Το βράδυ της Τετάρτης τερματίστηκε τελικά η στρατιωτική επιχείρηση του Αζερμπαϊτζάν στο Αρτσάχ (η ονομασία του Ναγκόρνο Καραμπάχ στα αρμενικά) μετά την κατάπαυση πυρός που συμφωνήθηκε στην περιοχή, έπειτα από ένα 24ωρο σφοδρών επιθέσεων των Αζέρων. Η εκεχειρία, που επιτεύχθηκε με τη διαμεσολάβηση της Μόσχας, προβλέπει αφοπλισμό των Αρμενίων που ζουν στον διαφιλονικούμενο θύλακα του νότιου Καύκασου.
Συγκεχυμένες παραμένουν όμως οι πληροφορίες για τα θύματα. Αρμένιοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι τουλάχιστον 32 άνθρωποι σκοτώθηκαν, μεταξύ των οποίων επτά άμαχοι, και άλλοι 200 τραυματίστηκαν, ενώ ο αυτονομιστής Αρμένιος αξιωματούχος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γκεγάμ Στεπανιάν έκανε λόγο για τουλάχιστον 200 νεκρούς και περισσότερους από 400 τραυματίες.
Μέχρι στιγμής όμως, ανεξάρτητοι παρατηρητές δεν κατάφεραν να επιβεβαιώσουν κανένα από αυτά τα στοιχεία.
Ο Στεπανιάν είπε επίσης ότι περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων πολλές γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι, απομακρύνθηκαν από τις εστίες τους στο Αρτσάχ λόγω των συγκρούσεων. Οι άνθρωποι αυτοί «δεν διαθέτουν αρκετά τρόφιμα, ούτε φάρμακα ή βασικά είδη για την προσωπική υγιεινή τους», πρόσθεσε, κάνοντας λόγο για «καταστροφή».
Την ίδια στιγμή, το πρακτορείο ειδήσεων Interfax επικαλούμενο το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, μετέδωσε το πρωί της Πέμπτης ότι Ρώσοι στρατιώτες απομάκρυναν περίπου 5.000 κατοίκους του Αρτσάχ από επικίνδυνες περιοχές.
Λίγο νωρίτερα, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε ανακοινώσει ότι οι διαπραγματεύσεις για το μέλλον του θύλακα θα διεξαχθούν «με τη μεσολάβηση» των ρωσικών δυνάμεων που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή και οι οποίες διαβεβαίωσαν ότι η εκεχειρία τηρείται.
Ωστόσο, δύο Ρώσοι στρατιώτες σκοτώθηκαν όταν το όχημα στο οποίο επέβαιναν έγινε στόχος πυρών, όπως ανακοίνωσε το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, χωρίς να διευκρινίσει ποιος ευθύνεται για αυτήν την επίθεση.
Τι προβλέπει η συμφωνία εκεχειρίας
Η συμφωνία εκεχειρίας προβλέπει την αποχώρηση «των μονάδων και των στρατιωτών των ενόπλων δυνάμεων της Αρμενίας» που έχουν απομείνει στον θύλακα καθώς και «τη διάλυση και τον πλήρη αφοπλισμό» των ομάδων του Στρατού Άμυνας του Αρτσάχ. Οι αυτονομιστές δέχτηκαν επίσης να αρχίσουν συνομιλίες σήμερα, Πέμπτη, στην αζέρικη πόλη Γέβλαχ, με θέμα την «επανένταξη» του θύλακα στο Αζερμπαϊτζάν.
Ο Χικμέτ Χατζίεφ, ένας σύμβουλος του Αζέρου προέδρου, είπε ότι στόχος του Μπακού είναι «η ειρηνική επανένταξη των Αρμένιων του Καραμπάχ» και η «εξομάλυνση» των σχέσεων με την Αρμενία.
Όπως έγινε γνωστό στην πλατφόρμα Χ, οι αντιπρόσωποι των δύο πλευρών έχουν ήδη προσέλθει στο τραπέζι των συνομιλιών.
1/2 Breaking News: September 21, 2023: #Armenian representatives of #Artsakh (#NagornoKarabakh) just arrived to #Yevlakh #Azerbaijan to meet with the #Azerbaijani leadership. pic.twitter.com/nS2JK0yFpP
— Boris Abadzhyan 🇺🇸 (@BorisAbadzhyan) September 21, 2023
Φόβοι για μαζική έξοδο Αρμένιων
Με τη νίκη του Αζερμπαϊτζάν ωστόσο εγείρονται φόβοι για μια μαζική έξοδο των 120.000 κατοίκων του Αρτσάχ. Στα πλάνα που μεταδόθηκαν από τοπικά μέσα ενημέρωσης φαίνεται ένα μεγάλο πλήθος που έχει συγκεντρωθεί στο αεροδρόμιο του Στεπανακέρτ, της πρωτεύουσας του θύλακα. Το αεροδρόμιο ελέγχεται από τις ρωσικές δυνάμεις.
Υπενθυμίζεται ότι το βράδυ της Τετάρτης, στην Αρμενία ξέσπασαν συγκρούσεις μεταξύ αστυνομικών και διαδηλωτών έξω από την έδρα της κυβέρνησης, στο Γερεβάν, καθώς οι πολίτες ζητούσαν την παραίτηση του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν.
Οι συγκεντρωμένοι εκτόξευαν πέτρες και μπουκάλια εναντίον των αστυνομικών, οι οποίοι προχώρησαν σε συλλήψεις. Οι δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποίησαν επίσης βομβίδες κρότου-λάμψης και προειδοποίησαν ότι θα λάβουν «ειδικά μέτρα» εάν δεν επανέλθει η τάξη.
Εγγυήσεις ζητά ο Γάλλος πρόεδρος
Παράλληλα, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε από τον Αζέρο ομόλογό του Ιλχάμ Αλίεφ «να δώσει εγγυήσεις για τα δικαιώματα και την ασφάλεια των κατοίκων του Καραμπάχ».
Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν οι δύο ηγέτες, ο Μακρόν εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του «για την επιλογή που έκανε το Αζερμπαϊτζάν να προσφύγει (την Τρίτη) στη βία, με κίνδυνο να επιδεινώσει την ανθρωπιστική κρίση στο Ναγκόρνο Καραμπάχ και να υπονομεύσει τις προσπάθειες για την επίτευξη μιας δίκαιης και βιώσιμης ειρήνης», ανέφεραν πηγές του Ελιζέ.
