Η μεγάλη πλειονότητα των χωρών, περί τα 80 κράτη που συμμετείχαν στην πρώτη σύνοδο κορυφής για την ειρήνη στην Ουκρανία, επανέλαβε την υποστήριξή της στην ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και υπογράμμισε πως η Ρωσία θα πρέπει να συμμετάσχει στις συνομιλίες για να φθάσουμε σε «μια διαρκή και δίκαιη ειρήνη».
Μόλις όμως τελείωσε η σύνοδος κορυφής, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε πως η Ρωσία και οι ηγέτες της -ο Βλαντίμιρ Πούτιν απαίτησε ντε φάκτο τη συνθηκολόγηση του Κιέβου για να συμμετάσχει σε οποιαδήποτε διαπραγμάτευση- «δεν είναι έτοιμοι για μια δίκαιη ειρήνη».
Η Ρωσία μπορεί να διαπραγματευθεί την ειρήνη «αύριο, αν αποσυρθεί από το έδαφός μας», επέμεινε ο Ζελένσκι μιλώντας στους δημοσιογράφους μετά τη διάσκεψη αυτή, στην οποία συμμετείχαν ηγέτες περισσότερων από 90 χωρών σ’ ένα πολυτελές ξενοδοχειακό συγκρότημα στο κέντρο της Ελβετίας.
Περισσότερο από δύο χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή, η πολύ μεγάλη πλειονότητα των συμμετεχόντων κατάφερε να συμφωνήσει σε ένα τελικό ανακοινωθέν, στο οποίο περιγράφεται τι πρέπει να γίνει για να μπει τέλος στη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή σύγκρουση μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Όμως το ζήτημα του «πώς και πότε να εμπλακεί η Ρωσία» παραμένει ανοικτό, παραδέχθηκε η πρόεδρος της Ελβετικής Συνομοσπονδίας και οικοδέσποινα της συνάντησης Βιόλα Άμχερντ.
«Θα πρέπει να βρούμε μια μέθοδο που θα επιτρέψει» στη Ρωσία και την Κίνα «να συμμετάσχουν σ’ αυτές τις συζητήσεις», τόνισε επίσης δίπλα της ο πρόεδρος της Γκάνας Νάνα Ακούφο-Άντο.
Σύμφωνα με μια επίσημη καταμέτρηση, περίπου 80 χώρες υποστήριξαν την τελική διακήρυξη. Η Βραζιλία, η Ινδία, η Σαουδική Αραβία δεν είναι μεταξύ αυτών.
Στο κείμενο επιβεβαιώνονται «οι αρχές της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των κρατών, περιλαμβανομένης της Ουκρανίας». Καταγγέλλεται «η στρατιωτικοποίηση της επισιτιστικής ασφάλειας» και απευθύνεται έκκληση για την επιστροφή των παιδιών της Ουκρανίας που έχουν μεταφερθεί στη Ρωσία.
Στο κείμενο ζητείται επίσης «να εμπλακούν (στις ειρηνευτικές συνομιλίες) όλα τα μέρη» της σύκρουσης για να σταματήσουν οι εχθροπραξίες, τη στιγμή που η Ρωσία και οι κινέζοι σύμμαχοί της σνόμπαραν αυτή την πρώτη σύνοδο κορυφής.
Το Πεκίνο επέλεξε να μην συμμετάσχει σ’ αυτή λόγω της απουσίας της Μόσχας. Όμως ο Ζελένσκι διαβεβαίωσε σήμερα ότι η χώρα του «δεν είναι εχθρός» της Κίνας, απαντώντας σε μια ερώτηση αναφορικά με τις σχέσεις του με το Πεκίνο.
«Η Ουκρανία δεν έχει παρά ένα μόνο εχθρό: τον Πούτιν», υπογράμμισε.
Δεύτερη σύνοδος κορυφής
«Ξέρουμε ότι η ειρήνη στην Ουκρανία δεν θα επιτευχθεί μεμιάς. Είναι ένας δρόμος που πρέπει να διανυθεί. Αυτή η σύνοδος κορυφής δεν ήταν ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Επειδή ο Πούτιν δεν θέλει σοβαρά να βάλει τέλος στον πόλεμο», υπογράμμισε σήμερα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ο Ουκρανός πρόεδρος εξήγησε ότι μετά τη σύνοδο κορυφής θα πραγματοποιηθούν συναντήσεις σε τεχνικό και υπουργικό επίπεδο, πριν διεξαχθεί μια δεύτερη ειρηνευτική σύνοδος κορυφής «για να βάλει τέλος σ’ αυτό τον πόλεμο και να έχουμε μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη». Στόχος του είναι να ενώσει τη διεθνή κοινότητα γύρω από μια ειρηνευτική πρόταση που θα μπορούσε να υποβληθεί στη Μόσχα.
Η σύνοδος διεξήχθη ενώ η Ουκρανία αντιμετωπίζει δυσκολίες στο στρατιωτικό επίπεδο, όμως ο Ζελένσκι διαβεβαίωσε πως «δεν αρχίζουμε να μιλάμε για ειρήνη επειδή γινόμαστε πιο αδύναμοι».
Το αίτημα για παράδοση, που διατυπώθηκε την Παρασκευή από τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, απορρίφθηκε εξάλλου κατηγορηματικά από την πλειονότητα των συμμετεχόντων.
Όμως ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε σήμερα ότι η Ουκρανία θα πρέπει «να σκεφτεί» την πρόταση του Ρώσου προέδρου, διαβεβαιώνοντας ότι δεν πρόκειται για ένα «τελεσίγραφο», αλλά για «μια ειρηνευτική πρωτοβουλία που λαμβάνει υπόψη την πραγματικότητα επί του πεδίου».
Ο Ουκρανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη σύνοδο κορυφής «επιτυχία», μια διπλωματική επιτυχία που έρχεται να προστεθεί κυρίως στην αποδέσμευση της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας, έπειτα από μήνες παλινωδιών και ενός δανείου 50 δισεκ. δολαρίων με εγγύηση τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.
Να επιστρέψουν τα παιδιά
Η σημερινή ημέρα ήταν αφιερωμένη στην πυρηνική ασφάλεια και την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, κυρίως με την εξασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα.
Το τελικό ανακοινωθέν απαιτεί την απελευθέρωση «με πλήρη ανταλλαγή» των αιχμαλώτων πολέμου, αλλά και «όλων των παιδιών της Ουκρανίας που μεταφέρθηκαν παρανόμως».
«Είδαμε περίπου 20.000 παιδιά της Ουκρανίας να απάγονται από την οικογένειά τους, από την κοινότητά τους και από τη χώρα τους. Είναι τρομακτικό να το λέμε αυτό και πώς μπορεί ο κόσμος να γυρίσει την πλάτη;», δήλωσε ο ιρλανδός πρωθυπουργός Σάιμον Χάρις.
Το κείμενο ζητεί επίσης «να επιστρέψουν στην Ουκρανία» όλοι οι άμαχοι Ουκρανοί που κρατούνται παρανόμως.
Επισιτιστική και πυρηνική ασφάλεια
Κατά τις συζητήσεις για την επισιτιστική ασφάλεια εθίγη η κρίση της αγροτικής παραγωγής και των αγροτικών εξαγωγών, που έχει προκαλέσει επισιτιστικό και πληθωριστικό σοκ από την αρχή του πολέμου, καθώς η Ουκρανία είναι ένας από τους σιτοβολώνες του κόσμου.
Στο τελικό ανακοινωθέν υπογραμμίζεται πως «η επισιτιστική ασφάλεια κατ’ ουδένα τρόπο δεν πρέπει να στρατιωτικοποιηθεί» και πως πρέπει να υπάρξει εγγύηση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στον Εύξεινο Πόντο και τη Θάλασσα του Αζόφ.
Οι συζητήσεις αφορούσαν όχι μόνο την καταστροφή εύφορης γης, αλλά και τους κινδύνους που δημιουργούνται από τις νάρκες και τα πυρομαχικά που δεν έχουν εκραγεί.
Στο τελικό ανακοινωθέν ζητείται εξάλλου να ανακτήσει η Ουκρανία «έλεγχο πλήρους κυριαρχίας» επί του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, του μεγαλύτερου πυρηνικού σταθμού της Ευρώπης, τον οποίο έχουν καταλάβει οι Ρώσοι.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα για τον κίνδυνο μείζονος πυρηνικής καταστροφής στην εγκατάσταση αυτή.
«Οι ουκρανικοί πυρηνικοί σταθμοί και εγκαταστάσεις, περιλαμβανομένου του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, πρέπει να λειτουργούν με τρόπο ασφαλή υπό τον πλήρη έλεγχο της Ουκρανίας», αναφέρεται στο τελικό ανακοινωθέν.
