Σειρά πρωτοβουλιών μνήμης και τιμής, τις «Ημέρες Μνήμης του Ελληνισμού 1922-1924», με αφορμή τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή και την υπογραφή της Συνθήκης της Λοζάνης για την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923, παρουσίασε η Τράπεζα Πειραιώς.
Μεταξύ αυτών είναι η συνεργασία της Τράπεζας Πειραιώς με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) που οδήγησε στην έκδοση Ψηφίδες της αγροτικής εγκατάστασης των προσφύγων του 1922 που παρουσιάστηκε στην εκδήλωση.
Η Τράπεζα υποστήριξε την έρευνα που πραγματοποιήθηκε από ερευνητική ομάδα υπό τον καθηγητή Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Ιάκωβο Μιχαηλίδη. Στην έρευνα και τη συγγραφή του έργου αξιοποιήθηκε αρχειακό υλικό από τα αρχεία της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος, η οποία σε μεγάλο βαθμό διαχειρίστηκε τη γεωργική προσφυγική αποκατάσταση. Το πλούσιο αυτό πρωτογενές υλικό έχει περιέλθει στο Πολιτιστικό Ίδρυμα του Ομίλου Πειραιώς και βρίσκεται στη διάθεση των ερευνητών.
Στην εκδήλωση προβλήθηκε και το ντοκιμαντέρ «Αγρότες, πρόσφυγες του 1922: Το ειρηνικό έπος» που δημιουργήθηκε από τη σκηνοθέτιδα Ευτυχία Φράγκου και τη διευθύντρια παραγωγής Ραχήλ Μανουκιάν, με την υποστήριξη της Τράπεζας Πειραιώς.
Στη συνέχεια, ο εκτελών καθήκοντα πρυτάνεως του ΑΠΘ καθηγητής Απόστολος Αποστολίδης, η επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Ελευθερία Μαντά και ο επίκουρος καθηγητής Ιστορίας Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ Μανόλης Κούμας συμμετείχαν σε συζήτηση με θέμα «Αναγνώσεις της αγροτικής αποκατάστασης των προσφύγων: Τα κρίσιμα διλήμματα, οι αποφάσεις και οι συνέπειές τους στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου».
Άλλες δράσεις
Το Πρόγραμμα «Ημέρες Μνήμης του Ελληνισμού 1922-1924» της Τράπεζας Πειραιώς περιλαμβάνει επίσης τη συνεργασία με την Ιστορική και Εθνολογική Εταιρία της Ελλάδος – Εθνικό Ιστορικό Μουσείο και την αποκλειστική χορηγία της Τράπεζας την έκθεση «Από τη Μεγάλη… στη Σύγχρονη Ελλάδα (Μέρος Β΄): Οι πρόσφυγες».
Η έκθεση επικεντρώνεται στην πληθυσμιακή διαμόρφωση της Ελλάδας μέσα από τις μετακινήσεις πληθυσμών και παρουσιάζει φωτογραφικά τεκμήρια, ιστορικά έγγραφα και αντικείμενα από τις συλλογές του Μουσείου, πλαισιωμένα από μαρτυρίες, αποσπάσματα πηγών και δημοσιεύματα του Τύπου.
Η έκθεση, που είναι ήδη ανοικτή για το κοινό, θα διαρκέσει μέχρι τις 30 Ιουνίου 2024. Η Τράπεζα υποστήριξε επίσης τη διοργάνωση ψηφιακής έκθεσης και λευκώματος για τους Μικρασιάτες πρόσφυγες της Κέρκυρας από την Αναγνωστική Εταιρία Κερκύρας.
