ΕΣΤΙΑ Νέας Σμύρνης: Ένα μοναδικό μουσικό όργανο, το Παναρμόνιο του μουσικολόγου Κωνσταντίνου Ψάχου, στο Μουσείο Βυζαντινής Τέχνης

Αντικείμενα μεγάλης αξίας, κάποια σπάνια άλλα όχι, ορισμένα φιλοτεχνημένα από σπουδαίους καλλιτέχνες άλλα από ταπεινά εργατικά χέρια και όλα φορτισμένα συναισθηματικά. Στο σύνολό τους φιλοξενούνται στις μουσειακές συλλογές στο μέγαρο της ΕΣΤΙΑΣ Nέας Σμύρνης.

Ανάμεσά τους ένα μοναδικό μουσικό όργανο, το Παναρμόνιο που επινοήθηκε από τον Έλληνα λόγιο και μουσικολόγο Κωνσταντίνο Ψάχο, με τη βοήθεια του φυσικομαθηματικού Σταύρου Βραχάμη.

Το Παναρμόνιο που εκτίθεται στο Μουσείο Βυζαντινής Τέχνης, επιλέχθηκε από την Εστία Νέας Σμύρνης ως «έκθεμα του μήνα» για τον Ιούνιο. Γνωστό και ως παναρμόνιο νέο ή Εύειο Παναρμόνιο (από το «παν» και «αρμονία», που σημαίνει ότι μπορεί να προσδώσει όλες τις αρμονίες), μοιάζει με αρμόνιο και εκκλησιαστικό όργανο. Ωστόσο, είναι ένα μουσικό όργανο που παράγει όλους τους φθόγγους της ευρωπαϊκής και της βυζαντινής μουσικής, χρησιμοποιώντας μόνο ένα πληκτρολόγιο.

Ανήκει στην κατηγορία των πληκτροφόρων, αλλά μπορεί να καταταχθεί και στα αερόφωνα. Αποδίδει πιστά τα μουσικά διαστήματα των κλιμάκων και των ποικίλων ήχων και γενών της βυζαντινής μουσικής και παράλληλα της δυτικής. Για να επιτύχει την απόδοση όλων αυτών των συχνοτήτων, χρησιμοποιεί τον αέρα, τον οποίο κατευθύνει μέσα από 660 σωλήνες αυλών. Αυτοί οι σωλήνες αποτελούν μια ογκώδη κατασκευή που φτάνει το ύψος των 6 μέτρων.

Πώς και πού κατασκευάστηκε

Το Παναρμόνιο κατασκευάστηκε με χρήματα που συγκέντρωσε ο Κωνσταντίνος Ψάχος, μαζί με την φίλη και μαθήτριά του Εύα Πάλμερ-Σικελιανού. Η κατασκευή ανατέθηκε στην γερμανική εταιρεία Steinmeyer, υπό την προσωπική επίβλεψη του Ψάχου. Το έργο ξεκίνησε τον Μάιο του 1922 στο Έττιγκεν της Βαυαρίας και χωρίστηκε σε δύο πλάνα: το πρώτο για ένα όργανο τύπου εκκλησιαστικού οργάνου και το δεύτερο για δύο όργανα τύπου αρμονίου.

Το πρώτο πλάνο ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1924 με κόστος 3.000 δολάρια, ποσό μεγάλο για την εποχή, το οποίο καλύφθηκε κυρίως από την Εύα Πάλμερ-Σικελιανού, προς τιμήν της οποίας και ονομάστηκε «Εύειον Παναρμόνιον».

Η ειδική αυτή πρώτη κατασκευή, η οποία είχε 42 πλήκτρα ανά οκτάβα και 2.000 αυλούς, δεν έφτασε ποτέ στην Ελλάδα. Θεωρείτο χαμένη και υπήρχε η φήμη ότι καταστράφηκε στους βομβαρδισμούς του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Τελικά, βρέθηκε σε άριστη κατάσταση και πλήρη λειτουργικότητα στη Γερμανία, στην κατοχή του Karl Gockel.

⇒ Πηγή: ΕΣΤΙΑ Νέας Σμύρνης.

⇒ Εάν θέλετε να δείτε περισσότερα από τα αντικείμενα που φιλοξενούνται στις μουσειακές συλλόγές της ΕΣΤΙΑΣ Νέας Σμύρνης μπορείτε να επικοινωνήσετε τηλεφωνικά στα 210 9333702 – 210 9330274 για να ενημερωθείτε για τις ξεναγήσεις που παρέχονται στην ελληνική και την αγγλική γλώσσα.