Με ένα τραπέζι, σαν αυτό που στρώνεται στα σπίτια σε μια γιορτή, συνηθίζουν σε πολλές κοινότητες Ποντίων να αποχαιρετούν τις ψυχές των αγαπημένων τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος. Η ουσία του ταφικού εθίμου με τις ρίζες που χάνονται στα βάθη των αιώνων, και το οποίο ήρθε στις αποσκευές της προσφυγικής μνήμης, είναι ότι οι αγαπημένοι «έρχονται» την ημέρα της Ανάστασης και μένουν στον πάνω κόσμο για 50 ημέρες.
Γι’ αυτό και στα κοιμητήρια η ατμόσφαιρα είναι εορταστική, με φαγητά πάνω στα μνήματα και λύρα. Το ταφικό έθιμο αναβιώνει την Κυριακή του Θωμά, τη Δευτέρα του Πάσχα ή τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος, ανάλογα με την παράδοση κάθε περιοχής.
Στην Πατρίδα Ημαθίας το βράδυ της Δευτέρας στο κοιμητήριο του χωριού ήταν χαρούμενο. Η πομπή ξεκίνησε με λαμπαδηφορία από το ναό της Υπαπαντής – ο μητροπολίτης Βέροιας, Ναούσης και Καμπανίας Παντελεήμων ήταν αυτός που τέλεσε επιμνημόσυνη θέση για όσους αγωνίστηκαν και έπεσαν υπέρ πίστεως και πατρίδος στην Μικρά Ασία, στον Πόντο, στην Θράκη και για τους απανταχού πρόσφυγες του ελληνισμού.
Η αναβίωση του εθίμου έγινε στο πλαίσιο των ΚΗ’ Παυλείων, σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο «Ευστάθιος Χωραφάς». Στις πανάρχαιες ρίζες του και στη νοηματοδότησή του από τη χριστιανική πίστη αναφέρθηκε ο προϊστάμενος της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ημαθίας Δημήτριος Πυρινός, ενώ στίχους απήγγειλε ο Μιχάλης Τσίτσας.
«Ο θάνατος και η ταφή των ανθρώπων αποτελούν σημαντικά στοιχεία της ζωής όχι μόνο των ανθρώπων αλλά και της κοινωνίας στην οποία ζουν, και της συλλογικής μνήμης. Άλλωστε στην παράδοση των Ποντίων το ταφικό αυτό έθιμο εκφράζει μέσα από τη μουσική την πίστη στην ανάσταση και στην αιώνια ζωή», τόνισε ο μητροπολίτης Παντελεήμων.
Ποντιακής καταγωγής και ο ίδιος, σημείωσε ακόμα ότι όλοι οι απόγονοι των προσφύγων φροντίζουν να συντηρούν και να διατηρούν τη μνήμη, «όχι σαν κάτι νεκρό, στατικό και ακίνητο, αλλά σαν κάτι ζωντανό, κάτι που είναι παρόν και στη δική μας ζωή».
Η βραδιά ολοκληρώθηκε με τραγούδια της προσφυγιάς από καλλιτέχνες του συλλόγου, με το χορό σέρρα και με την προσφορά ποντιακών εδεσμάτων.
