Ο Σέργιος Κότικοφ, πρωτοπόρος στην αναγέννηση του ελληνισμού της Ρωσίας, έφυγε από τη ζωή στην ηλικία 60 ετών στις 28 Νοεμβρίου 2023 στην πόλη Κράσνονταρ της νότιας Ρωσίας.
Ήταν ένας από τους λίγους Έλληνες στη Σοβιετική Ένωση, που κατάφερε μόνος του να μάθει τη νεοελληνική γλώσσα και να εμβαθύνει τις γνώσεις του για τη ζωή στην Ελλάδα.
Ο ελληνισμός της ΕΣΣΔ μετά από τη μακρόχρονη περίοδο παρακμής αναζητούσε τις ρίζες του. Όμως στις αρχές της δεκαετίας του 1980 οι ιδέες για την αναγέννηση των εθνικών μειονοτήτων ήταν τολμηρές.
Ο Σέργιος γεννήθηκε στις 17 Απριλίου 1963 στην πόλη Γκελεντζίκ της περιφέρειας Κράσνονταρ σε μικτή ρωσοελληνική οικογένεια. Ο πατέρας του Βίκτωρ ήταν Ρώσος και η μητέρα του Όλγα Σαβέλιεβα, Ελληνίδα με καταγωγή από τον Πόντο. Από τα παιδικά του χρόνια ερωτεύτηκε τον ελληνικό πολιτισμό. Έκανε συλλογή δίσκων με ελληνική μουσική, έψαχνε και έβρισκε οτιδήποτε έχει σχέση με την Ελλάδα και τους Έλληνες. Ο πατέρας του Σέργιου τον στήριζε στις δικές του ελληνικές αναζητήσεις, η μητέρα του ήταν φίλη για όλους μας, τους κοντινούς του φίλους.
Από το 1980 ως το 1985 ο Σέργιος έκανε σπουδές στη Σχολή Φυσικής του Κρατικού Πανεπιστημίου του Κουμπάν (ονομασία της ενδοχώρας της περιφέρειας Κράσνονταρ και του κεντρικού ποταμού της περιοχής, από το αρχαίο ελληνικό Ύπανις). Το 1982 για πρώτη φορά πήρε άδεια από τις σοβιετικές Αρχές για να επισκεφτεί τους συγγενείς του στην Ελλάδα, οι περισσότεροι από τους οποίους κατοικούσαν στην Ξάνθη. Από το ταξίδι του έφερε πίσω στη Ρωσία βίντεο και φωτογραφίες με τα ιστορικά μνημεία, τα αξιοθέατα, τη φύση και τους Έλληνες, που τον μάγεψαν με το βαθύ πολιτισμό τους.
Με τον Σέργιο Κότικοφ γνωριστήκαμε το 1987, όταν μπήκα για σπουδές στην Σχολή Ιστορίας του Κρατικού Πανεπιστημίου του Κουμπάν. Ο 24χρονος τότε Σέργιος ήταν στο επίκεντρο της προσοχής της τοπικής ελληνικής φοιτητικής κοινότητας. Από αυτόν ζητούσαμε τους δίσκους και τις κασέτες με την ελληνική μουσική, με αυτόν συμβουλευόμασταν στην προσπάθειά μας να μάθουμε τα νεοελληνικά.
Το 1989 χάρη στην πολιτική της περεστρόικα οι Έλληνες του Κράσνονταρ οργάνωσαν ταχύρυθμα μαθήματα της νεοελληνικής γλώσσας για τους ενήλικες, όπου ο Σέργιος μετέδιδε στους συμπατριώτες του τη γνώση του.
Το 1992 στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Κουμπάν με τη συμβολή της Ελλάδας άρχισε να λειτουργεί το Τμήμα της Νεοελληνικής γλώσσας. Ο Σέργιος με συνεχείς επιμορφώσεις στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας ήταν ο πρώτος καθηγητής του τμήματος.
Από τα φοιτητικά του χρόνια ο Σέργιος Κότικοφ συμμετείχε στη διοργάνωση του εορτασμού από τους Έλληνες του Κράσνονταρ των ελληνικών εθνικών γιορτών. Ανήμερα της 25ης Μαρτίου και της 28ης Οκτωβρίου οι τολμηροί Έλληνες φοιτητές από διάφορες περιοχές της ΕΣΣΔ και οι κάτοικοι του Κράσνονταρ μαζεύονταν σε κάποιο εστιατόριο της επιλογής τους και με το πρόσχημα είτε των γενεθλίων είτε μιας άλλης προσωπικής γιορτής προσφωνούσαν προπόσεις για την περήφανη τους πατρίδα, έλεγαν ελληνικά τραγούδια και χόρευαν συρτάκι και ποντιακούς χορούς.
Το 1990 συμμετείχα στη διοργάνωση του εορτασμού της 25ης Μαρτίου. Μαζέψαμε γύρω στα 300 άτομα, φέραμε μουσικό συγκρότημα με ποντιακή λύρα και μπουζούκι. Παρά τη σχετική ελευθερία της περιόδου της περεστρόικα, έπρεπε να κρύψουμε τον αληθινό σκοπό της εκδήλωσης.
Στις αρχές της δεκαετίας 2000 στο Νοβοροσίσκ της περιφέρειας Κράσνονταρ άνοιξε το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας. Ο Σέργιος ήταν από τους πρώτους υπαλλήλους του και συνέβαλε στην ομαλή οργάνωση της λειτουργίας του. Από το 2014 μέχρι το θάνατό του εργάστηκε στο Γενικό Προξενείο της Κύπρου στο Κράσνονταρ.
Ο Σέργιος Κότικοφ συνεργαζόταν στενά ως μεταφραστής με την Εθνικοπολιτιστική Αυτονομία των Ελλήνων της Ρωσίας.
Ήταν δραστήριο μέλος της ελληνικής κοινότητας της πόλης στην οποία μεγάλωσε, σπούδασε και εργάστηκε. Συχνά επισκεπτόταν τη γενέτειρα του, την πόλη Γκελεντζίκ. Κάθε χρόνο οργάνωνε τα ταξίδια του στον Πόντο και στις χώρες, όπου ζούσαν μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ οι συμπατριώτες του. Ο τελικός προορισμός των ταξιδιών του ήταν η Ελλάδα.
Έτσι και το Νοέμβριο του 2023 επισκέφτηκε για τελευταία φορά την Ξάνθη, τη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα, σαν ν’ αποχαιρετούσε τη χώρα, που ποθούσε τόσο πολύ και τους ανθρώπους με τους οποίους ποτέ δεν διέκοψε τη στενή φιλική επικοινωνία. Οι γονείς του Σέργιου έφυγαν από τη ζωή πριν από μερικά χρόνια. Ήταν μοναχοπαίδι και δεν απέκτησε οικογένεια. Με τις διαδικασίες που σχετίζονται με τον πρόωρο θάνατό του ασχολείται η τοπική ελληνική κοινότητα «Ρωμιοσύνη».
Βασίλης Τσενκελίδης,
ιστορικός
