Παρά τον πόλεμο, στην Ουκρανία εκδόθηκαν, δημοσία δαπάνη, νέα σχολικά βιβλία (εγχειρίδια) της νεοελληνικής γλώσσας, που απευθύνονται σε μαθητές της Ε’ και Στ’ τάξης, ενώ στις αρχές του 2024 αναμένεται να κυκλοφορήσει το εγχειρίδιο για την Ζ’ τάξη.
Τα βιβλία προορίζονταν για όλα τα σχολεία της επικράτειας, αν και κάποια σχολεία όπου διδάσκεται η ελληνική γλώσσα βρίσκονται αυτή τη στιγμή στις κατεχόμενες από Ρώσους περιοχές.
«Κανένας πόλεμος δεν μπορεί να σταματήσει την προσπάθειά μας να συνεχίσουμε –αν και σε δύσκολες, ανυπόφορες συνθήκες– τη διάδοση της ελληνομάθειας στην Ουκρανία», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Οξάνα Σνιγοβσκά, προϊσταμένη της Έδρας Κοινωνικών Επιστημών και Περιφερειακών Σπουδών, καθηγήτρια της νεοελληνικής γλώσσας στη Σχολή Διεθνών Σχέσεων του Εθνικού Πανεπιστημίου Μέτσνικοφ της Οδησσού.
Η ίδια, μαζί με συναδέλφους της, εργάστηκε με όραμα και πάθος για την υλοποίηση του πρότζεκτ της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγων της Ουκρανίας για την έκδοση νέων βιβλίων. «Το 2023 το υπουργείο Παιδείας και Επιστημών της Ουκρανίας διέθεσε κονδύλια για την έκδοση αυτών των εγχειριδίων κι εμείς ανταποκριθήκαμε άμεσα στο κάλεσμα να δημιουργήσουμε νέα βιβλία» λέει.
Μας μιλάει από την Οδησσό, όπου συνεχίζονται οι βομβαρδισμοί από τους Ρώσους. «Πολλές φορές πηγαίνουμε στο υπόγειο, όπου συνεχίζουμε τα μαθήματα της ελληνικής γλώσσας. Νιώθουμε μεγάλη ταραχή και φόβο όταν μας καθηλώνει ο φριχτός ήχος της σειρήνας, προειδοποιώντας μας για μια αεροπορική επιδρομή. Δεν είναι απλώς μια σειρήνα, είναι ο ήχος της φάλαινας που ξεψυχά. […] Οι Αρχές βελτίωσαν το εύρος του ήχου στις σειρήνες, για να τις ακούνε όλοι και να παίρνουν άμεσα μέτρα ασφαλείας, ενώ πριν από έναν χρόνο οι συναγερμοί συνοδεύονταν από ένα διαρκές χτύπημα καμπανών» αφηγείται η Οξάνα Σνιγοβσκά, η οποία διδάσκει την ελληνική γλώσσα από το 1992 – αρχικά στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ενώ τα τελευταία χρόνια στην τριτοβάθμια, στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Οδησσού, στο τμήμα των Διεθνών Σχέσεων.
Όπως μαθαίνουμε, τα νέα βιβλία συνοδεύονται με ηχητικό υλικό, και υπάρχουν κωδικοί QR που οδηγούν τον μαθητή σε σχετικά βίντεο. Είναι επίσης εμπλουτισμένα με πολυάριθμες ασκήσεις και δημιουργικές εργασίες με τη μορφή σταυρόλεξων, γρίφων και παζλ.
Με τη Σνιγοβσκά συνεργάστηκαν η Ναταλία Βοεβούτκο, καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου της Μαριούπολης, η Λαρίσα Κασιούκ και η Ταμάρα Σαμπαντάς, καθηγήτριες του 94ου Πειραματικού Σχολείου του Κιέβου με την επωνυμία «Ελλάδα», η Αλεξάνδρα Πίρος, καθηγήτρια του εξειδικευμένου 46ου Σχολείου, όπου γίνεται εις βάθος μελέτη της νεοελληνικής γλώσσας στο χωριό Στάρι Κριμ της περιοχής του Ντόνετσκ, καθώς και η Λίλια Τσάικα, καθηγήτρια της νεοελληνικής γλώσσας στο επίσης εξειδικευμένο 8ο σχολείο, στο χωριό Σαρτανά της περιφέρειας Ντόνετσκ.
«Παρά το φόβο, οι 350 μαθητές μας, στην καρδιά του Κιέβου, δεν σταματάνε ούτε μια μέρα να μαθαίνουν ελληνικά, από τώρα και με νέα εγχειρίδια» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Λαρίσα Κασιούκ.
Η ελληνική παιδεία στην Ουκρανία
Το πρώτο ουκρανικό εγχειρίδιο της Νέας Ελληνικής Γλώσσας για μαθητές της Ε’ τάξης (1ο έτος σπουδών) εκπονήθηκε το 2010 από το εκπαιδευτικό τμήμα της εκτελεστικής επιτροπής της Ομοσπονδίας με επικεφαλής φιλόλογο την Έλενα Ντόμπρα, σε συνεργασία με τους καθηγητές της νέας ελληνικής στο ειδικό 8ο σχολείο στο χωριό Σαρτανά Λίλια Τσάικα, Ναταλία Λαγό και Μαρίνα Ρέντκα, και τον συντονιστή εκπαίδευσης στο Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στη Μαριούπολη, Παύλο Καπίδη.
Την περίοδο εκείνη, από το ελληνικό υπουργείο Παιδείας στάλθηκαν δάσκαλοι για να βοηθήσουν Ουκρανούς δασκάλους στην οργάνωση της αποτελεσματικής διδασκαλίας.
Ήταν ο Αργύρης Νίκας, η Ευφροσύνη Μακρή, ο Χρήστος Ευαγγελίδης, καθώς και οι συντονιστές εκπαίδευσης στο Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στη Μαριούπολη Παύλος Καπίδης και Χρίστος Ταμίσογλου, που συμμετείχαν ενεργά στην επιμέλεια των συγγραμμάτων που αναπτύχθηκαν.
«Όμως τον αγώνα για την εκμάθηση της νεοελληνικής τον ξεκινήσαμε στην Ουκρανία από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και τις αρχές της δεκαετίας του ’90. Με την έναρξη των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων στη χώρα μας, η επιθυμία των Ελλήνων της Ουκρανίας ήταν να μελετήσουν τη νεοελληνική γλώσσα, τη γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ των Ελλήνων σε όλο τον κόσμο. Ήθελαν να επικοινωνήσουν επίσης με την ιστορική τους πατρίδα, να εργαστούν και να ταξιδέψουν στην Ελλάδα. Όλα αυτά οδήγησαν στη δημιουργία, το 1995, του Ομοσπονδιακού Κρατικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η πρώην πρόεδρος (1995-2023), μέλος του ΔΣ της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγου Ουκρανίας, Αλεξάνδρα Προτσένκο (σ.σ.: παρέδωσε τη σκυτάλη της Ομοσπονδίας στον νέο πρόεδρο Στεπάν Μαχσμά κατά το 9ο Έκτακτο Συνέδριο της Ομοσπονδίας Ελληνικών Σωματείων Ουκρανίας, που πραγματοποιήθηκε στις 31 Οκτωβρίου στην Οδησσό).
«Έλληνες της Ουκρανίας που μιλούσαν τις μητρικές τους διαλέκτους –ρουμεϊκή, ουρούμ και ποντιακή– άρχισαν να μελετάνε τη νεοελληνική γλώσσα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ένα σημαντικό σημείο, ότι η συνεργασία μας με την Ελλάδα, τα πανεπιστήμια της Ελλάδας και της Κύπρου, απαιτούσε γνώση της νεοελληνικής» καταλήγει η Αλ. Προτσένκο.
