Αύξηση της μέσης θερμοκρασίας πάνω από 3.5 βαθμούς Κελσίου ως το 2070 προβλέπει έρευνα του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) για το ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας, ως συνδυασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, με βάση το δυσμενέστερο σενάριο της Διακυβερνητικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή και της αστικής θερμικής νησίδας.
Η έρευνα του καθηγητή ΕΚΠΑ και μέλους της Επιστημονικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κλιματική Αλλαγή, Κωνσταντίνου Καρτάλη, έγινε σε σύγκριση με την περίοδο 1971-2000, στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου CLIMPACT 2, και οδήγησε στο συμπέρασμα ότι ο θερμικός κίνδυνος στην Αθήνα θα επιδεινωθεί σημαντικά κατά τη μελλοντική περίοδο 2041-2070.
Υψηλότερος ο θερμικός κίνδυνος στο κέντρο της Αθήνας και τον Πειραιά
Ειδικότερα, το ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα της πόλης κατηγοριοποιήθηκε σε πέντε τάξεις θερμικού κινδύνου ( πολύ χαμηλός, χαμηλός, μέτριος, υψηλός και πολύ υψηλός). Λαμβάνοντας υπόψη διάφορες παραμέτρους η έρευνα συμπεραίνει επίσης ότι κατά την παρούσα χρονική περίοδο, οι κεντρικές περιοχές του ευρύτερου πολεοδομικού συγκροτήματος της Αθήνας καθώς και ο Πειραιάς και δήμοι στην ευρύτερη περιοχή του, εμφανίζουν πολύ υψηλό θερμικό κίνδυνο, ενώ ο θερμικός κίνδυνος λαμβάνει τις χαμηλότερες τιμές κυρίως στις περιοχές στα βορειοανατολικά και ανατολικά της Αθήνας.
Όπως επισήμανε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καθηγητής Κωνσταντίνος Καρτάλης «τα τελευταία έτη καταγράφεται αυξημένη συχνότητα, ένταση και διάρκεια ακραίων καιρικών φαινόμενων στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, με τις επιπτώσεις των φαινομένων αυτών να αποτυπώνονται και στην Αττική.
»Τα φαινόμενα αυτά σχετίζονται κατά κύριο λόγο με πολύ υψηλές θερμοκρασίες και καύσωνες. Οι καταγραφές αυτές δεν συνιστούν κλιματική ιδιαιτερότητα της Ελλάδος αλλά ουσιαστικά παρακολουθούν τις θερμοκρασιακές παρατηρήσεις σε παγκόσμια κλίμακα, οι οποίες καταδεικνύουν μία διακριτή θέρμανση του πλανήτη τα τελευταία 150 έτη λόγω ανθρωπογενούς παρέμβασης.
»Επιπρόσθετα, έχει παρατηρηθεί παγκοσμίως τις τελευταίες δεκαετίες ένας ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός επεισοδίων καύσωνα, οι οποίοι τείνουν επιπλέον να είναι συχνότεροι, να διαρκούν περισσότερο, και να είναι πιο έντονοι. Χαρακτηριστικά αναφέρονται τα επεισόδια καύσωνα στην Αττική κατά τα έτη 2022 και 2023, τα οποία συνδύασαν υψηλές θερμοκρασίες με μεγάλη διάρκεια, γεγονός που επιδείνωσε τις θερμικές συνθήκες σε πολλές αστικές περιοχές».
Πιο ζεστές οι πόλεις
Σύμφωνα με τον Κ. Καρτάλη, γενικότερα οι πόλεις είναι ιδιαίτερα ευπαθείς στην κλιματική αλλαγή καθώς αυτή προστίθεται στο φαινόμενο της Αστικής Θερμικής Νησίδας (ΑΘΝ), δηλαδή το γεγονός ότι οι αστικές περιοχές είναι θερμότερες από τις γειτονικές περιοχές υπαίθρου λόγω της χαμηλότερης κάλυψης από βλάστηση, της ισχυρότερης απορρόφησης της ηλιακής ακτινοβολίας και των ανθρωπογενών πηγών θερμότητας (αυτοκίνητα, κτήρια, βιομηχανικές και βιοτεχνικές πηγές).
Με την Αστική Θερμική Νησίδα συνολικά να είναι κατά κανόνα ισχυρότερη τις νυκτερινές ώρες, καθώς διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από το βραδύτερο ρυθμό ψύξης των αστικών περιοχών συγκριτικά με την ύπαιθρο, η δυσμενέστερη θερμική επιβάρυνση και η υψηλότερη ενεργειακή κατανάλωση στα κτήρια για δροσισμό φαίνεται να παρουσιάζεται τις μεσημεριανές ώρες.
Όπως υπογραμμίζει ο Κ. Καρτάλης, μεγάλος αριθμός μελετών του ΕΚΠΑ αλλά και άλλων φορέων στην Ελλάδα έχει καταδείξει ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Για παράδειγμα, όπως επισημαίνει, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στις αστικές περιοχές έχει υπολογιστεί ότι παρουσιάζει αύξηση από 0,5 έως 4,5% (ανάλογα για την περιοχή μελέτης) για κάθε βαθμό αύξησης της θερμοκρασίας αέρα. Ειδικότερα για την Αθήνα, η παραπάνω αύξηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας είναι της τάξης του 4.1% για αύξηση της θερμοκρασίας του κατά ένα βαθμό Κελσίου.
Κινδυνεύουν οι άνω των 65 ετών
Επιπλέον, σύμφωνα με τον Κ. Καρτάλη, η θερμική επίδραση της πόλης συνδέεται στενά με ισχυρό αρνητικό αντίκτυπο σε θέματα υγείας των κατοίκων της, ιδιαίτερα όσον αφορά τις πιο ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. «Η συγκριτική μελέτη ημερήσιων δεδομένων θνησιμότητας από καρδιαγγειακά και αναπνευστικά αίτια στην Αθήνα οδήγησε στο αποτέλεσμα ότι η θνησιμότητα των ατόμων άνω των 65 αυξάνεται στις υψηλές και στις ακραίες θερμοκρασίες κατά 20% και 35% αντίστοιχα», τονίζει.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ/Ιωάννα Καρδάρα
