Όταν ο μοναχός Επιφάνιος έγραφε για τον Αύγουστο, τον μήνα με τα δροσερά μελτέμια και τα γεμάτα μποστάνια…

Ο γέροντας Επιφάνιος ο Μυλοποταμινός, ο «κοσμοπολίτης» μοναχός που έβγαλε την αγιορείτικη μαγειρική πέρα από τα σύνορα του Αγίου Όρους (αλλά και της Ελλάδας), είχε τακτική παρουσία στο περιοδικό γαστρονόμος της εφημερίδας Καθημερινή, στο οποίο υπάρχουν αρκετές συνταγές αλλά και κάποια άρθρα του.

Το κείμενο που ακολουθεί είναι το τελευταίο που είχε στείλει πριν από την εκδημία του, και το αναδημοσιεύουμε αυτούσιο.

Ευλογημένος μήνας ο Αύγουστος. Μεγαλώνει η νύχτα, λιγοστεύουν οι ζέστες, έρχονται τα δροσερά μελτέμια, τα μποστάνια είναι γεμάτα από ώριμα φρούτα και ζαρζαβάτια (κηπουρικά). Ό,τι καλύτερο έχει να μας δώσει η μάνα φύση μάς το δίνει τον Αύγουστο.

Kαρπούζια, ροδάκινα, αχλάδια, πεπόνια, σταφύλια, φραγκόσυκα, σύκα μαύρα, σύκα άσπρα, ντομάτες, πιπεριές πολύχρωμες, γλυκές και καυτερές, μελιτζάνες, μπάμιες, κολοκυθάκια και ό,τι άλλο βάλει ο νους σου το βρίσκεις αυτόν τον μήνα. Σε ορισμένες περιοχές τον λένε Συκολόγο, γιατί μαζεύουν και αποξηραίνουν τα σύκα. Είναι ο μήνας της συγκομιδής και σιγά-σιγά της προετοιμασίας για τον χειμώνα. «Από Αύγουστο χειμώνα», λέει η παροιμία. Αλλάζει ο καιρός, αρχίζουν τα μερομήνια και οι ειδικοί συγκεντρώνουν στοιχεία γύρω από τις καιρικές συνθήκες, για να μας πουν τι καιρό θα κάνει όλο τον χρόνο και κάθε μήνα ξέχωρα.

Οι Βυζαντινοί τον έλεγαν Κλειδοχρονιά, γιατί ήταν ο τελευταίος μήνας που κλείδωνε ο χρόνος κατά το βυζαντινό ημερολόγιο. Υπάρχει γενικά μια ευχάριστη αίσθηση που νιώθουν όλοι οι άνθρωποι τον Αύγουστο. Θέλεις οι διακοπές με την ξενοιασιά τους, οι συγκομιδές, η πληθώρα των αγαθών, η προετοιμασία για τον χειμώνα, να προλάβουμε να ξεκουραστούμε, να χαρούμε τη φύση… Αύγουστε, καλέ μου μήνα, να ’σουν δυο φορές τον χρόνο.

Είναι ο μήνας με το πιο καθαρό, ολόγιομο φεγγάρι. Η πανσέληνος του Αυγούστου είναι μοναδική.

Ευλογημένος μήνας ο Αύγουστος. Είναι αφιερωμένος στην Παναγία, με τις παρακλήσεις που αρχίζουν μαζί με τη νηστεία, από την πρώτη ημέρα μέχρι τον Δεκαπενταύγουστο, οπότε γιορτάζουμε την Κοίμησή της. Ψάλλουμε και υμνούμε το όνομα της Παναγίας και παράλληλα την παρακαλούμε να μας βοηθήσει για να έχουμε ψυχική και σωματική υγεία.

Να μας έχει υπό την προστασία της, να μας σκεπάζει και να μας παρηγορεί.

• «Τη Θεοτόκω εκτενώς νυν προσδράμωμεν».
• «Δέσποινα, βοήθησον εφ’ ημίν σπλαγχνισθείσα, σπεύσον, απολλύμεθα υπό πλήθους πταισμάτων».
• «Ουκ αποστώμεν, Δέσποινα, εκ σου».
• «Ελπίδα και στήριγμα και της σωτηρίας τείχος ακράδαντον».
• «Έμπλησον, Αγνή, ευφροσύνης την καρδίαν μου».

Παρακλητικοί ύμνοι που παρηγορούν και στηρίζουν την ψυχή μας. Παράλληλα νηστεύουμε προς τιμήν της Παναγίας από κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα, ψάρι, θαλασσινά, ελαιόλαδο και κρασί – για τους… αδυνάτους επιτρέπεται το λάδι. Υπάρχει και μια ανάπαυλα, της Μεταμορφώσεως, οπότε τρώμε ψάρι.

Οι πατέρες της Εκκλησίας υπέδειξαν και έχουν βάλει κανόνες νηστείας και κατάλυσης. Οι μοναχοί στο Άγιον Όρος την περίοδο του Δεκαπενταύγουστου νηστεύουν αυστηρά και από λάδι, εκτός Σαββάτου και Κυριακής. Ο κανονισμός αυτός της νηστείας είναι σωτήριος, γιατί αποτοξινώνεται ο οργανισμός. Σωτήρια επίσης είναι και η εναλλαγή της νηστείας και της κατάλυσης. Υπάρχει μια αρμονία και μια ισορροπία. Από τη μια έχουμε την αποτοξίνωση και από την άλλη την ενδυνάμωση, για να μην εξαντληθεί εντελώς ο οργανισμός μας. Στις έξι Αυγούστου εορτάζουμε τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, γιορτή στην οποία «γίνεται παράκληση τοις αδελφοίς και καταλύωμεν οψάριον», τρώμε ψάρια. Τοιουτοτρόπως, έχουμε ψυχική και σωματική υγεία, περισσότερη αυτοπεποίθηση, ταπείνωση και αγάπη προς τον συνάνθρωπό μας, η οποία είναι σωτήρια γιατί μας οδηγεί προς τον Χριστό.

Στις 15 Αυγούστου φτάνουμε στη μεγάλη γιορτή της Παναγίας. Γιορτάζει όλο το Άγιον Όρος, όλη η Ελλάδα, όλοι οι χριστιανοί.

«Πεποικιλμένη τη Θεία δόξη, η ιερά και ευκλεής Παρθένε μνήμη Σου…». Η Παναγία μέσα στο φως, ολόφωτη. Μέσα από το φως μάς οδηγεί στον Χριστό. «Εγώ ειμί το φως του κόσμου, ο ακολουθών εμοί ου μη περιπατήση εν τη σκοτία…», λέγει ο Κύριος. Πάσχα του καλοκαιριού ονομάζουν την εορτή του Δεκαπενταύγουστου. Ακολουθούν τα εννιάμερα της Παναγίας στις 23 Αυγούστου και στις 31, τελευταία ημέρα του μήνα, κλείνουμε με την εορτή της Αγίας Ζώνης της Παναγίας.

Αύγουστος, ο μήνας της Παναγίας, η χαρά των μοναχών και των χριστιανών.

• Αναδημοσίευση: gastronomos.gr.