Εκλογές στην Τουρκία: Σε ρόλο ρυθμιστή οι Κούρδοι

Καθοριστικό ρόλο ενδέχεται να διαδραματίσουν οι Κούρδοι, στις εκλογές της 14ης Μαΐου στην Τουρκία, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν αμφίρροπη αναμέτρηση. Πρόκειται για τις εκλογές που θα καθορίσουν εάν ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα παρατείνει την κυριαρχία του ύστερα από περισσότερες από δύο δεκαετίες στην εξουσία.

Αν και οι Κούρδοι νιώθουν ότι βρίσκονται στο περιθώριο της τουρκικής πολιτικής επί δεκαετίες, το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (HDP) θα μπορούσε να διαδραματίσει ρυθμιστικό παράγοντα.

Ωστόσο, το φιλοκουρδικό κόμμα ενδέχεται να τεθεί εκτός νόμου  λόγω μιας δικαστικής διαδικασίας, γεγονός το οποίο θα το αναγκάσει να αναμορφωθεί κάτω από μια νέα κομματική ομπρέλα.

Μεταξύ των Κούρδων που συγκεντρώθηκαν για να γιορτάσουν το Νεβρόζ (εαρινή ισημερία) στη νοτιοανατολική πόλη Ντιγιάρμπακιρ, όσοι τάσσονταν κατά του Ερντογάν εμφανίζονταν αισιόδοξοι για την ήττα του στις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές του Μαΐου. «Περιμένουμε ότι το καθεστώς θα φύγει και θα αγωνιστούμε γι’ αυτό. Έχουμε μεγάλες ελπίδες για τις εκλογές», είπε η 36χρονη ακτιβίστρια Ζεϊνέπ Ντιγιάρ, υπό τους ήχους κουρδικής μουσικής.

Για πολλά χρόνια ο Ερντογάν φλέρταρε με τους Κούρδους, που αποτελούν περίπου το 20% του πληθυσμού της Τουρκίας, κερδίζοντας υποστήριξη στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας, όπου η πλειονότητα των κατοίκων είναι Κούρδοι, με κινήσεις για ενίσχυση των δικαιωμάτων τους, την οικονομική πρόοδο και την προσπάθεια τερματισμού της σύγκρουσης με τους Κούρδους μαχητές.

Ωστόσο, η υποστήριξη των Κούρδων μειώνεται σταθερά καθώς η κυβέρνηση Ερντογάν έχει υιοθετήσει περισσότερο εθνικιστική γραμμή, ενώ οι αντίπαλοί του έχουν προσεγγίσει το HDP για να εξασφαλίσουν την υποστήριξή του στον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου (CHP), τον οποίο τα κόμματα της αντιπολίτευσης στηρίζουν απέναντι στην υποψηφιότητα Ερντογάν.

Ενδεχόμενο συμμαχίας με Κιλιτσντάρογλου

«Το αίτημά μας είναι η ελευθερία και η ισότητα», τόνισε η Ντιγιάρ, στους εορτασμούς του Νεβρόζ, προσθέτοντας ότι θα ψηφίσει υπέρ του Κιλιτσντάρογλου αν το HDP επιλέξει να τον στηρίξει.

Με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν την υποστήριξη για το HDP σε ποσοστό άνω του 10%, αυτό θα μπορούσε να παίξει καθοριστικό ρόλο στις εκλογές.

Το HDP, το τρίτο μεγαλύτερο κόμμα της Εθνοσυνέλευσης, θέλει η αντιπολίτευση να στηρίξει τα αιτήματα για τα δικαιώματα των Κούρδων και σε άλλα ζητήματα.

Το φιλοκουρδικό κόμμα είχε συνομιλίες με τον Κιλιτσντάρογλου και αναμένεται να ανακοινώσει αυτή την εβδομάδα εάν θα τον στηρίξει. Ο βουλευτής του Ιμάμ Τασιέρ τόνισε ότι ο Κιλιτσντάρογλου αναγνώρισε το «κουρδικό πρόβλημα», όροι που θυμίζουν τη ρητορική που χρησιμοποιούσε ο Ερντογάν τα προηγούμενα χρόνια όταν επιδίωκε κουρδική υποστήριξη. Συμπλήρωσε ότι δέχθηκε επίπληξη από τον πρόεδρο της Βουλής πριν από τρεις μήνες επειδή έκανε μια ομιλία στα κουρδικά και όχι στα τουρκικά.

Χιλιάδες μέλη του HDP, βουλευτές και δήμαρχοι έχουν φυλακιστεί ή καθαιρεθεί από τα πόστα τους τα τελευταία χρόνια.Το 2019, το HDP συνεργάστηκε με την αντιπολίτευση για να νικήσει τους υποψηφίους δημάρχους του κυβερνώντος κόμματος AKP σε μεγάλες πόλεις.

«Δεν νομίζω ότι οι ψηφοφόροι του HDP θα δυσκολευτούν να ψηφίσουν τον Κιλιτσντάρογλου, δεδομένων των πρόσφατων προσπαθειών του να χτίσει γέφυρες τόσο με Κούρδους όσο και με συντηρητικούς ψηφοφόρους», δήλωσε ο Βαχάπ Κοσκούν, καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Ντίτζε του Ντιγιάρμπακιρ.

Ενώ η αντιπολίτευση χτίζει γέφυρες, το AKP του Ερντογάν έχει συμμαχήσει με το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP) από το 2015, όταν κατέρρευσε μια ειρηνευτική διαδικασία με στόχο τον τερματισμό της εξέγερσης στη νοτιοανατολική Τουρκία. Το MHP είναι σθεναρός αντίπαλος του κουρδικού κινήματος και των αιτημάτων του για πολιτιστικά δικαιώματα.

Αναμονή για τη δικαστική ακρόαση

Έρευνα της εταιρείας δημοσκοπήσεων SAMER στα τέλη του 2022 έδειξε ότι η υποστήριξη στο AKP στην νοτιοανατολική Τουρκία μειώθηκε από το 2018, ενώ η υποστήριξη για το φιλοκουρδικό HDP παραμένει σταθερή.

Εντούτοις, νομικές διαδικασίες θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν τον ρόλο του HDP, το οποίο κέρδισε επίσης σχεδόν το 12% των ψήφων σε εθνικό επίπεδο το 2018.

Το κόμμα θα μπορούσε να αποκλειστεί από τις εκλογές του Μαΐου με την κατηγορία ότι έχει διασυνδέσεις με Κούρδους μαχητές.

Το HDP, το οποίο αρνείται οποιεσδήποτε τέτοιες σχέσεις, ζήτησε αναβολή της δικαστικής ακρόασης της 11ης Απριλίου με το αιτιολογικό ότι αυτή θα διακόψει την προετοιμασία του για τις εκλογές.

Αξιωματούχοι του HDP αρνήθηκαν να απαντήσουν τι θα έκανε το κόμμα αν η ακροαματική διαδικασία δεν καθυστερούσε, αλλά δημοσιεύματα ανέφεραν ότι σε αυτή την περίπτωση θα κατεύθυνε τους υποστηρικτές του να ψηφίσουν για το μικρό κόμμα της Πράσινης Αριστεράς, το οποίο έχει υιοθετήσει ένα έμβλημα παρόμοιο με του HDP.