«Έναν ποντιακό ελληνισμό που να παλεύει για να γνωρίσει κάθε σπιθαμή του πολιτισμού του» οραματίζεται, όπως λέει στο pontosnews.gr, η Αντωνία Καραγιαννίδου που αφιερώνει ένα μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς της για να παραμείνει ζωντανή η ποντιακή παράδοση και να μεταλαμπαδευτεί με αυθεντικότητα στις επόμενες γενιές.
Τραγουδίστρια παραδοσιακής ποντιακής μουσικής η ίδια, εδώ και χρόνια διαγράφει τη δική της πορεία στο χώρο.
Μέσα από το επάγγελμά της –εργάζεται ως δασκάλα σε δημόσια σχολεία– προσπαθεί, υλοποιώντας διάφορες δράσεις, να μυήσει τους μαθητές της στα «μυστικά» της ποντιακής παράδοσης, αυτά που και στην ίδια αποκάλυψαν οι πρόγονοί της.
Έχει στρέψει το ενδιαφέρον της και στη διάσωση του δρώμενου των Μωμόγερων, όπως αυτό εξακολουθεί να αναβιώνει στα χωριά του τόπου καταγωγής της, το Αμύνταιο, ενώ πλέον ασχολείται και με τη συγγραφή παραμυθιού, στη νεοελληνική αλλά και την ποντιακή διάλεκτο. Με αυτήν την προσπάθεια θέλει να βάλει το δικό της «λιθαράκι» στον αγώνα για τη διάσωση της ποντιακής διαλέκτου και μαζί της συνηθειών και εθίμων που κατέχουν θέση στην πλούσια παράδοση του Πόντου.
Ως «νοσταλγός της χαμένης αθωότητας και αυθεντικότητας που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες του χθες», όπως η ίδια αυτοχαρακτηρίζεται, η Αντωνία Καραγιαννίδου αισθάνεται χρέος της να συμβάλει με όλες τις δυνάμεις της, ώστε η παράδοση του Πόντου να συνεχίσει να «ταξιδεύει» στην ιστορία.
«Οι τελευταίες δεκαετίες φαίνεται να έχουν την πυκνότητα του αιώνα. Οι έννοιες της παράδοσης και του πολιτισμού μάχονται να διατηρήσουν τη συνέχειά τους, σ’ ένα περιβάλλον προβολής έως επιβολής, ενός παγκοσμιοποιημένου προτύπου με το προσωνύμιο: “σύγχρονος άνθρωπος”. Τις επιμέρους λαϊκές κουλτούρες έρχεται να συνθλίψει μια “υβριδική” πολιτιστική ταυτότητα που μετασχηματίζεται ταχύτατα.
»Έτσι, έννοιες όπως πατρίδα, ταυτότητα και παράδοση έχουν χάσει πια τα σαφή τους όρια και μάταια αποτελούν δίπολα σε συζητήσεις, οι οποίες συνήθως καταλήγουν σε στείρα αντιπαράθεση. Ίσως, λοιπόν, αυτό που πρέπει να ορίσουμε δεν είναι το μέλλον, αλλά το παρελθόν στο οποίο ανήκουμε», λέει στο pontosnews.gr η Αντωνία Καραγιαννίδου.
Το νέο cd – φόρος τιμής στον λυράρη νονό της και το αφιέρωμα στον Ακριτικό Κύκλο
Στο στούντιο για τη διαδικασία έκδοσης ενός νέου cd, με καινούργια ποντιακά τραγούδια σε μελωδία και στίχο και σε διάφορους ρυθμούς, βρίσκεται αυτό το διάστημα η Αντωνία Καραγιαννίδου.
Η ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου cd είναι ότι τη μουσική για τα περισσότερα από τα τραγούδια την έγραψαν στο παρελθόν ο πατέρας της Σάββας Καραγιαννίδης και ο νονός της Δημήτρης Κουγιουμτζίδης.
Τραγουδιστής ο πρώτος και λυράρης ο δεύτερος συνεργάστηκαν για αρκετά χρόνια και είχαν αποφασίσει να κυκλοφορήσουν ένα CD με δικά τους τραγούδια. Δεν πρόλαβαν, ωστόσο, να το ολοκληρώσουν, αφού ο Δημήτρης Κουγιουμτζίδης έφυγε πριν από περίπου 1,5 χρόνο από τη ζωή.
«Πήρα την απόφαση να ολοκληρώσω εγώ αυτό το CD ως φόρο τιμής στη συνεργασία τους, και βέβαια στο νονό μου που έφυγε από τη ζωή. Χρησιμοποιώ τις μελωδίες που είχαν ετοιμάσει ο πατέρας μου και ο νονός μου. Κάποιες μελωδίες για το CD έχει γράψει και ο Νίκος Γαβριάς. Πιστεύω ότι εντός του έτους το CD θα κυκλοφορήσει. Αυτήν την περίοδο βρίσκομαι στο στούντιο και ηχογραφώ», λέει στο pontosnews.gr η Αντωνία Καραγιαννίδου.
Η μουσική της ενασχόληση αυτό το διάστημα δεν περιορίζεται, όμως, μόνο στην έκδοση του cd, αφού ετοιμάζει και μία θεματική μουσική βραδιά με τραγούδια του Ακριτικού Κύκλου. Αυτή θα παρουσιαστεί τον ερχόμενο Απρίλιο στο κέντρο «Πριγκηπέσσα» της Θεσσαλονίκης.
«Στο συγκεκριμένο κέντρο έκανα δύο φορές θεματική βραδιά και ο επιχειρηματίας μου ζήτησε να το επαναλάβουμε. Σε αυτήν που ετοιμάζω, θα παρουσιάσω επιλεγμένα ποντιακά παραδοσιακά τραγούδια κυρίως από τον Ακριτικό Κύκλο. Επιχειρώ να κάνω μία ιστορική αναδρομή στα γεγονότα που στιγμάτισαν τον ποντιακό λαό και καθόρισαν τον πολιτισμό του μέχρι σήμερα.
»Θα αρχίζει από την εποχή των μύθων και των θρύλων, θα διασχίζει θλιβερά κανάλια της ιστορίας μας και θα φτάνει μέχρι το σήμερα, την εποχή της νοσταλγίας. Σε αυτήν τη θεματική βραδιά θα επιχειρήσουμε να προσεγγίσουμε την ποντιακή παραδοσιακή μουσική ως κιβωτό πολιτισμού», τονίζει η Αντωνία Καραγιαννίδου.
Κάθε ένα από τα τραγούδια που επέλεξε γι’ αυτήν τη θεματική βραδιά, όπως λέει, έχει σημειολογικό χαρακτήρα και «κρυφό» περιεχόμενο, το οποίο δεν το γνωρίζει ο πολύς κόσμος.
«Αν και τα τραγούδια είναι γνωστά, επειδή είναι μεγάλα σε διάρκεια, οι καλλιτέχνες τα… πετσοκόβουμε. Το αποτέλεσμα είναι οι περισσότεροι να γνωρίζουν τα τραγούδια αλλά όχι τους συμβολισμούς τους. Εγώ σκοπεύω να παρουσιάσω τα τραγούδια, όπως τα λέμε σήμερα και να απαγγείλω τα… κομμένα κομμάτια στη νεοελληνική διάλεκτο. Θέλω να γίνει μία… συζήτηση γύρω από το συμβολισμό του κάθε τραγουδιού και τι μπορούμε να αποκομίσουμε από αυτόν για τον πολιτισμό μας. Όλα τα τραγούδια είναι “φωτογραφία” του πολιτισμού μας και μπορούμε να δούμε μέσα από αυτά τη στάση του λαού μας απέναντι στον κύκλο της ζωής», τονίζει η καλλιτέχνης.
Το δρώμενο των Μωμόγερων σε συνέδριο στην Κωνσταντινούπολη
Στο πλαίσιο των επαγγελματικών της καθηκόντων εδώ και χρόνια η Αντωνία Καραγιαννίδου προσπαθεί με διάφορες δράσεις να προωθήσει τον πολιτισμό του Πόντου σε μαθητές της και όχι μόνο.
Τη φετινή χρονιά διδάσκει στην Ε΄ τάξη του 43ου Δημοτικού Σχολείου Θεσσαλονίκης και οι μαθητές της επελέγησαν να συμμετάσχουν σε μαθητικό συνέδριο ελληνικών σχολείων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από την Ελλάδα και το εξωτερικό, το οποίο θα γίνει από τις 4 έως τις 7 Απριλίου, στις εγκαταστάσεις του Ζωγράφειου Λυκείου Κωνσταντινούπολης. Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως.
«Στο συνέδριο θα παρουσιάσουμε το δρώμενο των Μωμόγερων μέσα από ένα video-animation που ετοίμασαν τα παιδιά. Το στείλαμε στην επιτροπή επιλογής του συνεδρίου και μας επέλεξαν», λέει η Αντωνία Καραγιαννίδου.
Παράλληλα, ολοκληρώθηκε πριν από λίγο καιρό το οπτικοακουστικό αφιέρωμα στο δρώμενο των Μωμόγερων, όπως αναβιώνει σε χωριά του Δήμου Αμυνταίου.
«Στα χωριά μας, το Βαλτόνερο, τους Αγίους Αναργύρους και το Λιμνοχώρι, το δρώμενο των Μωμόγερων για πρώτη φορά αναβίωσε μετά το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου. Με το οπτικοακουστικό αφιέρωμα θέλουμε να δείξουμε τον τρόπο αναβίωσής του. Όταν ήμουν φοιτήτρια στην Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας και στο πλαίσιο του μαθήματος του καθηγητή Κωνσταντίνου Φωτιάδη, ετοίμασα μία εργασία για την οποία πήρα συνεντεύξεις από ηλικιωμένους του χωριού μου, το Βαλτόνερο. Μου είπαν ότι μετά τον Εμφύλιο υπήρξε θίασος που αναβίωνε το δρώμενο των Μωμόγερων.
»Με την ευκαιρία της ίδρυσης της Ένωσης Μωμόγερων Λιμνοχωρίου-Βαλτονέρων-Αναργύρων “Οι Τσαγούσιδες” από τα τρία αυτά χωριά χρησιμοποιήθηκαν αυτές και άλλες τις προφορικές μαρτυρίες των ηλικιωμένων, και με πρωτοβουλία του προέδρου της ένωσης ετοιμάσαμε το οπτικοακουστικό αφιέρωμα στο δρώμενο», σημειώνει.
Παραμύθι για τους Μωμόγερους
Η ιδιαίτερη αγάπη που τρέφει στο δρώμενο των Μωμόγερων φαίνεται και μέσα από τη συγγραφική της ενασχόληση. Ο πρόεδρος της Ένωσης Μωμόγερων Λιμνοχωρίου-Βαλτονέρων-Αναργύρων «Οι Τσαγούσιδες» Γιώργος Μπασούρης, της παρέδωσε τη βασική πλοκή ενός παραμυθιού βασισμένου στις μαρτυρίες των κατοίκων της περιοχής και την παρότρυνε να γράψει το παραμύθι και να το μεταφράσει στην ποντιακή διάλεκτο, ώστε να γίνει περισσότερο γνωστή η αναβίωση του δρώμενου στην περιοχή τους.
«Στηριζόμενοι στις μαρτυρίες προσφύγων πρώτης και δεύτερης γενιάς που συνέλεξαν, “έπλεξαν” μία ιστορία, στην οποία περιγράφονται με λεπτομέρειες όλες οι πτυχές του δρώμενου. Δεν ολοκλήρωσα ακόμα τη συγγραφή του παραμυθιού, αλλά θα είναι γραμμένο στη νεοελληνική και την ποντιακή διάλεκτο. Ένας από τους ήρωες του παραμυθιού είναι ο Νίκος Ιωαννίδης, σύζυγος της Ελισάβετ Ιωαννίδου, από τη μαρτυρία της οποίας είναι εμπνευσμένο το κείμενο. Μάλιστα η κυρία Ιωαννίδου παραχώρησε στην Ένωση τη χειροποίητη περικεφαλαία του άντρα της, ο οποίος είχε τον ρόλο του αρχηγού Μωμόγερου. Η έκδοση θα περιλαμβάνει κι ένα cd με την κλασική μελωδία των Μωμόγερων και με στίχους που έλεγαν οι κάτοικοι της περιοχής μας», αναφέρει η Αντωνία Καραγιαννίδου.
Στις σκέψεις της περιλαμβάνεται και η αφήγηση του παραμυθιού στο ίδιο CD, στα νεοελληνικά και τα ποντιακά, για όσους δεν έχουν τη δυνατότητα ή την επιμονή να διαβάσουν αλλά κυρίως για να διασωθεί η προφορά της ποντιακής διαλέκτου. Η ίδια επέλεξε να αποδώσει στα ποντιακά εκφράσεις που χρησιμοποιούν στην περιοχή της και με τη βοήθεια των γεροντότερων τις ενέταξε στο κείμενο.
«Στόχος του παραμυθιού είναι η διάδοση στοιχείων του πολιτισμού μας, ώστε να δημιουργηθεί μία κουλτούρα, η οποία θα αποτυπώνει το ρόλο που παίζει η λαϊκή παράδοση στην κοινωνική μας πρόοδο. Ως νοσταλγός της χαμένης αθωότητας και αυθεντικότητας που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες του χθες, οραματίζομαι έναν ποντιακό ελληνισμό που να παλεύει για να γνωρίσει κάθε σπιθαμή του πολιτισμού του.
»Γιατί ο πολιτισμός δεν χαρίζεται, αλλά κατακτιέται. Γιατί κάθε γενιά οφείλει να μάχεται και να τον κερδίζει από την αρχή. Ως μέλος αυτής της γενιάς, λοιπόν, αλλά ταυτόχρονα και ως συνέχεια του ιερού κύκλου των προγόνων μου, οφείλω να συμβάλλω με όσες δυνάμεις μού έχουν χαριστεί, ώστε η παράδοσή μας να συνεχίσει να αποτελεί αξιόπλοο σκαρί πάνω στο οποίο ο πολιτισμός μας θα ταξιδεύει στην ιστορία», καταλήγει η Αντωνία Καραγιαννίδου.
Ρωμανός Κοντογιαννίδης
