Μέσα σε μια λαμπρή, αλλά και επιβλητική ατμόσφαιρα τελέστηκαν σήμερα, Σάββατο, τα εγκαίνια του Μουσείου Προσφυγικού Ελληνισμού, το οποίο στεγάζεται στο γήπεδο της ΑΕΚ OPAP Arena.
Τα εγκαίνια τέλεσε ο μητροπολίτης Νέας Ιωνίας και Φιλαδελφείας Γαβριήλ, μαζί με τον πρόεδρο της ΑΕΚ και εμπνευστή του μουσείου Δημήτρη Μελισσανίδη και τον αναπληρωτή υπουργό Αθλητισμού Γιάννη Βρούτση, ο οποίος έκοψε και την κορδέλα.
Στην ομιλία του, ο Δημήτρης Μελισσανίδης χαρακτήρισε το έργο που ολοκληρώθηκε ως «κατάθεση ζωής και ψυχής», μιλώντας συγκινημένος προς τους καλεσμένους και εκτίμησε ότι «θα συμβολίζει στις επόμενες γενιές την ιστορία αιώνων».
Όπως τόνισε, πρόκειται για ένα μουσείο που περιέχει «ανεκτίμητα κειμήλια από την Κωνσταντινούπολη, τον Πόντο και τη Μικρά Ασία. Ευελπιστώ πως αυτό το Μουσείο διαρκώς εμπλουτιζόμενο στο μέλλον θα συμβολίζει στις επόμενες γενιές την ιστορία αιώνων. Με τίτλο ‘Η Κιβωτός της Ρωμιοσύνης’, έτσι όπως τα βάφτισαν οι δύο νονοί του. Ο μέγας Μίκης Θεοδωράκης και η σπουδαία πρύτανις του πανεπιστημίου του Παρισιού Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ».
»Σε λίγο όμως θα γεννηθεί και το τρίτο παιδί, το μουσείο της ΑΕΚ. Τρίδυμα τα παιδιά της ΑΕΚ, που ξεδιπλώνουν την κληρονομία ενός ιστορικού σωματείου, αλλά και των εκατομμυρίων φίλων της ομάδας μας, στο χθες και το σήμερα. Αυτό που βλέπετε εδώ είναι ένα ταπεινό αντίδωρο της μεγαλοσύνης των εκατοντάδων χιλιάδων Μικρασιατών και Ποντίων που ζουν απ’ άκρη σ’ άκρη σε όλη την Ελλάδα. Είναι καταθέσεις ψυχής, καταθέσεις ζωής και ονείρων, είναι τα άνθη ευλαβείας, όλου αυτού του κόσμου που έφυγε από τις ανυπότακτες και αδάμαστες πατρίδες και δημιούργησε το έπος της νέας Ελλάδας.
»Βρίσκω πολύ συγκινητικό πως δεκάδες ανώνυμοι άνθρωποι έρχονται κάθε μέρα και αφήνουν ένα κομμάτι που είναι το φυλαχτό τους, το κρυμμένο κληροδότημα των προγόνων, που κρατούν σφιχτά μέσα στην καρδιά τους. Έχουν καταθέσει κειμήλια μεγάλες προσωπικότητες της πατρίδας μας.
»Ο άρχοντας του ελληνικού επιχειρείν, ο Αριστοτέλης Ωνάσης, ο Δημήτρης Ψαθάς, ο δημοσιογράφος που με την καυστική του πένα μετακινούσε βουνά και άλλαζε καθεστώτα. Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος που έχει γράψει το μισό ελληνικό τραγούδι. Ο Γιώργος Νταλάρας και η Χάρις Αλεξίου που τραγούδησαν για τη Μικρά Ασία, αυτό το έργο του Αποστόλου Καλδάρα που συγκινεί όλους τους Έλληνες. Η Γιώτα Λύδια και τόσοι άλλοι. Θα έλεγα ότι στο μουσείο αυτό βρίσκεται και ένας τιτάνας του ελληνικού τραγουδιού, ο Στέλιος Καζαντζίδης, θα το βλέπει από εκεί ψηλά και η ψυχή του θα αγαλλιάζει.
»Είναι ηλίου φαεινότερον ότι υπάρχει ένας συνδετικός κρίκος σε αυτές τις σελίδες της ιστορίας και αυτός είναι η ηλιόλουστη ορθοδοξία. Γιατί η ορθοδοξία είναι πλούτος και ρίζα αθανασίας, αυτή ενέπνευσε αυτούς που έδωσαν αγώνες για να ελευθερωθεί η πατρίδα και εμάς που δεν θέλουμε ποτέ να τους ξεχάσουμε.
Με συντριβή και δέος, άνθρωποι απλοί μας έδιναν κάτι που γι’ αυτούς ήταν μοναδικό, όπως ένα εικόνισμα, ένα ανεκτίμητο γι’ αυτούς περιουσιακό στοιχείο, έτσι αυτός ο χώρος είναι η επτάφωτος λυχνία που πάντα καίει σε κάθε καρδιά πρόσφυγα, που έχει μέσα της τον νόστο, δηλαδή τον καλό γυρισμό και μέχρι τη συντέλεια του κόσμου αυτή η λαχτάρα δεν θα βγει από την καρδιά κανενός από εμάς. Κλείνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω τον κ. Ηλία Παπαγεωργίου και την ομάδα του και την επικεφαλής της όλης προσπάθειας, την δικηγόρο μας, κ. Έφη Μαυροπούλου».
Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής υπουργός Αθλητισμού Γιάννης Βρούτσης χαρακτήρισε την πρωτοβουλία δημιουργίας του Μουσείου «άξια θαυμασμού» και συμπλήρωσε ότι «τα ιστορικά χρόνια σήμερα αναβιώνουν εδώ μέσα στο γήπεδο της ΑΕΚ. Το μουσείο θα πρέπει να είναι επισκέψιμο σε όλα τα σχολεία, για να το δουν όλα τα παιδιά. Αυτό το μουσείο δεν ανήκει στην ΑΕΚ, ανήκει σε όλο τον Ελληνισμό. Σε όλους τους Έλληνες. Και κρατά στη μνήμη όλων, αυτά που δεν θα πρέπει ποτέ να ξεχαστούν».
Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο μητροπολίτης Νέας Ιωνίας, Φιλαδελφείας, Ηρακλείου και Χαλκηδόνος Γαβριήλ, ο οποίος σημείωσε ότι «δεν είναι απλά ένα γήπεδο, είναι ένας χώρος πολιτισμού, ένας χώρος μνήμης ένας χώρος ιστορίας. Πλησιάζουν οι ώρες εκείνες που θα γιορτάσουμε τα 100 χρόνια από την ίδρυση της ΑΕΚ. Η Αθλητική Ένωσις Κωνσταντινουπόλεως θα παραμένει πάντοτε, όχι απλά μία ομάδα αλλά μία ιδέα η οποία θα έχει τη δύναμη να μεταλαμπαδεύει αυτές τις αξίες που κουβαλάει μέσα της και που κουβαλάει διαχρονικά ο προσφυγικός ελληνισμός. Είναι μία προσφορά για τις νέες γενιές για τα νέα παιδιά».
Ο σκοπός του Μουσείου
Σκοπός του Μουσείου Προσφυγικού Ελληνισμού είναι καταρχήν η ανάδειξη της μακραίωνης παρουσίας του Ελληνισμού στην Κωνσταντινούπολη, στη Μικρά Ασία, στον Πόντο, την Καππαδοκία και την Ανατολική Θράκη. Με τη βοήθεια και της τεχνολογίας, ο επισκέπτης μεταφέρεται στον χώρο και στον χρόνο, βιώνοντας πτυχές αυτής της παρουσίας, όπως ο θρησκευτικός βίος, ο πολιτισμός των μελών των ελληνορθόδοξων κοινοτήτων, η οικονομία και η συνακόλουθη ευμάρεια, οι τέχνες και τα γράμματα κ.α.
Στη συνέχεια προβάλλονται οι συνθήκες και τα γεγονότα που οδήγησαν στον βίαιο ξεριζωμό των Χριστιανών κατά την τελευταία φάση της παρουσίας του Ελληνισμού στις περιοχές αυτές, ακολουθεί η περίοδος της Γενοκτονίας και των διωγμών, ο Ξεριζωμός και η Ανταλλαγή.
Η εξιστόρηση κλείνει με την εγκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα, τα πρώτα μαύρα λασπωμένα χρόνια, η ενσωμάτωση αλλά και κυρίως η συμβολή του προσφυγικού Ελληνισμού στο θαύμα της νεότερης Ελλάδας.
Η συλλογή του Μουσείου δημιουργήθηκε με κειμήλια από δωρητές, τα οποία, επί πέντε χρόνια ταξινομήθηκαν και συντηρήθηκαν από μουσειολόγους με επιστημονικές μεθόδους, ώστε να δημιουργηθεί ένας μοναδικός χώρος στην Ελλάδα.
Το συνολικό κόστος για την ανέγερσή του άγγιξε τα έξι εκατ. ευρώ.
