Επιτύμβια στήλη του 4ου αιώνα π.Χ. επαναπατρίστηκε από τη Βρετανία

Μια αετωματική επιτύμβια στήλη από λευκό λεπτόκοκκο πεντελικό μάρμαρο, με χαραγμένο το όνομα «Επικράτης», που επαναπατρίστηκε πολύ πρόσφατα στη χώρα μας, παρουσιάστηκε σήμερα, Τρίτη, στο Επιγραφικό Μουσείο, όπου και θα παραμείνει. Στην εκδήλωση της παρουσίασης παραβρέθηκαν και μίλησαν, η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη, η προϊσταμένη της διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Βασιλική Παπαγεωργίου και ο διευθυντής του Επιγραφικού Μουσείου Θέμος Αθανάσιος,.

Σύμφωνα με τη Βασιλική Παπαγεωργίου, η συγκεκριμένη μαρμάρινη ενεπίγραφη στήλη του 4ου αι. π.Χ.. είχε συμπεριληφθεί στον ηλεκτρονικό κατάλογο δημοπρασίας του Οίκου Christie’s πριν από έναν χρόνο πριν, με τιμή εκκίνησης 60.000 – 80.000 λίρες Αγγλίας.

Η στήλη, διαστάσεων 87,5 Χ 37 εκ., απολήγει σε τριγωνική αετωματική απόληψη. Το σώμα της εικονίζει λουτροφόρο με ανάγλυφη απεικόνιση μιας καθήμενης γυναικείας μορφής και μιας ανδρικής. Μεταξύ της λουτροφόρου και της επίστεψης υπάρχει χαραγμένη η επιγραφή «Επικράτης».

Κατά τη διάρκεια του ελέγχου της δημοπρασίας από το αρμόδιο τμήμα της διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών διαπιστώθηκε ότι η επιτύμβια στήλη της δημοπρασίας ήταν προϊόν παράνομης διακίνησης, «καθώς ταυτίζεται με αντικείμενο που εμφανίζεται σε τρεις φωτογραφίες άμεσα συνδεόμενες με αρχαιοκαπηλική δράση, από κατασχεθέν φωτογραφικό αρχείο (αρχείο Μπεκίνα) που είναι στην κατοχή της Υπηρεσίας από το 2006».

«Το σημαντικότερο στοιχείο όμως ήταν το γεγονός ότι η ενεπίγραφη επιτύμβια στήλη περιλαμβάνεται στον κατάλογο των κινητών μνημείων για τα οποία, με βάση Απόφαση του 2017 του Δ΄ Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, που κατέστη αμετάκλητη το 2020, ο έμπορος αρχαιοτήτων G.Β. έχει κηρυχθεί ένοχος, διότι τα ιδιοποιήθηκε παράνομα» συμπλήρωσε η προϊσταμένη της διεύθυνσης Αρχαιοτήτων.

Από την πλευρά της, η υπουργός Πολιτισμού τόνισε ότι «δεν ξέρουμε από πού προέρχεται, ξέρουμε όμως από τη μορφή της, τα γράμματά της, την ποιότητα του γλυπτού ότι προέρχεται από την αττική γη. Γι’ αυτό θα μείνει στο Επιγραφικό Μουσείο» και πρόσθεσε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση «είμαστε πολύ τυχεροί επειδή η συγκεκριμένη στήλη και οι φωτογραφίες της βρίσκονταν σε συγκεκριμένο αρχείο το οποίο διαθέτει το ΥΠΠΟΑ και έτσι έφτασε στην ταύτιση και εντέλει στην επιστροφή μέσα σε έναν μόνο χρόνο», υπογράμμισε η Λ. Μενδώνη.

Όπως δήλωσε ο διευθυντής του μουσείου, στο παρελθόν έχουν ανακτηθεί κι άλλες φορές ενεπίγραφα μνημεία και μέσα στους στόχους στο μέλλον είναι να υπάρξει ένας κατάλογος των αρχαίων ελληνικών επιγραφών που βρίσκονται σε ξένα μουσεία.

Τι απεικονίζει

Η αετωματική επιτύμβια στήλη, έργο αττικού εργαστηρίου του 4ου αι. π.Χ.,, είναι από λευκό λεπτόκοκκο πεντελικό μάρμαρο. Έχει ύψος 88 εκ. πλάτος 37-35 εκ. και πάχος 10 εκ. Επιστέφεται από ελεύθερο τριγωνικό αέτωμα που έφερε κάποτε ζωγραφιστή φυτική διακόσμηση. Οριζόντια γραπτή ταινία οριοθετούσε και τον κανόνα του αετώματος στη βάση της επίστεψης. Η μετάβαση από την επίστεψη στον κορμό της στήλης επιτυγχάνεται με ιωνικό κυμάτιο, που ήταν επίσης ζωγραφιστό.

Στον κορμό της δεσπόζει εντός ορθογώνιου διάχωρου ανάγλυφη λουτροφόρος-αμφορέας, οι λαβές της οποίας ολοκληρώνονται έξω από το διάχωρο της παράστασης. Οι λεπτομέρειες των λαβών θα αποδίδονταν επίσης με χρώμα.

Πάνω από το αγγείο, στο ανώτερο μέρος του κορμού της στήλης και στο μέσο του πλάτους της, είναι χαραγμένο το όνομα του νεκρού: Επικράτης.

Ανάμεσα από τα γράμματα υπάρχουν ίχνη γραμμάτων παλαιότερης επιγραφής, που αποξέστηκε για να εξυπηρετήσει τη επαναχρησιμοποίηση του μνημείου.

Στην κοιλιά του αγγείου απεικονίζονται σε χαμηλό ανάγλυφο δύο μορφές στην τυπική για την ταφική εικονογραφία χειρονομία της δεξίωσης. Πατούν και οι δύο σε ρηχά λαξευμένη γραμμή εδάφους. Η γυναίκα που κάθεται σε κλισμό αριστερά της παράστασης δίνει το χέρι σε νεαρό αγένειο ιματιοφόρο άνδρα που στέκεται όρθιος μπροστά της. Ο άνδρας θα πρέπει σύμφωνα με την επιγραφή να ταυτιστεί με τον νεκρό Επικράτη.