Ο Μάιος στον Πόντο είναι ο μήνας που οι κτηνοτρόφοι ανεβαίνουν στα αλπικά λιβάδια, τα παρχάρια. Όταν όμως ο Σεπτέμβριος πλησιάζει στο τέλος του, και μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου οπότε και οι καιρικές συνθήκες αρχίζουν να αλλάζουν, η πορεία είναι αντίστροφη. Κάθε φορά το παρχάρεμαν (η άνοδος στα παρχάρια και η επιστροφή στο χωριό) παίρνει χαρακτήρα γιορτής με τη δική της τελετουργία – απαιτεί στολισμό των ζώων και φροντίδα!
Ασά παρχάρια ‘ς σα κώμια. Μια διαδρομή με χαρακτηριστικά γιορτής.
Σε ορισμένες περιοχές, και κυρίως στα Σούρμενα όπου τα παρχάρια είναι σε μεγάλο υψόμετρο και τα χιόνια κάνουν νωρίς την εμφάνισή τους, η… μετακόμιση στο χωριό είχε και μια στάση στο ενδιάμεσο υψόμετρο, στα κώμια. Η λέξη προέρχεται πιθανόν από το αρχαιοελληνικό «κώμη» που σημαίνει συνοικισμός.
Πρωταγωνίστρια σε όλη τη διαδικασία μεταφοράς των κοπαδιών είναι η παρχαρομάνα. Η επιστροφή της έχει επίσης πανηγυρικό χαρακτήρα και την υποδέχονται εγκάρδια, μετά από ένα σκληρό καλοκαίρι, συχνά σε πρωτόγονες συνθήκες και σίγουρα κοπιαστικές.
