Οι πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής αφηγούνται – Η αξία της προφορικής ιστορίας

Η αξία της προφορικής ιστορίας, καθώς η αφήγηση έρχεται «από τα κάτω», βρέθηκε στο επίκεντρο της ημερίδας «Οι πρόσφυγες αφηγούνται… Από τη Μικρά Ασία στην Ελλάδα», η οποία φιλοξενήθηκε στην αίθουσα του Συνεδριακού Κέντρου Νέας Ιωνίας. Συνδιοργανωτές ήταν τα μέλη των Ομάδων Προφορικής Ιστορίας Αθήνας, Βόλου, Δήμου Χαλανδρίου, Καλλιθέας-Τζιτζιφιών, Νέας Ιωνίας και Χίου, με αφορμή τα 100+1 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Το εγχείρημα στέφθηκε με απροσδόκητη επιτυχία, καθώς η προσέλευση ήταν μεγάλη, το ίδιο και η συγκίνηση.

Για μια ακόμα φορά αναδείχθηκε η δύναμη που έχει η προφορική ιστορία, αλλά και η δυναμική των ομαδικών συνεργασιών και πρωτοβουλιών. Με τον όρο «προφορική ιστορία» περιγράφονται οι μαρτυρίες πολλών καθημερινών ανθρώπων· ουσιαστικά πρόκειται για αφηγήσεις ζωής που μπορούν να μετατραπούν σε προνομιακό εργαλείο για την ανάγνωση των ραγδαίων κοινωνικών εξελίξεων. Επιπλέον, στη διαδικασία «εμπλέκονται» και μη επαγγελματίες ιστορικοί, ή αλλιώς συλλέκτες μαρτυριών, οι οποίοι καταρτίζονται μέσω ειδικών σεμιναρίων.

Στην ημερίδα προβλήθηκαν βιντεοσκοπήμενες αφηγήσεις προσφύγων και απογόνων τους δεύτερης και τρίτης γενιάς, καθώς και φωτογραφίες. Τα σχόλια και οι εισηγήσεις έδωσαν το πλαίσιο αναφορικά με το πώς οι πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής εντάχθηκαν οικιστικά και κοινωνικά, αλλά και τα βιώματα, τις μνήμες και τα συναισθήματα που μετέφεραν στη νέα πατρίδα.

Στόχος ήταν να ακουστούν ιστορίες «από πρώτο χέρι», ώστε να αναδειχθεί το ζήτημα της προσφυγιάς και το κοινό να έρθει πιο κοντά, να γνωρίσει και να συμπορευθεί με τους ξεριζωμένους που επηρέασαν και συνδιαμόρφωσαν τον κοινωνικό, οικονομικό και πολιτιστικό χάρτη της σύγχρονης Ελλάδας.

Η πρώτη συνεδρία της ημερίδας αφορούσε τη Νέα Ιωνία («Εμείς την χτίσαμε. Χώρος, ιστορία, καθημερινότητα, εργασία» ο τίτλος), αλλά και τους επτά προσφυγικούς συνοικισμούς της Καλλιθέας.

Η δεύτερη συνεδρία ξεκίνησε με την εισήγηση «Και οι άνθρωποι λέγονται μνημεία. Πες ότι στο ’πε μια αγράμματη γυναίκα», ενώ ακολούθησαν παρουσιάσεις για τους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα.

Η τρίτη συνεδρία αφορούσε το Χαλάνδρι, για το οποίο προβλήθηκε και βίντεο με τίτλο: «Ιστορικός περίπατος στον Παλαιό και Νέο Συνοικισμό του Χαλανδρίου – Αδριάνειο Υδραγωγείο».

Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με τα μέλη της Ομάδας Προφορικής Ιστορίας Χίου που μίλησαν για την πορεία από την εγκατάσταση των προσφύγων από τη Χερσόνησο της Ερυθραίας.