«Αυτό που μας λείπει είναι η διάρκεια, η συνέχεια και η αίσθηση ότι το έργο του άλλου εν μέρει είναι και δικό μας έργο και οφείλουμε να το προφυλάξουμε, να το συνεχίσουμε και να το βελτιώσουμε». Αυτό σημείωσε ο Κωνσταντίνος Τασούλας χαιρετίζοντας την εκδήλωση με θέμα «Η Συνθήκη της Λοζάνης από το χθες στο σήμερα».
Διοργανώθηκε στην αίθουσα Γερουσίας του Κοινοβουλίου, από το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος».
Ο πρόεδρος της Βουλής τόνισε ότι «η δύναμη της ελληνικής ιστορίας είναι και η αδυναμία της, γιατί ταυτίζεται πάρα πολύ με πρόσωπα και όχι με ολότητες, με θεσμούς και διαδικασίες».
Όπως είπε, ο Ελευθέριος Βενιζέλος κατά την περίοδο από τις Σέβρες στη Λοζάνη, πέραν του ότι υιοθέτησε και επέβαλε πως η μεγάλη ιδέα της Ελλάδας παραμένει η ανάπτυξή της, η προκοπή της, ο εκσυγχρονισμός της, η προστασία της κυριαρχίας της, αντελήφθη και την ανάγκη «για μείωση της τόσο προσωπαγούς διάστασης της ιστορίας της».
Στη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, που ήταν συνέχεια του διεθνούς συνεδρίου «Από τις Σέβρες στη Λοζάνη» που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο, συμμετείχαν οι Σία Αναγνωστοπούλου, Ευάγγελος Βενιζέλος και Ντόρα Μπακογιάννη. Την εκδήλωση συντόνισε ο Νικόλαος Παπαδάκης-Παπαδής, Γενικός Διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος».
Η Σία Αναγνωστοπούλου επισήμανε ότι λίγες διεθνείς συνθήκες έχουν δείξει τόση διάρκεια όση η Λοζάνη. Όπως ανέφερε, σηματοδοτεί το οριστικό τέλος του Ανατολικού Ζητήματος καθώς και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενώ επισφραγίζει τη μετάβαση στα εθνικά κράτη. Για τη χώρα μας είπε ότι δεν σημαίνει μόνο το τέλος της Μεγάλης Ιδέας, αλλά και την οριστική κατοχύρωση των εθνικών συνόρων της σε διεθνές πλαίσιο.
Πρόσθεσε δε ότι το «σύνδρομο των Σεβρών» και ο σημερινός τουρκικός αναθεωρητισμός συνδέονται καθοριστικά με τις εσωτερικές εξελίξεις στη γείτονα χώρα: Η εικόνα της απειλούμενης εσωστρεφούς χώρας εργαλειοποιείται στο πλαίσιο της πολιτικής αντιπαράθεσης, και στο πλαίσιο αυτό ενέταξε και τη διαχείριση του Κουρδικού.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος αναφέρθηκε στην ευρύτερη σημασία της Συνθήκης, καθώς ασχολείται με όλα τα διακεκαυμένα σήμερα σημεία – από τη Λιβύη, το Ιράν και το Ιράκ μέχρι τη Συρία και το Κουρδικό. Επισήμανε ότι η Τουρκία αναπτύσσει μια ρητορική αμφισβήτησης, ταυτόχρονα όμως για μια σειρά ζητημάτων (λ.χ. το καθεστώς των νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου) προχωρεί σε μια «υπερεπίκληση» της Συνθήκης, έστω προσχηματικά.
Έθεσε το ερώτημα αν επιθυμούμε η Τουρκία να είναι ενταγμένη στη Δύση ή όχι, οπότε η Ελλάδα θα μετατρεπόταν σε «προκεχωρημένο φυλάκιο». Και έκλεισε λέγοντας ότι το διάστημα μετά τις εκλογές σε Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο, μπορεί να είναι αφετηρία για την επανεπεξεργασία μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής, η οποία στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου θα στηρίζεται στη Λοζάνη και θα προχωράει σε επαφές και διάλογο.
Η Ντόρα Μπακογιάννη υπογράμμισε ότι την πρώτη τριακονταετία μετά την υπογραφή οι σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας εξελίσσονταν σε γενικές γραμμές ομαλά, ενώ σημείο καμπής υπήρξε η δεκαετία του 1950, οπότε τα Σεπτεμβριανά και η ανάδυση του Κυπριακού –καταλύτης για την επιδείνωση των σχέσεων των δύο χωρών– μεταμόρφωσαν το τοπίο.
Ως βασικό λόγο της έξαρσης του σημερινού τουρκικού αναθεωρητισμού θεωρεί το αίσθημα ανασφάλειας ενός κράτους που αισθάνεται ότι διαθέτει μια ατελή συνταγματική νομιμοποίηση. Κατέληξε με την πρόβλεψη ότι η Λοζάνη θα εξακολουθήσει να αποτελεί θεμέλιο των σχέσεων Ελλάδας-Τουρκίας, αλλά και μεταξύ των κρατών της ευρύτερης περιοχής, καθώς κανένας στη διεθνή κοινότητα δεν είναι διατεθειμένος να μπει σε μια περιπέτεια αλλαγής συνόρων.
