Σε σκληρό διπλωματικό πόκερ, το οποίο δοκίμασε για ακόμα μια φορά την ενωμένη Ευρώπη, εξελίχθηκαν οι συνομιλίες κατά την πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής που ολοκληρώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες. Η ενεργειακή κρίση δίχασε τους «27» – ισχυρός πόλος άρνησης η Γερμανία, η οποία εξαρτάται άμεσα από το φυσικό αέριο για να συνεχίσουν να λειτουργούν απρόσκοπτα οι βιομηχανίες της και να μην χρειαστεί να διαλέξει ανάμεσα σε αυτές και στα νοικοκυριά.
Από την άλλη η Κομισιόν κατηγορήθηκε για καθυστέρηση και έλλειψη αποφασιστικότητας στη λήψη μέτρων.
Τελικά στο κείμενο των συμπερασμάτων αναφέρεται ότι πρέπει να επιταχυνθούν και να ενταθούν οι προσπάθειες για τη μείωση της ζήτησης, να υπάρξουν εγγυήσεις για την ασφάλεια του εφοδιασμού, να αποφευχθεί η επιβολή περιορισμών στις καταναλώσεις (rationing), και να μειωθούν οι τιμές της ενέργειας για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ένωση.
Ουσιαστικά δηλαδή πρόκειται για συμφωνία επί ενός οδικού χάρτη που προωθεί ταυτόχρονα την αναδιάρθρωση της αγοράς ενέργειας και τον έλεγχο τιμών. Συνεπώς οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται και έτσι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί το ίδιο το Συμβούλιο και την Επιτροπή να λάβουν επειγόντως συγκεκριμένες αποφάσεις για:
- Εθελοντική κοινή προμήθεια φυσικού αερίου, εκτός από τη δεσμευτική συγκέντρωση ζήτησης για ποσότητα που ισοδυναμεί με το 15% των αναγκών πλήρωσης των αποθηκευτικών υποδομών, σύμφωνα με τις εθνικές ανάγκες, και επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων με αξιόπιστους εταίρους για την αναζήτηση αμοιβαία επωφελών εταιρικών σχέσεων.
- Νέο συμπληρωματικό σημείο αναφοράς έως τις αρχές του 2023 που αντικατοπτρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις συνθήκες στην αγορά φυσικού αερίου.
- Προσωρινό δυναμικό διάδρομο τιμών για τις συναλλαγές φυσικού αερίου για τον άμεσο περιορισμό των «επεισοδίων» υπερβολικών τιμών.
- Προσωρινό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ για τον περιορισμό της τιμής του φυσικού αερίου στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, με ανάλυση κόστους και οφέλους, χωρίς τροποποίηση της αξιολογικής κατάταξης (merit order), αποτρέποντας παράλληλα την αύξηση της κατανάλωσης φυσικού αερίου, αντιμετωπίζοντας τις επιπτώσεις χρηματοδότησης και διανομής και τις επιπτώσεις του στις ροές πέρα από τα σύνορα της ΕΕ.
- Βελτιώσεις στη λειτουργία των αγορών ενέργειας για την αύξηση της διαφάνειας της αγοράς, την άμβλυνση της κρίσης ρευστότητας και την εξάλειψη των παραγόντων που ενισχύουν τη μεταβλητότητα των τιμών του φυσικού αερίου, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
- Ταχεία παρακολούθηση της απλούστευσης των διαδικασιών αδειοδότησης προκειμένου να επιταχυνθεί η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των δικτύων, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων έκτακτης ανάγκης.
- Μέτρα ενεργειακής αλληλεγγύης σε περίπτωση διακοπής του εφοδιασμού με φυσικό αέριο σε εθνικό, περιφερειακό ή ενωσιακό επίπεδο, ελλείψει διμερών συμφωνιών αλληλεγγύης.
- Αυξημένες προσπάθειες για εξοικονόμηση ενέργειας.
- Κινητοποίηση συναφών εργαλείων σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. Ταυτόχρονα, άμεση προτεραιότητα είναι η προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων.
Οι ηγέτες των χωρών-μελών άφησαν πλέον το θέμα στα χέρια των υπουργών Ενέργειας που θα συνεδριάσουν την ερχόμενη εβδομάδα. Μάλιστα ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο μιας έκτακτης Συνόδου μέσα στον Νοέμβριο.
Για την ύπαρξη «ισχυρής βούλησης» για επίτευξη συμφωνίας στην ενέργεια έκανε λόγο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σημειώνοντας ότι «διαφορετικά κράτη-μέλη έχουν διαφορετικές προτεραιότητες».
Αναφορικά με το τι κατάφεραν να πετύχουν οι «27», η επικεφαλής της Κομισιόν υπογράμμισε: «Η κοινή αγορά είναι μεγάλο βήμα μπροστά, είναι οι κανόνες κοινής χρήσης του φυσικού αερίου, οι συμφωνίες αλληλεγγύης και οι κανόνες που πρέπει να ακολουθηθούν σε περίπτωση σοβαρής διακοπής. Είναι το ζήτημα των υπερβολικών τιμών και πώς να τις περιορίσουμε. Υπάρχουν δύο διαφορετικά μοντέλα στο τραπέζι πάνω στα οποία θα εργαστούμε. Το ένα είναι το επίπεδο του χρηματιστηρίου ενέργειας (TTF) και το άλλο αφορά στο φυσικό αέριο που παράγει ηλεκτρική ενέργεια».
