Τον ακατάλυτο δεσμό μεταξύ Ελλάδας και Αυστραλίας, όπως διαμορφώθηκε κατά τη μάχη της Καλλίπολης το 1915, αναδεικνύει το ντοκιμαντέρ ANZAC. Lemnos. 1915. Για πρώτη φορά, μέσα από σπάνια φωτογραφικά αρχεία και συναρπαστικές προσωπικές αφηγήσεις, το μοναδικό αυτό ντοκιμαντέρ εξερευνά ένα ελάχιστα γνωστό θέατρο επιχειρήσεων του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου στον οποίο μετείχε η Αυστραλία.
Το ντοκιμαντέρ, διάρκειας 60′, θα μεταδοθεί στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης για την ANZAC Day 2024 (25 Απριλίου), από τη δημόσια ραδιοτηλεοπτική υπηρεσία της Αυστραλίας, SBS.
Μια πρώτη προβολή ωστόσο συνδιοργανώνουν ο Σύλλογος Λημνίων Νέας Νότιας Ουαλίας και το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στο Σίδνεϊ την Τρίτη 23/4, στις εγκαταστάσεις του Lemnos Club (44 Albert Street, Belmore, NSW 2192) με ώρα έναρξης στις 19:00 και είσοδο ελεύθερη.
Το τρέιλερ του ωριαίου ντοκιμαντέρ:
ANZAC = Australian and New Zealand Army Corps
Τον Μάρτιο του 1915 καταγράφονται οι πρώτες αφίξεις χιλιάδων συμμαχικών στρατευμάτων στη Λήμνο, καθώς το νησί αποτελεί βάση για την εκστρατεία κατάληψης των Στενών των Δαρδανελλίων. Ο κόλπος του Μούδρου έγινε το αγκυροβόλιο για έναν από τους μεγαλύτερους στόλους που συγκεντρώθηκαν ποτέ στη σύγχρονη ιστορία.
Πενήντα χιλιάδες ANZAC πέρασαν από τη Λήμνο, καθώς μετακινούνταν προς και από το μέτωπο της Καλλίπολης.
Μέχρι το τέλος της μάχης της πρώτης μόλις ημέρας, στις 25 Απριλίου, περισσότεροι από 2.000 στρατιώτες των συμμαχικών δυνάμεων σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν. Μεταξύ 7 Αυγούστου και 11 Νοεμβρίου, 96.943 στρατιώτες, άρρωστοι και τραυματίες, είχαν φτάσει από το μέτωπο στο λιμάνι του Μούδρου.
Μόλις 136 Αυστραλές νοσοκόμες φρόντισαν χιλιάδες τραυματίες, άρρωστους και ετοιμοθάνατους. Οι προμήθειες ήταν τόσο ανεπαρκείς που έσκιζαν τα ρούχα τους για να φτιάξουν επιδέσμους. Εκτελούσαν τα καθήκοντά τους μέσα σε συνθήκες εξάντλησης και ασθενειών, με ακλόνητο και στωικό πνεύμα. Τα αυστραλιανά νοσοκομεία πεδίου στο νησί εφάρμοζαν πρωτοποριακές ιατρικές πρακτικές.
Στη Λήμνο αναπτύχθηκε μια πραγματική βάση υποστήριξης των στρατευμάτων καθ’ όλη τη διάρκεια της εκστρατείας, με νοσοκομεία, μονάδες ανεφοδιασμού, χώρους ανάπαυσης και αποθεραπείας. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο ιστορικός John Perryman, από το Βασιλικό Ναυτικό της Αυστραλίας, «Χωρίς τη Λήμνο δεν θα υπήρχε η Καλλίπολη».
Εκτιμάται ότι 148 Αυστραλοί και 76 Νεοζηλανδοί παραμένουν στη Λήμνο, στα δύο πολεμικά νεκροταφεία της Κοινοπολιτείας (του Μούδρου και του Πορτιανού).
Το ντοκιμαντέρ Anzac. Lemnos. 1915 αφηγείται ένα συναρπαστικό κεφάλαιο της αυστραλιανής ιστορίας της Εκστρατείας στην Καλλίπολη – μια ιστορία θάρρους, θυσίας, αντοχής και αιώνιας φιλίας.
«Μονοπάτι μνήμης»
Από το 1999, κάθε χρόνο, διοργανώνονται στη Λήμνο εκδηλώσεις μνήμης για τους ηρωικούς ANZAC. Τον Μάιο του 2023 ο Γενικός Κυβερνήτης της Αυστραλίας David Hurley μετέβη στο νησί συνοδευόμενος από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, για να εγκαινιάσει την κατασκευή του έργου «Μονοπάτι Μνήμης για τους ANZACs» – ένα έργο ιστορικής σημασίας και για τις δύο χώρες.
Φέτος οι εορτασμοί μνήμης για τη συμπλήρωση των 109 χρόνων από την Απόβαση στην Καλλίπολη θα τελεστούν στις 26 Απριλίου, σε μια διοργάνωση της Περιφέρειας Β. Αιγαίου με τον Δήμο Λήμνου.
Αναμένεται να παρευρεθούν αντιπροσωπείες από την Αυστραλία, τη Ν. Ζηλανδία, την Ινδία, πιθανόν και από τη Μ. Βρετανία, ενώ την ελληνική κυβέρνηση θα εκπροσωπήσει ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας.
Οι εκδηλώσεις θα λάβουν χώρα στο Συμμαχικό Κοιμητήριο του Μούδρου, στον Λιμένα Μούδρου και στο Συμμαχικό Κοιμητήριο του Πορτιανού.
