Ευρωπαϊκό Δικαστήριο: Απόφαση-πλήγμα στη φον ντερ Λάιεν για τα εμβόλια κατά της Covid-19

Απόφαση που… ζορίζει ακόμα περισσότερο την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ενόψει της αυριανής ψηφοφορίας για την ανανέωση της θητείας της, εξέδωσε το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο έκρινε ότι υπήρξε έλλειψη διαφάνειας σε ό,τι αφορά την αγορά των εμβολίων κατά της Covid-19.

Στο σκεπτικό της απόφασης τονίζεται ότι η Κομισιόν έπρεπε να δώσει ευρεία πρόσβαση στις λεπτομέρειες των συμβολαίων με τις φαρμακευτικές.

«Η παράβαση αυτή αφορά ιδίως τους όρους των εν λόγω συμβάσεων, οι οποίοι αφορούν την αποζημίωση, καθώς και τις δηλώσεις περί απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων των μελών της διαπραγματευτικής ομάδας για την αγορά εμβολίων» αναφέρεται.

Το 2020 και το 2021 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύναψε συμβάσεις για την αγορά τουλάχιστον 1 δισ. δόσεων για λογαριασμό των 27 κρατών-μελών. Για το λόγο αυτό αποδεσμεύτηκαν περίπου 2,7 δισ. ευρώ.

Το 2021 ευρωβουλευτές αλλά και ιδιώτες ζήτησαν πρόσβαση στις συμβάσεις αγοράς και σε άλλα σχετικά έγγραφα, «προκειμένου να κατανοήσουν τους όρους και τις προϋποθέσεις τους και να βεβαιωθούν ότι διασφαλίζεται η προστασία του δημόσιου συμφέροντος».

Ωστόσο, «η Επιτροπή έδωσε μερική μόνον πρόσβαση» και ως εκ τούτου ασκήθηκαν προσφυγές ακυρώσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου της ΕΕ, το οποίο θεωρεί ότι η Κομισιόν δεν απέδειξε ότι η ευρύτερη πρόσβαση στις συμφωνίες (ρήτρες) θα μπορούσε να υπονομεύσει τα εμπορικά συμφέροντα των φαρμακευτικών εταιρειών, όπως ισχυρίστηκε.

Υπενθυμίζεται ότι το 2021 ξέσπασε έντονη διαμάχη μετά την αποκάλυψη από τους New York Times για ανταλλαγή μηνυμάτων SMS μεταξύ της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλας φον ντερ Λάιεν και του διευθύνοντος συμβούλου της Pfizer Άλμπερτ Μπουρλά. Το καλοκαίρι του 2022 ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής επέκρινε την απροθυμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να δώσει πρόσβαση σε δημοσιογράφο που ζήτησε να μάθει το περιεχόμενο αυτών των μηνυμάτων.

Τον Οκτώβριο του 2022 η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ξεκίνησε έρευνα για αυτές τις αμφιλεγόμενες αγορές εμβολίων.

Οι περισσότερες δόσεις αγοράστηκαν από την αμερικανογερμανική Pfizer/BioNTech. Τα εμβόλια άλλων πέντε φαρμακευτικών εταιρειών εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (Moderna, AstraZeneca, Janssen, Novavax και Valneva).

Άγνωστο παραμένει εάν η σημερινή απόφαση θα επηρεάσει την αυριανή κρίσιμη ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την ανανέωση της θητείας της Ούρσουλας φον ντερ Λάιεν. Η απόφαση ωστόσο θα προκαλέσει δίλημμα στους Πράσινους, για το εάν και πόσοι θα πουν «ναι» στην υποψηφιότητά της.

Από την πλευρά της πάντως η Κομισιόν σε ανακοίνωσή της τονίζει ότι θεωρεί πως παρείχε επαρκή ενημέρωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τα συμβόλαια, και δηλώνει ότι επιφυλάσσεται κάθε νόμιμου δικαιώματός της – έχει στη διάθεσή της δύο μήνες για να αποφασίσει εάν θα ασκήσει έφεση.