Ένα έθιμο που φανερώνει τη σύνδεση της Θεοτόκου με τη θεά Δήμητρα, και το οποίο μετρά αιώνες ζωής, αναβιώνει στην Ελευσίνα, στην Παναγία των Αρχαίων – το μεταβυζαντινό εκκλησάκι που βρίσκεται μέσα στον αρχαιολογικό χώρο και την παραμονή των Εισοδίων της Θεοτόκου τελείται Εσπερινός.
Το έθιμο είναι της Μεσοσπορίτισσας. Η Παναγία παίρνει το όνομά της από τη συγκεκριμένη περίοδο του χρόνου, τα μισά δηλαδή της σποράς.
Στον ιερό τόπο των Ελευσίνιων Μυστηρίων η θεά Δήμητρα, της ανανέωσης της φύσης και της βλάστησης των σιτηρών, λατρευόταν αδιάλειπτα, από τη Μυκηναϊκή Εποχή έως το τέλος του 4ου αιώνα μ.Χ. Στη συνέχεια τη «θέση» της πήρε η Παναγία. Το εκκλησάκι που είναι αφιερωμένο σε Εκείνη δεσπόζει στο λόφο, πάνω από το αρχαίο Τελεστήριο –το εστιακό σημείο αναφοράς της λατρείας στη Δήμητρα–, και έχει χτιστεί πάνω στα ερείπια παλαιότερου χριστιανικού ναού.
Τα τελευταία δέκα χρόνια τα πολυσπόρια αναβιώνουν με πρωτοβουλία του Λαογραφικού Συλλόγου Ελευσίνας «Το αδράχτι». Οι γυναίκες της πόλης βράζουν στα σπίτια τους όσπρια (ρεβίθια, φασόλια και φακές), αλλά και στάρι – σύμφωνα με την αγροτική παράδοση, ο καθένας προσέφερε ό,τι παρήγαγε.
Κατόπιν, τα πηγαίνουν στο Λαογραφικό Μουσείο, όπου μέσα σε ένα καζάνι γίνεται η «σύβραση», δηλαδή το βράσιμο όλων των παραπάνω μαζί με πετιμέζι, ρόδι και σταφίδες.
Το φαγητό αυτό, δηλαδή τα πολυσπόρια, μοιράζεται μετά τον Εσπερινό στον κόσμο που έχει ανέβει στην εκκλησία για να παρακολουθήσει την εορταστική λειτουργία, φέρνοντας άρτους και πρόσφορα για την Παναγία τη Μεσοσπορίτισσα.
