Γυρνώντας το κλειδί σε ένα μεγάλο λουκέτο στις πύλες της φυλακής του Ντιγιάρμπακιρ στη νοτιοανατολική Τουρκία την Κυριακή, ο υπουργός Δικαιοσύνης Μπεκίρ Μποζντάγκ δήλωσε ότι «τερματίζει μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους στην ιστορία της χώρας».
Η επιβλητική δομή στην καρδιά της πόλης, γνωστή για τις φρικτές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, πρόκειται να επαναλειτουργήσει ως μουσείο.
Ο υπουργός είπε ότι το νέο «αξιοθέατο» θα ακολουθήσει το παράδειγμα του νησιού Πλάτη (στα τουρκικά Γιασίαντα),στα ανοιχτά της Κωνσταντινούπολης, όπου οι υπουργοί της κυβέρνησης δικάστηκαν μετά το πραξικόπημα της Τουρκίας το 1960.
Αποδεχόμενος το κλειδί από τον Μπεκίρ Μποζντάγκ, ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Μεχμέτ Νουρί Ερσόι είπε ότι το μουσείο θα επιτρέψει στους επισκέπτες να «μάθουν από τα λάθη του παρελθόντος […] ώστε να μην τα επαναλάβουν στο μέλλον».
Σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Mezopotamya, οι εναπομείναντες 270 κρατούμενοι απομακρύνθηκαν μόλις πριν από δύο εβδομάδες.
Η φυλακή ήταν γνωστή ως «Στρατιωτική Φυλακή Νο5» μετά το πραξικόπημα του 1980. Τους μήνες που ακολούθησαν το πραξικόπημα, η φυλακή, που βρίσκεται στην de facto πρωτεύουσα του τουρκικού Κουρδιστάν, γέμισε κυρίως με Κούρδους κομμουνιστές. Στις αρχές και τα μέσα της δεκαετίας του 1980 οι κρατούμενοι υποβλήθηκαν σε συστηματικά βασανιστήρια, συμπεριλαμβανομένων ξυλοδαρμών, ηλεκτροσόκ, βιασμού και αντιληπτικής απομόνωσης.
Ο διοικητής της φυλακής κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, Εσάτ Οκτάι Γιλντιράν, φέρεται να εκπαίδευσε το σκύλο του να δαγκώνει τα γεννητικά όργανα των κρατουμένων και τους ανάγκαζε να χαιρετούν το ζώο.
Τουλάχιστον 57 κρατούμενοι πέθαναν από βασανιστήρια σε μια περίοδο δύο ετών στις αρχές της δεκαετίας του 1980, σύμφωνα με το Αμερικανικό Κουρδικό Δίκτυο Πληροφοριών. Δεκάδες άλλοι πιστεύεται ότι πέθαναν σε παρόμοιες συνθήκες.
Η φυλακή έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο κουρδικό κίνημα. Πολλοί Κούρδοι πολιτικοί, όπως ο Αχμέτ Τουρκ, πρώην βουλευτής και δήμαρχος και η Γκουλτάν Κισανάκ, η οποία υπηρέτησε ως νομοθέτης και δήμαρχος πριν φυλακιστεί ξανά το 2016, φυλακίστηκαν στο Ντιγιάρμπακιρ. Ήταν μεταξύ εκείνων που ζητούσαν να γίνει η φυλακή ένα «μουσείο της ντροπής» που αφηγείται την ιστορία των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που πραγματοποιήθηκαν πίσω από τις χαλύβδινες πύλες της.
Σε μια επίσκεψη στο Ντιγιάρμπακιρ την Κυριακή, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είπε σε πλήθος υποστηρικτών ότι το κτήριο της φυλακής θα χρησιμεύσει ως βιβλιοθήκη, κέντρο πολιτισμού και τεχνών, καθώς και ως μουσείο.
Ορισμένοι πρώην κρατούμενοι και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων φοβούνται ότι η μετατροπή της φυλακής σε μουσείο θα επισκιάσει τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν εκεί.
Ο Τσελαλετίν Τσαν, ο οποίος πέρασε μερικά από τα 20 χρόνια της πολιτικής του φυλάκισης στο Ντιγιάρμπακιρ σήμερα είναι ο εκπρόσωπος μιας οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων που ονομάζεται Πρωτοβουλία του 78. Πρόσφατα υπογράμμισε το ρόλο της φυλακής στη συλλογική μνήμη των Κούρδων. «Δεν είναι δυνατόν να μετατρέψουμε τη φυλακή του Ντιγιαρμπακίρ σε πολιτιστικό κέντρο και να πούμε «Ας ξεχάσουμε», λόγω των πολλαπλών αδικιών που υπέστησαν οι Κούρδοι», είπε. «Η φυλακή του Ντιγιαρμπακίρ έχει ιδιαίτερη και κρίσιμη σημασία για την αντίληψη της πραγματικότητας».
«Θέλουν όλος ο κόσμος να ξεχάσει αυτή τη φυλακή», είπε. «Πρέπει να πουν στους ανθρώπους τι συνέβη εκεί».
Ζητώντας να μετατραπεί η φυλακή σε μουσείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πρόσθεσε, «Για τη δικαιοσύνη και την κοινωνική ειρήνη, είναι απαραίτητο να φέρουμε στο φως της δημοκρατίας εκείνους που καταστρέφουν τις δημοκρατικές δυνάμεις αυτής της χώρας, εκείνους που δημιουργούν και υπάρχουν σε αυτό το σκοτάδι. , αυτούς που καταστρέφουν τους ανθρώπους και καταστρέφουν την αξιοπρέπεια, αυτούς που διαπράττουν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας».
Η Μεράλ Ντανίς Μπεστάς του φιλοκουρδικού HDP αμφισβήτησε τον τρόπο με τον οποίο θα ειπωθεί η ιστορία της φυλακής και επεσήμανε τους ισχυρισμούς για συνεχιζόμενες καταχρήσεις στο σωφρονιστικό σύστημα. «Αυτή η θηριωδία είναι ακόμα επίκαιρη. Ενώ τα βασανιστήρια συνεχίζονται και τα σώματα βγαίνουν από τις φυλακές, τι θα εκτεθεί σε αυτό το μουσείο;». είπε σε συνέντευξη Τύπου στην Άγκυρα τη Δευτέρα.
«Θα εκτεθούν η φωτογραφία του Εσάτ Οκτάι ή οι πράξεις του σκύλου του; Τι θα εκτεθεί;» ρώτησε. «Θα αποκαλυφθεί η αλήθεια;».
Η βουλευτής λέει κατηγορηματικά ότι η ιδέα ενός μουσείου υποδηλώνει ότι οι εκδηλώσεις που εκτίθενται έχουν τελειώσει. «Σημαίνει ότι είναι ιστορία», είπε. Αλλά «βιώνουμε αυτή τη βαρβαρότητα στο παρόν, δεν είναι στο παρελθόν».
