Η ιστορία έχει γράψει ότι η Πόντια Σόνια-Σοφία Στεφανίδου είχε το προνόμιο να γίνει η πρώτη και μοναδική Ελληνίδα αλεξιπτωτίστρια στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η πρωτότοκη κόρη του Φιλοποίμενα Στεφανίδη από την Τραπεζούντα διακρινόταν για την αποφασιστικότητα και το πείσμα της· από εθελόντρια αδελφή νοσοκόμα ώστε να είναι κοντά στο μέτωπο, μετά την πρώτη συνθηκολόγηση διέφυγε στη Μέση Ανατολή. Στον Εμμανουήλ Τσουδερό παρουσιάστηκε με το αίτημα να γίνει κομάντο!
Πράγματι, στις αρχές Μαΐου 1943 εστάλη στο Ειδικό Κέντρο Εκπαιδεύσεως Μεσογείου των Βρετανών στο όρος Καρμάλ κοντά στη Χάιφα, προκειμένου να εκπαιδευτεί στη συλλογή, αναφορά και ασφάλεια πληροφοριών, στη χρήση κωδίκων και στην κρυπτογράφηση σημάτων για διαβίβαση με τον ασύρματο.
Μετά το πέρας εκείνης της ειδικής εκπαίδευσης πήγε στο Νο4 Σχολείο Εκπαίδευσης Μέσης Ανατολής της RAF προκειμένου να εκπαιδευτεί ως αλεξιπτωτίστρια.
«Η εκπαίδευση εκεί ήταν πολύ σκληρή, επίπονη και ρεαλιστική, και μάλιστα για μια γυναίκα, που όμως απέδειξε ότι ήταν εξίσου ικανή, αν όχι καλύτερη, από τους συνεκπαιδευμένους άντρες», τονίζει στη μονογραφία του για τη Σόνια Στεφανίδου ο αντιστράτηγος ε.α. Χρήστος Σ. Φωτόπουλος, Επίτιμος Γενικός Επιθεωρητής Στρατού.
Αφότου εκτέλεσε επιτυχώς πέντε άλματα (το ένα νύχτα), στις 23 Ιουνίου έλαβε το πτυχίο της αλεξιπτωτίστριας – «η επίδοσις αυτής της εκπαιδευομένης ήτο υψηλού επιπέδου», έγραψε ο Άγγλος αξιωματικός εκπαιδευτής της.
Η πρώτη αποστολή για την Ελληνίδα κατάσκοπο δεν άργησε να έρθει. Η Βρετανική Μυστική Υπηρεσία την έστειλε στη δυτική Μακεδονία. Ο ρόλος της –και λόγω των ξένων γλωσσών που γνώριζε: γαλλικά, αγγλικά και γερμανικά– ήταν να ακολουθήσει μαζί με τους Βρετανούς κομάντο ορεινά κυρίως δρομολόγια κατά μήκος της οροσειράς της Πίνδου και να συλλέξει στρατιωτικές πληροφορίες που στη συνέχεια θα διαβιβάζονταν κάθε μέρα μέσω ασυρμάτου στη Μέση Ανατολή.
Την 1η Ιουλίου 1943 ένα μεταγωγικό αεροσκάφος τύπου «Χάλιφαξ» της RAF απογειώθηκε από την Ντέρνα της Λιβύης με προορισμό την Ελλάδα και επιβάτες την επίλεκτη τετραμελή ομάδα.
Στη 1:50 η Σόνια Στεφανίδου, ντυμένη με τη στολή του αλεξιπτωτιστή, πραγματοποίησε επιτυχημένο άλμα στην εχθροκρατούμενη Φλώρινα. Στις 2:10 τα μέλη της ομάδας συγκεντρώθηκαν και ξεκίνησαν πορεία προς μια σπηλιά. Αφού ξεκουράστηκαν, τα ξημερώματα άρχισαν και πάλι να βαδίζουν για να καταλήξουν στο κρησφύγετο αντάρτικης ομάδας στην οποία υπήρχαν και Άγγλοι σύνδεσμοι.
Η ομάδα των αλεξιπτωτιστών με δύο μουλάρια στη διάθεσή της για τη μεταφορά υλικών και εφοδίων άλλαζε θέση τις νύχτες και τις ημέρες κρυβόταν σε ασφαλή μέρη. Η Σόνια Στεφανίδου όμως μεταμφιεσμένη άλλοτε σαν χωρική, άλλοτε σαν καθαρίστρια και άλλοτε σαν ζητιάνα προσέγγιζε τα χωριά προκειμένου να συλλέξει πληροφορίες. Μάλιστα «στρατολογούσε» και ντόπια αγόρια 12-16 ετών και τα χρησιμοποιούσε ανάλογα με τις ικανότητές τους.
Περίπου δύο μήνες κράτησε η μυστική αποστολή, με την ομάδα να φτάνει μέχρι τα ελληνοαλβανικά σύνορα, στον Λαιμό της Λάγκας. Στις 2 Σεπτεμβρίου 1943 άνδρες ενός γερμανικού φυλακίου συνέλαβαν τη Στεφανίδου και τους συντρόφους της.
Έπειτα από δύο ώρες σκληρής ανάκρισης καταδικάστηκαν σε θάνατο· οδηγήθηκαν προσωρινά σε έναν στάβλο μέχρι να εκτελεστούν στις 6 το πρωί της επομένης. Για λόγους όμως που δεν έχουν διευκρινιστεί, μιάμιση ώρα πριν από την εκτέλεση ένας Γερμανός φρουρός απελευθέρωσε την ομάδα και την άφησε να φύγει προς το πυκνό δάσος.
Η Ελληνίδα αλεξιπτωτίστρια χωρίς να έχει κανένα εφόδιο ή χρήματα κατάφερε να φτάσει μέχρι την περιοχή της Νεράιδας στην Καλαμπάκα, όπου λειτουργούσε στρατηγείο ανταρτών με Άγγλους συνδέσμους. Εκεί είχαν συγκεντρωθεί αρκετοί Έλληνες και Σύμμαχοι κατάσκοποι, σύνδεσμοι και διάφοροι άλλοι, με εντολή να επιστρέψουν στη Μέση Ανατολή.
Όσο η Σόνια Στεφανίδου περίμενε την ημέρα της επιστροφής (τον Δεκέμβριο του 1943) στη Νεράιδα έφτασε ο ταγματάρχης Άρθουρ Τζίπσον με εντολή να μετατρέψει τον υπάρχοντα μικρό διάδρομο προσγείωσης αεροσκαφών σε πρόχειρο αεροδρόμιο. Η συμβολή της ήταν καθοριστική, καθώς σύντομα συγκέντρωσε γυναίκες από τα γύρω χωριά και με την καθοδήγηση του Άγγλου αξιωματικού δημιουργήθηκε το αεροδρόμιο.
Μέχρι και σήμερα οι λεπτομέρειες της αποστολής της Σόνιας Στεφανίδου παραμένουν απόρρητες. Ό,τι γνωρίζουμε αποτελεί το αποτέλεσμα της έρευνας του αντιστράτηγου Χρήστου Σ. Φωτόπουλου, που άντλησε τις πληροφορίες του από το προσωπικό ημερολόγιό της, μερικές αναφορές της και μία ομιλία της στο ραδιόφωνο.
