Οι Πρωτο-Πόντιοι και η Πρώτη Τραπεζούντα – Από την Αρκαδία στον Κλασικό Πόντο

Πολύ λίγοι –ακόμη και Πόντιοι– γνωρίζουν ότι το λίκνο των Ποντίων βρίσκεται στην περίφημη και αρχαιότατη Αρκαδία. Εκεί, στην ορεινή περιοχή (όπως και στον Πόντο) ίδρυσαν την πρώτη Τραπεζούντα, κοντά στον Ποταμό Αλφειό, για να έχουν φυσικό άφθονο νερό-ζωτικότατο στοιχείο της ζωής μας.

Ανάμεσα στα δύο πανάρχαια βουνά, το μυθικό Λύκαιον και το Μαίναλον, όπου ρέουν οι πρωτοπηγές του Αλφειού ποταμού, οι Πρώτοι-Πόντιοι χτίζουν την πρώτη Τραπεζούντα που ιδρύουν τη μητρική τους πόλη (=μητρόπολη).

Αργότερα αναγκάζονται (είτε από σεισμό, είτε από πλημμύρα, είτε από άλλη αιτία) να εγκαταλείψουν την προγονική εστία και να περάσουν από την Κυνουρία ή την Αργολίδα (όπως οι Κρήτες και οι Κύπριοι), προς την Ιωνία ή Ανατολή που με το μυθικό της χρυσό («το Χρυσόμαλλο Δέρας») ήταν η σταθερή πηγή έλξης όλων των Ελλήνων εκείνης της μυθικής εποχής.

Από την αρχαία ελληνικότατη Ιωνία, οι Αρκάδες-Τραπεζούντιοι, οι Πρωτο-Πόντιοι, αναχωρούν προς τα παράλια του Εύξεινου Πόντου και ιδρύουν εκεί (γύρω στον 7ο-8ο αιώνα π.Χ.) τη δεύτερη Τραπεζούντα, κόρη της πρώτης Αρκαδικής Τραπεζούντας.

Το περίφημο κράτος ή βασίλειο των Ποντίων ιδρύεται από τους Τραπεζούντιους της Αρκαδίας, που είναι οι μακρινοί πρόγονοι των σημερινών Ποντίων, όπου γης…

Το τοπωνύμιο Υψούς και ο ομώνυμος γιος του μυθικού βασιλιά της Αρκαδίας Λυκάονα (που ήταν γιος του Πελασγού) ως περιοχή της Αρκαδίας, στην επαρχία της Γορτυνίας, γίνεται η ρίζα του ονόματος της οικογένειας των Ποντίων Υψηλάντηδων.

Οι πρώτοι που εξεγέρθηκαν εναντίον των Οθωμανών ήταν αυτοί οι Πόντιοι Υψηλάντηδες, Αλέξανδρος και Δημήτριος. Και δεν είναι τυχαίο ότι το 18ο αιώνα η Υψούς (Στεμνίτσα) είναι η έδρα της Συνέλευσης των Καλτεζών για την εθνική μας ανεξαρτησία. Εκεί, επιστρέφοντας προφανώς στις φυσικές ρίζες τους, οι αυτοκράτορες του Πόντου το 1167 έχτισαν τη Μονή του Τιμίου Προδρόμου. Ο Εμμανουήλ Κομνηνός προσέφερε εκεί ένα από τα ασφαλέστερα καταφύγια των αγωνιστών του 1821. Το πλουσιότατο σε δημιουργίες σημείο των Υψηλάντηδων (Υψούς) φθάνει ως την Αμερική: Ypsilanti είναι η σημερινή πόλη του Μίσιγκαν…

Η ύπαρξη και η τοποθεσία της Πρώτης Τραπεζούντας επιβεβαιώνεται από τους αρχαιολόγους της προϊστορικής περιόδου, όπως ο Θ. Σπυρόπουλος, συνάδελφος-καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, έφορος αρχαιοτήτων στην περιφέρεια της Αρκαδίας, ο οποίος ενέργησε και ενεργεί συστηματικές ανασκαφές στην περιοχή.

Ο επαρκής αναγνώστης παρακαλείται να μελετήσει με προσοχή την αυθεντική ιστορική μας πηγή, την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (της Εκδοτικής Αθηνών).

Από την πηγή αυτή παρουσιάζονται και σε τρεις συνοδευτικούς χάρτες, που περιγράφουν την πορεία των Πρωτο-Ποντίων Ελλήνων: από την Αρκαδική Τραπεζούντα ως την Τραπεζούντα του Εύξεινου Πόντου.

Προτάσεις

Προσκαλώ όλους τους Ποντίους να συνδράμουν την έκδοση ιστορικής-εθνολογικής μελέτης για τους Πρωτο-Ποντίους και την «ανάβαση» τους ως τον Κλασικό Πόντο. Ειδική ομάδα εργασίας με διεπιστημονική-διαπανεπιστημιακή σύνθεση προωθεί το έργο αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία για την ιστορική-πολιτισμική ταυτότητα των Ποντίων.

Ελπίζω ότι μαζί με δύο άλλες προτάσεις μου για τον επόμενο 21ο αιώνα να παρουσιάσουμε την Ελλάδα για νέες πολιτισμικές κατακτήσεις, επιστρέφοντας θριαμβευτικά στην κερδισμένη πατρίδα των Ποντίων.

Προτείνουμε την ίδρυση Πρωτο-Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα αγκαλιάζει όλους τους Ελληνογενείς της Μικράς Ασίας (δηλαδή τους Ίωνες, Κωνσταντινουπολίτες, Κρυπτοχριστιανούς, Καππαδόκες, Ίμβριους, Πόντιους, Ελληνογενείς της Πισιδίας και της Λυδίας κ.ά.). Πολλοί Έλληνες αγνοούν ότι στη σημερινή «Τουρκία» υπάρχουν γύρω στα 15.000.000 Ελληνογενείς, χωρίς να περιλαμβάνονται οι ελληνογενείς του Καυκάσου, της Οδησσού, της Μαριούπολης και άλλων περιοχών της Γεωργίας και Αρμενίας. Η ένωσή τους στην Ευρωπαϊκή Πατρίδα μας ισοδυναμεί με μακροχρόνια με επιστροφή στις πατρίδες.

Επίσης προτείνουμε την εγκατάσταση στην ευρύτερη περιοχή της Ιωνίας (Μίλητος, Σάμος, Χίος, Μυτιλήνη) της Ακαδημίας της Ευρώπης που προγραμματίζεται να αγκαλιάζει όλες τις εθνικές ακαδημίες των Ευρωπαϊκών Χωρών για να προωθήσουμε μερικές σημαντικότατες πρωτιές του ελληνισμού, που παραμένουν άγνωστες στο ευρύτερο ευρωπαϊκό κοινό. Η Ακαδημία Αθηνών και τα υπουργεία Παιδείας και Πολιτισμού έχουν υψηλή αποστολή στην προώθηση της πρότασής μας για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας στην ευρύτερη περιοχή της Ιωνίας με τη γενναιόδωρη χορηγία-χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Έχουμε ήδη προτείνει προς την Ακαδημία Αθηνών ένα σχέδιο γενικής διάταξης (master plan) όλου του έργου με βάση τις έγκυρες πληροφορίες για τις πηγές της προσωκρατικής φιλοσοφίας και κυρίως τις ρίζες της πρωτο-επιστήμης από τον Θαλή τον Μιλήσιο και τον Σάμιο Πυθαγόρα ως τον Αναξαγόρα και τον Αναξιμένη.

Η ιστορία των Πρωτο-Ποντίων προγραμματίζεται να αποκαλύψει μερικές από τις σημαντικότερες πρωτιές μας που δείχνουν και τις παρθενικές ρίζες του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Σταύρος Θεοφανίδης
Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου

• Δημοσιεύθηκε στο kalimera-arkadia.gr
• Πηγή: Περιοδικό Καταναλωτής, τεύχος 90, Μάιος 1998, σελ. 17