Η Θεσσαλονίκη ως «πρωτεύουσα των προσφύγων» στο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ3

Στην παγκόσμια ιστορία ίσως ποτέ άλλοτε ένας βίαιος εκπατρισμός ανθρώπων να μην σημάδεψε τόσο ανεξίτηλα τη μετέπειτα πορεία ολόκληρων γενεών, αλλά και την πορεία μιας ολόκληρης χώρας που είδε την κοινωνική εικόνα της να μεταβάλλεται και να μετεξελίσσεται από την εγκατάσταση χιλιάδων προσφύγων.

100+1 χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, αυτή η μετεξέλιξη των κοινωνιών όπου εγκαταστάθηκαν οι προσφυγικοί πληθυσμοί της Μικράς Ασίας, από τον Πόντο μέχρι τη Σμύρνη, έγινε θέμα ντοκιμαντέρ, για πρώτη φορά στην ελληνική τηλεόραση.

Το Σε μια νέα πατρίδα προβάλλεται κάθε από την ΕΡΤ3 και συνολικά περιλαμβάνει 12 επεισόδια γυρισμένα στη βόρεια Ελλάδα. 

Το 7ο κατά σειρά επεισόδιο που θα προβληθεί αυτή την Παρασκευή στις 19:00 είναι αφιερωμένο στη Θεσσαλονίκη (α’ μέρος) με τον τίτλο: «Η Εγκατάσταση: Προσφυγικές εγκαταστάσεις στην Καλαμαριά και το Παλαιό Χαρμάνκιοϊ».

Η Θεσσαλονίκη, που δίκαια χαρακτηρίστηκε από τον Γιώργο Ιωάννου η «Πρωτεύουσα των Προσφύγων» υπήρξε ο τόπος στον οποίο εγκαταστάθηκε, αλλά και πέρασε μέχρι να μετεγκατασταθεί μόνιμα αλλού, το μεγαλύτερο ποσοστό των προσφύγων.

Το πρώτο επεισόδιο επικεντρώθηκε στις εισόδους υποδοχής και στη φρικτή εμπειρία της καραντίνας και του απολυμαντηρίου. Παρουσιάζονται οι τόποι εγκατάστασης και οι νέοι προσφυγικοί συνοικισμοί στις περιοχές της Τούμπας, της Αγίας Φωτεινής, της Καλαμαριάς, του Ευόσμου, των Αμπελοκήπων, της Μενεμένης, των Συκεών, της Νεάπολης.

Επιπλέον, περιγράφονται οι θεσμικές αλλαγές για την καλύτερη ενσωμάτωση των προσφύγων, καθώς και ο ρόλος και ο τρόπος αντιμετώπισης του προσφυγικού ζητήματος από τον τύπο της εποχής. Επιπλέον αναλύεται η εκλογική συμπεριφορά των προσφύγων και η συνεπακόλουθη διαμόρφωση του πολιτικού σκηνικού του Μεσοπολέμου.

Περιγράφονται σημαντικές μορφές που συμπαραστάθηκαν στους πρόσφυγες ή αναδείχθηκαν από το σύνολο των προσφύγων, όπως ο Λεωνίδας Ιασονίδης, ο Ιωάννης Πασαλίδης και ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Γεννάδιος. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην εργατική και οικονομική δραστηριότητα των προσφύγων, η οποία διαμόρφωσε καθοριστικά το οικονομικό τοπίο της πόλης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο απόγονος των προσφύγων από το Ικόνιο Δημήτριος Χαΐτογλου, ο οποίος περιγράφει αυτή τη διαδρομή.

Να σημειωθεί ότι τα πρώτα έξι επεισόδια του ντοκιμαντέρ Σε μια νέα πατρίδα συγκέντρωσαν εξαιρετικές κριτικές, καθώς για πρώτη φορά παρουσιάζονται, μέσα από πλούσιο και ανέκδοτο αρχειακό υλικό, το πώς διαμορφώθηκαν οι ζωές των προσφύγων στις ελληνικές πόλεις όπου εγκαταστάθηκαν. Πλέον είναι διαθέσιμα στην ψηφιακή πλατφόρμα ΕΡΤflix.