Λέγεται ότι η σκεπή του ναού της μονής δεν έγινε από ανθρώπινο χέρι (ο φυσικός βράχος του βουνού παρέχει τη σχετική προστασία), γι’ αυτό και το γυναικείο μοναστήρι που βρίσκεται στις δυτικές πλαγιές του Μιθρίου όρους στην Τραπεζούντα ονομάστηκε Θεοσκέπαστος, αφιερωμένη στην Παναγία.
Ανακαινισμένη, σήμερα λειτουργεί ως πολιτιστικό κέντρο – το 1923, μετά τη Γενοκτονία των Ποντίων και την Ανταλλαγή είχε μετατραπεί σε στάβλο από τους Τούρκους και είχαν πουληθεί τα υπόλοιπα κτήρια.
Η μονή κατά πάσα πιθανότητα ιδρύθηκε τον 14ο αι. από τη μητέρα του Αλέξιου Γ’ Μεγάλου Κομνηνού, Ειρήνη. Τοιχογραφίες στον αριστερό τοίχο του νάρθηκα, κατεστραμμένες σήμερα, επιβεβαίωναν το χρόνο της ίδρυσής της. Σ’ αυτές εικονίζονταν ο Αλέξιος Γ’, η σύζυγός του Θεοδώρα, η μητέρα του Ειρήνη και η θυγατέρα του Ευδοκία.
Στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, και συγκεκριμένα στο Αρχείο Υπουργείου Υγείας, Πρόνοιας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων, φυλάσσεται αίτηση με ημερομηνία 22 Μαρτίου 1932. Με αυτήν ζητείται η επιστροφή των ιερών κειμηλίων της Μονής Θεοσκεπάστου και υποδεικνύεται το σημείο όπου βρίσκονταν.
Ο Παύλος Θεοφανίδης από την Αργυρούπολη του Πόντου που είχε εγκατασταθεί στην Πλατανιά Βοΐου έγραψε στον διευθυντή του Ταμείου Ανταλλάξιμων Κοινωφελών Περιουσιών:
Ο έναντι υποφαινόμενος λαμβάνω την τιμήν να γνωρίσω υμίν ότι εν τη μονή της Θεοσκαπάστου Τραπεζούντος τω έτη 1922-1923 έθαψον εις υπόγιον τα της μονής πολύτιμα εκκλησιαστικά είδη τοποθετημένα εις κάσες (σεντούκια) ιδιοχείρως εις υπόγιον βράχον τεχνιτός εσφραγισμένον υπό εμού. Επειδή δεν επέτρεπον εις το εξωτερικών τα πολύτιμαις ηναγκάσθην να τα θάψω, κατόπιν προτάσεως της ηγουμένης της μονής. Επειδή δε τυγχάνω πτωχός, σας παρακαλώ όπως ενεργήσετε την παραλαβή αυτών αν δεν ανεκαλύφθησαν μέχρι τούδε.
Να σημειωθεί ότι μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστη η τύχη των κειμηλίων της Θεοσκεπάστου.
