Ο Αποστόλης Ζόλκου γνωρίζει τα βουνά της Λέσβου σαν την παλάμη του χεριού του. Τριγυρνά στις πλαγιές τους τα τελευταία 30 χρόνια. Ούτε κι ο ίδιος ξέρει πόσες φορές έχει περπατήσει το νησί από τη μια άκρη του ως την άλλη.
Αυτά που ξέρει καλά όμως είναι τα φυτά που φυτρώνουν απάνω του. Και τούτες τις μέρες ξεπαραχώνει ένα άγνωστο στους πολλούς φυτό, τη ρουμπία τη βαφική, από τις ρίζες του οποίου προκύπτει ένα έντονο κόκκινο χρώμα. «Το χρώμα για τα αυγά των φτωχών» όπως το ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Οι ρίζες του φυτού, που μαζεύεται πριν από το Πάσχα, χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν στα χωριά της Λέσβου, για το βάψιμο των αυγών, ενώ ήταν γνωστό και για το βάψιμο υφασμάτων και νημάτων από τη μακρινή αρχαιότητα. Οι πλούσιοι χρησιμοποιούσαν τη σπάνια αυτοκρατορική πορφύρα, οι φτωχοί το ριζάρι, που το έβρισκαν παντού και τζάμπα.
Μάλιστα, τις προηγούμενες ημέρες, τα παιδιά του Συλλόγου Ποντίων Έδεσσας «Ο Άγιος Θεόδωρος Γαβράς» έμαθαν πώς να βάφουν αυγά με ριζία από την Άψαλο με τη βοήθεια του εκπαιδευτικού και συγγραφέα Κοσμά Τσίναλη.
«Κι οι Τουρκάλες», προσθέτει ο Αποστόλης Ζόλκου, «το χρησιμοποιούσαν για να βάφουν κόκκινα τα μαλλιά τους, κάτι σαν τη σύγχρονη και ακριβή στο παρελθόν, χένα». Ίσως αυτός να είναι ο λόγος που το ριζάρι το βρίσκει κάποιος κυρίως γύρω από παλιά τουρκοχώρια του νησιού, όπως και στις παραλίες.
Πλέον το ριζάρι έχει πάρει τη θέση του στις οικολογικές βαφές των πασχαλιάτικων αυγών.
Αφού οι ρίζες του κοπούν σε μικρά κομμάτια και ξεραθούν «αλλά όχι πολύ», την παραμονή της μεγάλης Πέμπτης βράζονται. «Χρειάζονται κάπου 40 γραμμάρια για 20 αυγά» τονίζει ο Αποστόλης Ζόλκου, ίσως ο μόνος πια που μαζεύει ριζάρι στο νησί.
Η συνταγή της βαφής των αυγών απλή. Όλη τη νύχτα της Μεγάλης Τετάρτης προς τη Μεγάλη Πέμπτη το βρασμένο ριζάρι με το νερό του μένει «να ξεκουραστεί». Το πρωί σουρώνεται και ξαναβράζει με ένα κουταλάκι αλάτι και ένα ποτηράκι του κρασιού ξύδι. Όταν αρχίζει το νερό να κοχλάζει, βάζουμε μέσα τα αυγά και τα αφήνουμε να βράσουν 10 με 12 λεπτά. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Κατακόκκινα αυγά που τα γυαλίζουμε αφού στεγνώσουν με μια πετσέτα και λίγο ελαιόλαδο.
«Πόσοι βάφουν πια τα αυγά τους με ριζάρι;» ρωτάμε τον Αποστόλη Ζόλκου. «Αλλού είναι το πρόβλημα, λέει. Πόσοι μαζεύουν πια ριζάρι. Πόσοι το ξέρουν το ριζάρι. Πόσοι ξέρουν τη γη και τα προϊόντα της» καταλήγει.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
