Σόνια Ιλίνσκαγια: Η σπουδαία νεοελληνίστρια και επίτιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 86 ετών

H νεοελληνίστρια, φιλόλογος και μεταφράστρια, επίτιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Σόνια Ιλίνσκαγια πέθανε στην Αθήνα την Παρασκευή 19 Ιανουαρίου, σε ηλικία 86 ετών. Ήταν απόφοιτος του τμήματος Κλασικής Φιλολογίας του Κρατικού Πανεπιστημίου Μ.Β. Λομονόσοφ της Μόσχας και σύζυγος του συγγραφέα Μήτσου Αλεξανδρόπουλου.

Χάρη στη δική της συμβολή, το ρωσόφωνο αναγνωστικό κοινό γνωρίζει τον Καβάφη, τον Καρυωτάκη, τον Σεφέρη, τον Ρίτσο, τον Ελύτη και τη μεταπολεμική γενιά των νεοελλήνων ποιητών.

Το ερευνητικό ενδιαφέρον της επικεντρώθηκε από πολύ νωρίς στη νεοελληνική και τη ρωσική φιλολογία. Εργάστηκε ως ερευνήτρια του Ινστιτούτου Σλαβικών και Βαλκανικών Μελετών της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ. Το 1971 υποστήριξε τη διατριβή της με τίτλο «Συμβολή στη μελέτη της μεταπολεμικής ποίησης στην Ελλάδα. Η μοίρα μιας γενιάς».

Υπήρξε η πρώτη επαγγελματίας φιλόλογος-νεοελληνίστρια που ασχολήθηκε με τη μετάφραση και έκδοση της νεοελληνικής λογοτεχνίας για το ρωσικό αναγνωστικό κοινό, και για πάνω από 60 χρόνια είχε συνδέσει το όνομά της με την ουσιαστική και γόνιμη μελέτη και παρουσίαση της ελληνικής λογοτεχνίας στη Ρωσία και στην πρώην ΕΣΣΔ: πρωτοπαρουσίασε τον Καβάφη (1967), συστηματοποίησε την παρουσίαση του Ρίτσου, ανθολόγησε ελληνική ποίηση και διηγήματα, παρουσίασε μυθιστορήματα, έγραψε σειρά επιστημονικών έργων (μονογραφίες, άρθρα, επιστημονικές ανακοινώσεις) πάντα με θέμα τη νεοελληνική λογοτεχνία.

Ως επιμελήτρια εκδόσεων συνεργάστηκε με τους περισσότερους από τους ήδη γνωστούς μεταφραστές, εκπαίδευσε την επόμενη γενιά μεταφραστών που έχουν αναλάβει σήμερα τη σκυτάλη, κίνησε το ενδιαφέρον μεγάλων Ρώσων ποιητών –ιδιαιτέρως του νομπελίστα Ιωσήφ Μπρόντσκι– για τη νεοελληνική λογοτεχνία (κυρίως προς τον Καβάφη), και δημοσίευσε σειρά (κλασικών σήμερα) μεταφράσεων νεοελλήνων λογοτεχνών, και ιδίως ποιητών όλων των γενεών, πρωτοπαρουσιάζοντάς τους στα ρωσικά (Κάλβος, Καβάφης, Καρυωτάκης, Ξενόπουλος, Αλεξανδρόπουλος, Ρίτσος, Βρεττάκος, Τερζάκης, Σεφέρης, Ελύτης, Αναγνωστάκης, Σαχτούρης, Κακναβάτος, Βασιλικός, Πατρίκιος, Γκανάς, Δημουλά, Κύρου κ.ά).

Το 1983 εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα. Εκλέχθηκε καθηγήτρια της νέας ελληνικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.

Στην Ελλάδα εξέδωσε ως συγγραφέας και επιμελήτρια πολλά άρθρα και βιβλία, όπως: Κ.Π. Καβάφης. Οι δρόμοι προς το ρεαλισμό στην ποίηση του 20ού αιώνα (1983), Μιχαήλ Λυκιαρδόπουλος. Ένας Έλληνας στο χώρο του ρωσικού συμβολισμού (1989), Επισημάνσεις. Από την πορεία της ελληνικής ποίησης του 20ού αιώνα (1992), Ο Κ.Π. Καβάφης και η ρωσική ποίηση του αργυρού αιώνα (1995), Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 στον καθρέφτη της ρωσικής ποίησης (2001), Κ.Π. Καβάφης, Άπαντα τα ποιήματα (2003), Ελληνορωσικά συναπαντήματα (2004), Η ρωσική λογοτεχνία στην Ελλάδα. 19ος αιώνας (2006). Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με θέματα συγκριτικής ρωσικής και νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Μετά τη μόνιμη εγκατάστασή της στην Ελλάδα, συνέχισε να μεταφράζει και να παρουσιάζει στη σύγχρονη Ρωσία τη νεοελληνική λογοτεχνία. Εμβληματικότερο επίτευγμα της περιόδου αυτής υπήρξε η έκδοση του συνόλου του ποιητικού έργου του Κ.Π. Καβάφη στα ρωσικά (συμπεριλαμβανομένων των αποκηρυγμένων και ημιτελών ποιημάτων) το 2009, με βάση την ελληνική έκδοση του 2003.

Η Ιλίνσκαγια τιμήθηκε από την ελληνική πολιτεία με τα παράσημα του Ταξιάρχη των Ταγμάτων της Τιμής (2007) και του Φοίνικος (2018).

• Πληροφορίες: Ευρωπαϊκή Εταιρεία Νεοελληνικών Σπουδών.

Διαβάστε επίσης: «Πέθανε ο Μάριο Βίττι, ο κορυφαίος Κωνσταντινουπολίτης νεοελληνιστής».