Στις 20 Οκτωβρίου 1949 η Σοφία Αναστασιάδη κατέγραψε με προσοχή όσα είχε να της πει ο πρόσφυγας Γιάννης Π. Βασιλειάδης που καταγόταν από την Τελμησό της Καππαδοκίας.
Ο Βασιλειάδης είχε περάσει από τη Σαμψούντα και είχε υπηρετήσει στον Καύκασο. Εκεί, είδαν πολλά τα μάτια του. Ωστόσο μια πληροφορία που δίνει για τους Κούρδους έρχεται σε αντίθεση με άλλες πηγές και την άποψη που έχουν πολλοί μελετητές της Γενοκτονίας στον Πόντο και τη Μικρά Ασία για το ρόλο των Κούρδων γενικότερα.
Όπως λέει ο πληροφορητής, «οι Κούρδοι έσωσαν πολλούς χριστιανούς» εκείνη την περίοδο.
Η μαρτυρία του, που ακολουθεί, περιλαμβάνεται στην Έξοδο, στον τόμο Ε’ του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών.
≈
Όταν ήρθε ο «Αβέρωφ» κι έριξε την μπόμπα του στη Σαμψούντα, ο Κεμάλ ήταν φευγάτος στη Σεβάστεια. Τότε οι Σαμψούντιοι επαναστατήσανε για την Ελλάδα. Με μία μπόμπα που έπεσε νόμισαν πως λευτερώθηκαν κιόλας. Πήρανε τα βουνά. Εκεί, τρία χρόνια πολεμούσαν με τους Τούρκους. Οι Τούρκοι σ’ αντίποινα παίρνανε για εκτόπιση τα γυναικόπαιδα και όσους βρήκαν στην πόλη και στα χωριά.
Όταν ήμουν στρατιώτης στην Καυκασία είδα στο Χασάν-Καλέ πολλούς τέτοιους εκτοπισμένους. Ήταν ψόφιοι στην πείνα.
Είδα εκεί και έναν Έλληνα ντυμένο σαν Κούρδο. Γιατί όταν οι Τούρκοι περνούσαν χριστιανούς, που τους εκτοπίζανε, από τα σύνορα του Κουρδιστάν, οι Κούρδοι κατέβαιναν απ’ τα βουνά τους, κόβαν τον δρόμο των Τούρκων, άρπαζαν τους χριστιανούς και τους πήγαιναν στα βάθη της χώρας τους.
Πολλούς χριστιανούς έσωσαν τότε οι Κούρδοι. Ήταν κι αυτοί Αλεβήδες (κιζιλμπάσιδες, μπεχτασίδες). Μισούσαν τους Τούρκους· μας αγαπούσαν εμάς τους χριστιανούς.
Θα έχει και τώρα στο Κουρδιστάν τέτοιους αρπαγμένους χριστιανούς.
Γιάννης Π. Βασιλειάδης
