Νέα Φιλαδέλφεια, ένας πρότυπος προσφυγικός συνοικισμός 97 ετών

Ήταν γνωστή ως η περιοχή του Ποδονίφτη, από τον παραπόταμο του Κηφισού, αλλά μετά την εγκατάσταση των Μικρασιατών προσφύγων πήρε ονόματα από την ιστορική πατρίδα – Νέα Φιλαδέλφεια και Νέα Χαλκηδόνα.

Οι πρώτοι πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν τον Ιούλιο του 1927· επρόκειτο για τους «πυροπαθείς των Αμπελοκήπων», καθώς αναγκάστηκαν να μετακομίσουν όταν καταστράφηκαν από πυρκαγιά τα οικήματα όπου διέμεναν στην περιοχή του Γηροκομείου.

Η οικοδόμηση όμως του προσφυγικού συνοικισμού είχε αρχίσει από το 1923, από το Ταμείο Περιθάλψεως Προσφύγων σε συνεργασία με το Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, μετά από απαλλοτρίωση έκτασης που ανήκε στον Πανάγιο Τάφο.

Η Νέα Φιλαδέλφεια, σε αντίθεση με τους άλλους προσφυγικούς συνοικισμούς που είχαν οικοδομηθεί μέχρι τότε, δημιουργήθηκε εξαρχής με ρυμοτομικό σχέδιο, μόνιμο και συγκροτημένο, το οποίο χαρακτηριζόταν από την ανάπτυξη του συνοικισμού πάνω σε επάλληλες ελλειψοειδείς χαράξεις, ακτινωτά γύρω από την Πλατεία Πατριάρχου.

Χτίστηκε με γεωμετρική κανονικότητα, με σχέδιο που προέβλεπε δρόμους, χώρους πρασίνου και κοινόχρηστους χώρους, με βάση τα χαρακτηριστικά της αγγλικής κηπούπολης.

Οι κάτοικοι του συνοικισμού ήταν κυρίως από τις περιοχές της Σμύρνης, της Κωνσταντινούπολης, των Βουρλών. Η ονομασία Νέα Φιλαδέλφεια δόθηκε άτυπα το 1932 από τον δικηγόρο, πρώην βουλευτή και υπουργό Π. Διαμαντόπουλο, πρόσφυγα από τη Φιλαδέλφεια της Μικράς Ασίας.

Το 1934 η Νέα Φιλαδέλφεια που υπαγόταν διοικητικά στον Δήμο Αθηναίων αναγνωρίστηκε ως κοινότητα και το 1947 ως ξεχωριστός δήμος.