«Είμαι πολυγαμικός και εγωιστής εραστής, και μάλιστα όχι πολύ καλός». Με αυτά τα άκρως αυτοσαρκαστικά λόγια, ο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι περιέγραφε την ερωτική του προσωπικότητα που για αρκετές δεκαετίες είχε την τιμητική της στα ιταλικά και όχι μόνο ΜΜΕ. Ευτυχώς για όλους η καριέρα και οι ερμηνείες του, πέρασαν στην ιστορία περισσότερο από τον προσωπικό του βίο. Και σαν σήμερα το 1996, «έφυγε» στα 72 του βυθίζοντας όλη την Ιταλία στο πένθος. Μάλιστα το σιντριβάνι της Φοντάνα ντι Τρέβι στη Ρώμη, που συνδέεται με το ρόλο του στο La Dolce Vita του Φελίνι, έκλεισε συμβολικά και «ντύθηκε» με μαύρο χρώμα, προς τιμήν του. Την κηδεία του παρακολούθησαν εκατομμύρια Ιταλοί, αποχαιρετώντας τον «Λατίνο εραστή».
Από την αρχή στο κόκκινο
Γεννήθηκε στο χωριό Φοντάνα Λίρι, νότια της Ρώμης και μεγάλωσε στο Τορίνο και τη Ρώμη. Ήταν ανιψιός του διάσημου Ιταλού γλύπτη Ουμπέρτο Μαστρογιάνι.
Τα πρώτα χρόνια κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εργάστηκε ως βιομηχανικός σχεδιαστής. Συνελήφθη από τους Ναζί, που τον έστειλαν σε στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας στη βόρεια Ιταλία, ωστόσο κατάφερε να δραπετεύσει. Πήγε στη Βενετία όπου έζησε κρυμμένος μέχρι το τέλος του πολέμου. Μιλώντας για τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια, είχε τονίσει πως «Είμαι ένας πρώην εργάτης. Αυτό έπρεπε να κάνω, εκεί έπρεπε να μείνω: στη γειτονιά με τους χτίστες. Τότε τουλάχιστον κανένας δεν θα μου είχε ζητήσει να γίνω λαμπερός, μοντέρνος, να αποκτήσω προσωπικότητα…» Μετά, άρχισε να εργάζεται ως λογιστής για την Eagle-Lion, μια μικρή αγγλική εταιρεία παραγωγής και διανομής ταινιών.
Όμως ο σπόρος της υποκριτικής είχε μπει μέσα του, προπολεμικά. Στην ταινία του 1939, Μαριονέτες έκανε ένα πέρασμα. Και το 1948 όταν η Ιταλία είχε αρχίσει να συνέρχεται –με τις απώλειές της– από τον πόλεμο, ο νεαρός Μαρτσέλο έχει αρχίσει να κυνηγάει το όνειρό του.
Στο θέατρο πρωτοεμφανίστηκε με το έργο Angelica του 1948 όπου συμπρωταγωνίστησε με την Τζουλιέτα Μασίνα, σύζυγο του Φεντερίκο Φελίνι. Τότε τον ανακάλυψε ένας από τους βοηθούς του Λουκίνο Βισκόντι και ξεκίνησαν μια δεκαετή συνεργασία. Εμφανίστηκε στα έργα: Λεωφορείον ο πόθος, Ο θάνατος του εμποράκου, Θείος Βάνιας. Το 1948 έκανε το επίσημο ντεμπούτο του στο σινεμά, στο φιλμ του Ρικάρντο Φρέντα, Οι άθλιοι.
Ποιος νοιάζεται για το Χόλιγουντ;
Από το 1949-1956 είχε μικρούς ρόλους σε έργα, ενώ έφτασε στην κορύφωση της καριέρας του με τις κωμωδίες Λευκές Νύχτες (1957) του Λουκίνο Βισκόντι, Ο Κλέψας του Κλέψαντος (1958) του Μάριο Μονιτσέλι. Το 1960 βέβαια τα είχε αλώσει όλα στην ταινία ορόσημο, όχι μόνο του ιταλικού σινεμά, αλλά και παγκοσμίως: Την Dolce vita του Φεντερίκο Φελίνι.
Το Διαζύγιο αλά Ιταλικά του Πιέτρο Τζέρμι, αν και ομιλών την ιταλική, του δίνει την πρώτη του οσκαρική υποψηφιότητα. Όμως εκείνος όχι μόνο δεν παρευρίσκεται στην τελετή, αλλά με δηλώσεις του απαξιώνει το θεσμό. Το 1978 πάντως για τη συγκλονιστική του ερμηνεία στο Μια ξεχωριστή μέρα, κερδίζει τη δεύτερη υποψηφιότητα όπου μάλιστα παρουσιάζει και ένα βραβείο μαζί με την Φάρα Φόσετ. Την τρίτη του υποψηφιότητα την κερδίζει μια 10ετία μετά, το 1988 για τη συγκλονιστική του ερμηνεία στα Μαύρα Μάτια του Νικήτα Μιχάλκοφ, που είχε βραβευτεί και στο Φεστιβάλ των Καννών. Είναι ο μη αγγλόφωνος ηθοποιός με τις περισσότερες οσκαρικές υποψηφιότητες για μη αγγλόφωνες ταινίες.
Στην Αμερική έκανε ελάχιστα πράγματα, αφού οι ρόλοι που του πρότειναν ήταν συνήθως του Ιταλού κομπιναδόρου. Το κάλιο πρώτος στη Ρώμη, παρά άλλος ένας στο Χόλιγουντ, ίσχυε τρελά στην περίπτωσή του.
Και βέβαια δύο φορές ομίλησε και την ελληνική. Και τις δύο σε ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Η πρώτη ήταν στον Μελισσοκόμο, όπου η άφιξή του στη χώρα μας, προκάλεσε πανικό. Η δεύτερη ήταν 5 χρόνια αργότερα με το Μετέωρο βήμα του πελαργού. Εδώ τα γυρίσματα δεν ήταν εύκολα, αφού συνάντησαν την οργή του Αυγουστίνου Καντιώτη για λόγους που έρχονται κατευθείαν από τον μεσαίωνα.
Η σύζυγος και οι άλλες
Μπορεί η Σοφία Λόρεν να ήταν η ηθοποιός με την οποία έκαναν τις περισσότερες ταινίες, αλλά ερωτική σχέση δεν είχαν. Η Ανούκ Εμέ, η Ούρσουλα Άντρες, η Κλαούντια Καρντινάλε, Λορίν Χάτον, ήταν κάποιες από τις ονομαστές κατακτήσεις του. Η θεατρική ηθοποιός Φλόρα Καράμπελα, με την οποία είχαν αποκτήσει μια κόρη, τη Μπάρμπαρα, ήταν η επίσημη σύζυγός του. Ο Μαστρογιάνι όχι μόνο δεν ήταν πιστός σύζυγος, αλλά ζούσε παράλληλες σχέσεις, που γινόντουσαν γνωστές γεγονός που έκανε ακόμα πιο δύσκολο για τη σύζυγό του να ανεχτεί τις εξωσυζυγικές του δραστηριότητες. Μάλιστα, λέγεται ότι, όταν η Ντάναγουεϊ τον χώρισε, ο Μαστρογιάνι ζήτησε από την κόρη του να την πάρει τηλέφωνο και να την παρακαλέσει να το ξανασκεφτεί.
Ναι,η Φαίη Ντάναγουεϊ ήταν ο μεγαλύτερος έρωτάς του όπως είχε δηλώσει. Η Αμερικανίδα ηθοποιός τον εγκατέλειψε, καθώς περίμενε να πάρει διαζύγιο από την πρώην σύζυγό του – κάτι που ως Καθολικός αρνιόταν να κάνει.
Και μετά μπαίνει στο κάδρο η Κατρίν Ντενέβ. Στα γυρίσματα του φιλμ Στη σκιά μιας μεγάλης αγάπης, προέκυψε έρωτας. Ωστόσο εκείνος συνεχίζει να αρνείται κατηγορηματικά να χωρίσει τη γυναίκα του. Αλλά στον 4ο μήνα της σχέσης, η Ντενέβ μένει έγκυος. Η συνεργάτης του Μαστρογιάνι Giovanna Cau, σε συνέντευξή της στο Interview, ανέφερε ότι, όταν ο ηθοποιός, ο οποίος ήταν πάντα ειλικρινής με τη σύζυγό του, την ενημέρωσε για τον ερχομό του παιδιού του με την Ντενέβ, εκείνη έγινε έξαλλη. Μπορεί η Φλόρα Καραμπέλλα να ανεχόταν τις περιπέτειες του συζύγου της –έμεινε παντρεμένη μαζί του έως το θάνατό του, το 1996, παρά τις εξωσυζυγικές του σχέσεις– την εγκυμοσύνη της Κατρίν Ντενέβ, ωστόσο, δεν μπορούσε να την ανεχτεί. Η Cau αναφέρει ότι τον απείλησε ότι θα του σπάσει ένα βάζο στο κεφάλι αν το παιδί ήταν αγόρι, επηρεασμένη από τα στερεότυπα της εποχής. Τελικά το 1972 γεννήθηκε η Κιάρα Μαστρογιάνι, με την οποία έπαιξαν μαζί στην τελευταία του ταινία 3 ζωές και μόνο ένας θάνατος.
Με την Ντενέβ χώρισαν δύο χρόνια μετά, το 1974. «Η κοινή μας ζωή έληξε, χωρίς επιτυχία», θα πει η Ντενέβ πολλά χρόνια αργότερα σε συνέντευξή της σε ιταλική εκπομπή. «Γι’ αυτόν, ήμουν Γερμανίδα. Αυτός πολύ τεμπέλης, εγώ πολύ δραστήρια. Κουραζόταν μόνο και μόνο με το να με βλέπει να περπατάω σε ένα δωμάτιο». Οι δυο τους βέβαια θα παραμείνουν πολύ καλοί φίλοι, μέχρι το τέλος της ζωής του Μαστρογιάνι το 1996 από καρκίνο στο πάγκρεας. Η Κατρίν Ντενέβ τον στήριξε στην ασθένειά του, μαζί με τις δύο κόρες του καθώς και την τελευταία του σύντροφο, τη σκηνοθέτη Άννα Μαρία Τατό.
Σπύρος Δευτεραίος
