Ο ξεριζωμός από το Προκόπιο της Καππαδοκίας και το Νέο Προκόπιο Εύβοιας που από Αχμέτ Αγά έγινε πατρίδα βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκδήλωσης που διοργανώθηκε το Σάββατο από το Μουσείο Μικρασιατικού Πολιτισμού Προκοπίου Ευβοίας στον ξενώνα του Προσκυνήματος του Οσίου Ιωάννη Ρώσου, με αφορμή τα 100 χρόνια από την έλευση του ιερού σκηνώματος στην Εύβοια.
Το κοινό καλωσόρισε η παιδική ορχήστρα του Μουσείου, η οποία ερμήνευσε παραδοσιακά τραγούδια υπό τη διεύθυνση των Ανδρέα Σκάνδαλου και Λευτέρη Πνευματικού.
Για τη μαρτυρική έξοδο από το Προκόπιο της Καππαδοκίας αλλά κα για την ιστορία του ναού του Οσίου Ιωάννη Ρώσου μίλησε ο τοπογράφος-μηχανικός και μέλος του ΔΣ του Ιερού Προσκυνήματος Πρόδρομος Ενωτιάδης.
Απόγονος προσφύγων και ο ίδιος, παρουσίασε τα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει τόσο από μαρτυρίες όσο και από τη σχετική βιβλιογραφία. Όπως εξήγησε, το Προκόπιο της Καππαδοκίας απείχε 60 χιλιόμετρα από την Καισάρεια. Το κατοικούσαν 10.000 Τούρκοι και 4.000 Έλληνες και είχε τέσσερις εκκλησίες με πιο ευρύχωρη, περικαλλή και μεγαλοπρεπή αυτή του Οσίου Ιωάννη Ρώσου.
Οι Έλληνες το εγκατάλειψαν μετά τη συμφωνία για την Ανταλλαγή. Έφυγαν στις 22 Σεπτεμβρίου 1924 και έπειτα από πορεία τριών ημερών έφθασαν στο σταθμό του Ουλάκισλα και από εκεί με αμαξοστοιχία στο λιμάνι της Μερσίνας. Μπήκαν στα ατμόπλοια «Παντελής» και «Βασίλειος Δεστούνης» και αποβιβάστηκαν μετά από πέντε ημέρες στον Πειραιά. Επόμενος σταθμός η Σκύρος και στις 11 Απριλίου 1925 το Αχμέτ Αγά της Εύβοιας. Μαζί είχαν και το σκήνωμα του Οσίου Ιωάννη Ρώσου.
Το Αχμέτ Αγά (μετέπειτα Νέο Προκόπι) ήταν ένα χωριό με 60 έως 70 οικογένειες κολίγων. Μέχρι το 1928 οι κάτοικοι από 308 είχαν γίνει 857· οι Έλληνες της Καππαδοκίας έφεραν την ταπητουργία, ενώ ήταν και πολύ καλοί ξυλουργοί και πετράδες. Επίσης οι γεωργοί εφάρμοσαν νέες μεθόδους καλλιεργειών. Το χωριό μετονομάστηκε σε Νέο Προκόπι το 1927.
«Πρέπει να τιμούμε τη μνήμη των ανθρώπων που παρά τις κακουχίες και τις διώξεις βρήκαν τη δύναμη να φέρουν το σεπτό σκήνωμα του προστάτη μας Οσίου Ιωάννου Ρώσου και τα άλλα κειμήλια της Ορθοδοξίας από την Καππαδοκία» σημείωσε ο Πρόδρομος Ενωτιάδης.
Μετά τη διάλεξη ακολούθησε το μουσικό αφιέρωμα με τίτλο «Περιδιαβαίνοντας την Καππαδοκία», κατά το οποίο οι Νίκος Ενωτιάδης Νικόλαος (ούτι), Λάμπρος Πνευματικός (βιολί), Λευτέρης Πνευματικός (λαούτο), Ανδρέας Σκάνδαλος (κανονάκι), Δαυίδ Σταματονικολός (κρουστά) και Δημήτρης Τζιμώκας (τραγούδι, σαντούρι) παρουσίασαν παραδοσιακούς καππαδοκικούς σκοπούς και τραγούδια.
Την εκδήλωση έκλεισε ο μητροπολίτης Χαλκίδος Χρυσόστομος, ο οποίος επεσήμανε ότι η Εύβοια και η τοπική Εκκλησία οφείλουν πολλά στον Όσιο Ιωάννη τον Ρώσο, «διότι μπορεί πριν από 100 χρόνια να ήλθε ως πρόσφυγας, μαζί με τους Προκοπιείς διακομιστές του, αλλά αμέσως και αδιάκοπα για έναν αιώνα πια είναι προστάτης, φρουρός και πρεσβευτής όλου του κόσμου και η Θεία Χάρις διά των θαυμάτων του ακτινοβολεί σε ολόκληρο τον κόσμο».
