Κινέζοι επιστήμονες προειδοποιούν για νέες πανδημίες – Πώς μπορεί να προκύψουν

Άγνωστα μικρόβια, παγιδευμένα σε παγετώνες που λιώνουν, μπορεί να πυροδοτήσουν νέες πανδημίες σύμφωνα με ερευνητές της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών. Όπως αποκαλύπτουν στη δημοσίευση που έκαναν στο περιοδικό βιοτεχνολογίας Nature Biotechnology, κατά τη διάρκεια μελέτης δειγμάτων πάγου από 21 παγετώνες του Οροπεδίου του Θιβέτ ανακάλυψαν 968 άγνωστα είδη μικροβίων.

Η ανάλυση των γονιδιωμάτων τους έδειξε ότι μερικά από αυτά τα μικρόβια έχουν τη δυνατότητα να πυροδοτήσουν νέες πανδημίες, σε περίπτωση που ένα γρήγορο λιώσιμο των πάγων –λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής– τα απελευθερώσει από την παγωμένη «φυλακή» τους!

Είναι η πρώτη φορά που αναλύεται πλήρως (γενετική αλληλούχιση) το γονιδίωμα μικροβιακών κοινοτήτων κρυμμένων μέσα σε αρχαίους παγετώνες.

Τα μικρόβια που βρέθηκαν είναι κυρίως βακτήρια, αλλά επίσης αρχαιοβακτήρια, μύκητες κ.ά. Το 98% είναι τελείως άγνωστα για τους επιστήμονες, ενώ η μεγάλη μικροβιακή βιοποικιλότητα μέσα στους πάγους εξέπληξε τους ερευνητές.

Οι Κινέζοι επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι ακριβώς πόσο παλαιά είναι μερικά από αυτά τα μικρόβια των παγετώνων. Προηγούμενες μελέτες πάντως έχουν δείξει πάντως ότι είναι δυνατό να αναζωογονηθούν μικρόβια παγιδευμένα προ τουλάχιστον 10.000 ετών. Μια προηγούμενη έρευνα του 2020 είχε αναλύσει πυρήνες πάγου από έναν μόνο παγετώνα του Θιβέτ και είχε ανακαλύψει 33 διαφορετικές ομάδες ιών μέσα στους πάγους, εκ των οποίων 28 δεν είχαν ποτέ παρατηρηθεί έως τότε.

Η ποικιλία των «παγωμένων» μικροοργανισμών, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη τήξη των παγετώνων λόγω κλιματικής αλλαγής, αυξάνει τις πιθανότητες δυνητικά επικίνδυνα μικρόβια –κυρίως βακτήρια– να δραπετεύσουν και να σπείρουν άγνωστες αρρώστιες στη Γη, «οδηγώντας σε τοπικές επιδημίες ή ακόμη και πανδημίες», σύμφωνα με τους ερευνητές.

Υπάρχουν ήδη ενδείξεις πως μερικά από αυτά τα άγνωστα βακτήρια μπορεί να αποδειχθούν άκρως επικίνδυνα για τους ανθρώπους και όχι μόνο.

Ακόμη κι αν τελικά αυτά τα παθογόνα βακτήρια δεν επιβιώσουν για πολύ χρόνο μετά την απελευθέρωσή τους από τους παγετώνες, μπορεί παρ’ όλα αυτά να προκαλέσουν προβλήματα, σύμφωνα με τους ερευνητές, επειδή τα βακτήρια έχουν τη μοναδική ικανότητα να ανταλλάσσουν μεγάλα τμήματα του DNA τους με άλλα βακτήρια. Έτσι, ακόμη κι αν τα βακτήρια των πάγων πεθάνουν λίγο μετά τη δραπέτευσή τους, μπορεί να έχουν προλάβει να περάσουν σε άλλα βακτήρια μερικούς παθογόνους παράγοντες που κρύβονται στο γενετικό υλικό τους. Αυτή η γονιδιακή αλληλεπίδραση μεταξύ των παγετωνικών αρχαίων μικροβίων και των σύγχρονων μικροβίων «μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα επικίνδυνη», σημειώνουν οι ερευνητές.

Το Οροπέδιο του Θιβέτ πιθανώς μελλοντικά αποδειχθεί εστία μελλοντικών επιδημιών ή πανδημιών, καθώς οι παγετώνες του –μετά την τήξη τους– τροφοδοτούν με φρέσκο νερό διάφορα μεγάλα και μικρά ποτάμια, όπως τον Γιανγκτσέ, τον Κίτρινο Ποταμό, τον Γάγγη κ.ά., που παρέχουν νερό στις δύο πολυπληθέστερες χώρες του κόσμου, την Κίνα και την Ινδία.

Όμως το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ασία, καθώς περισσότεροι από 20.000 παγετώνες υπάρχουν στη Γη, καλύπτοντας πάνω από το 10% της επιφάνειας της ξηράς.

Κάθε παγετώνας εκτιμάται ότι έχει τις δικές του μοναδικές μικροβιακές κοινότητες. Οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι από το 2000 έως σήμερα έχει επιταχυνθεί η απώλεια πάγων από τους περισσότερους παγετώνες του πλανήτη, πράγμα που αυξάνει τον κίνδυνο για τη διαρροή μικροβίων και την πρόκληση νέων πανδημιών κάπου στη Γη.

• Διαβάστε την επιστημονική δημοσίευση στο πρωτότυπο εδώ.