέχιση των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου -Κρήτης στην οποία αντιδρά η Τουρκία και μάλιστα, χωρίς καν να έχει ξεκινήσει η έρευνα, την περασμένη Πέμπτη υπήρξε παρουσία τεσσάρων τουρκικών πολεμικών στην περιοχή ανοικτά της Κάσου ως «προειδοποιητικό μήνυμα».
