Η παρουσίαση του βιβλίου Πόντος – Δεν ξεχνώ, του επίτιμου προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων (ΠΟΠΣ) Στέφανου Τανιμανίδη στο 50ό Φεστιβάλ Βιβλίου στο Ζάππειο, έδωσε την ευκαιρία στους Έλληνες και άλλους απογόνους των χριστιανών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας να τιμήσουν τα θύματα της Γενοκτονίας της περιόδου 1914-1923, και γεφύρωσε τις δυο μέρες της εκδήλωσης Η ηχώ της μνήμης, στις 11 και 12 Σεπτεμβρίου 2022.
Η βαθιά συγκίνηση ήταν το κύριο χαρακτηριστικό και των δύο ημερών.
Την πρώτη μέρα, η συγκλονιστική φωνή του κορυφαίου Λάζου Τερζά κατά την έναρξη των ομιλιών, τα συγκινητικά λόγια του προέδρου της Ένωσης Ασσυρίων Ελλάδας Κυριάκου Μπατσάρα, και ο αρχαίος χορός Σέρρα από την Ένωση Ποντίων Νέας Σμύρνης – Αγίου Δημητρίου – Παλαιού Φαλήρου «Μαύρη θάλασσα» συνέβαλαν τα μέγιστα για να «βιώσουν» οι παρευρισκόμενοι τα τραγικά γεγονότα των αρχών του 20ού αιώνα.
Το κοινό, γοητευμένο, έφυγε από την εκδήλωση με σκοπό να γυρίσει την επόμενη μέρα, που ήταν αφιερωμένη από τους διοργανωτές στα 100 χρόνια της Μικρασιατικής Καταστροφής.
Η παρουσία του προέδρου της Ένωσης Ασσυρίων Ελλάδας Κυριάκου Μπατσάρα στην παρουσίαση του βιβλίου Πόντος – Δεν ξεχνώ ήταν ιδιαίτερα συγκινητική. Ο απόγονος των Ασσυρίων προσφύγων, που ήρθαν στην Ελλάδα από την Τουρκία σύμφωνα με Συνθήκη της Λοζάνης του 1923 για την ανταλλαγή του χριστιανικού και μουσουλμανικού πληθυσμού, αυτήν τη φορά στάθηκε στην ομιλία του περισσότερο στη μοίρα των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας.
Η τραγική ήττα της Ελλάδας στη Μικρά Ασία κόστισε πολύ ακριβά και στους άλλους χριστιανούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, συμπεριλαμβανομένου και του αρχαίου λαού των Ασσυρίων.
«Παρά το πέρασμα των χιλιετιών και την πολιτιστική και κοινωνικοπολιτική ιστορία της ευρύτερης περιοχής σε αυτή την ορεινή και απομονωμένη βορειοανατολική γωνιά της Μικράς Ασίας, εξακολουθούν να μιλούν ελληνικά με την ονομασία της διαλέκτου «ρωμαίικα», τόνισε με θαυμασμό ο πρόεδρος των Ασσυρίων αναφερόμενος στους Έλληνες του Πόντου και της Μικράς Ασίας, και τους εξισλαμισμένους Ρωμιούς της σημερινής Τουρκίας.
Στο πάνελ της 11ης Σεπτεμβρίου βρίσκονταν οι πολιτικοί Παναγιώτης Κουρουμπλής και Παύλος Χρηστίδης, ενώ στο πάνελ της 12ης Σεπτεμβρίου πήραν μέρος ο ποντιακής καταγωγής μητροπολίτης Ζάμπιας Ιωάννης Τσαφταρίδης και o πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται – Κομνηνοί» Θεόφιλος Καστανίδης.
«Τις εκκλησίες μας. Τα μοναστήρια μας, που και από τα χαλάσματα τους ακόμα ευωδιάζει το μοσχοθυμίαμα… δεν έχουμε δικαίωμα να ξεχάσουμε, όσον και αν κάποιοι στο όνομα της πολιτικής ορθότητας μας ζητούν…», είπε χαρακτηριστικά ο μητροπολίτης Ζάμπιας.
Ο Θεόφιλος Καστανίδης ανέπτυξε το θέμα της δύσκολης περιόδου εγκατάστασης των Ποντίων στην Ελλάδα μετά την ανταλλαγή πληθυσμών το 1923, και αναφέρθηκε στην ανάγκη διατήρησης της προσφυγικής μνήμης.
Δίπλα στο χώρο των εκδηλώσεων η ζωγράφος Μαρία Σιδέρη παρουσίαζε τα έργα της. Η ζωγράφος έχει αφιερώσει δεκατρείς πίνακές της στην ιστορία και τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Η Μαρία μίλησε στο κοινό για την ευαισθησία της στα θέματα των Ελλήνων προσφύγων, που άφησαν το βιος τους, τα σπίτια και τους νεκρούς τους στις αξέχαστες πατρίδες της Μικράς Ασίας και του Πόντου.
Για την έκθεση ζωγραφικής μίλησε επίσης ο γράφων, ιστορικός σύμβουλος ποντιακής θεματολογίας στους πίνακες της Μαρίας Σιδέρη.
Στο β’ μέρος της εκδήλωσης έλαβαν μέρος τα χορευτικά του Συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται – Κομνηνοί» και του Συλλόγου Μικρασιατών Ελευσίνας. Το τραγούδι «Το κόκκινο ποτάμι» από το ομώνυμο τηλεοπτικό σίριαλ ερμήνευσε η νέα τραγουδίστρια Ιφιγένεια. Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με το μουσικό πρόγραμμα της τραγουδίστριας Μήδειας Χουρσουλίδου, η οποία ερμήνευσε τραγούδια των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας.
Βασίλης Τσενκελίδης
