Πώς ήταν η Ελλάδα μετά την Επανάσταση του 1821, τι επέλεξαν να απαθανατίσουν οι φωτογράφοι; Ερωτήματα σαν αυτά διερευνώνται στην ψηφιακή έκθεση φωτογραφίας «Μετά την Επανάσταση. Η Ελλάδα των πρώτων φωτογράφων (19ος-αρχές 20ού αι.)» που παρουσιάζει στο διαδικτυακό κοινό το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ), με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μνημείων και Τοποθεσιών (18/4).
Με την έκθεση αυτή, το ΠΙΟΠ συστήνει στο κοινό μνημεία και τοπία της Ελλάδας, όπως τα αποτύπωσαν με τον φακό τους οι πρώτοι ξένοι και Έλληνες φωτογράφοι, από τον William James Stillman έως τον Φίλιππο Μαργαρίτη και από τους αδελφούς Ρωμαΐδη έως τον Frédéric Boissonnas.
Το «ταξίδι» στο χρόνο γίνεται μέσα από περισσότερες από 120 φωτογραφίες –ενυπόγραφες και μη– που χρονολογούνται από το 1839 έως το 1920, και διαρθρώνονται σε συνολικά πέντε ενότητες.
Όσο για το επιλεγμένο υλικό, είναι αποτέλεσμα εκτενούς έρευνας, προέρχεται από το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, ιδρύματα, πολιτιστικούς φορείς, ιδιωτικές συλλογές και αρχεία, ενώ αξιοποιήθηκαν και αρχεία ελεύθερης πρόσβασης από το εξωτερικό.
Η Ελλάδα πριν και μετά την Επανάσταση του 1821
Πριν την Επανάσταση του ’21, η Ελλάδα ήταν γνωστή στον κόσμο μέσα από χαρακτικά που απεικόνιζαν ορατά μνημεία αλλά και φανταστικά τοπία. Αυτά αναζητούσαν και οι περιηγητές που έφθαναν στην Ελλάδα στις αρχές του 19ου αιώνα, παρακινημένοι από τον Νεοκλασικισμό και τον Φιλελληνισμό.
Ώσπου η φωτογραφία, ως νέο μέσο και εξέλιξη της τεχνικής της ηλιογραφίας, έφτασε στην Ελλάδα, το 1839. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς, ο φωτογράφος Pierre-Gaspard Gustave Joly de Lotbinière έκανε την πρώτη του λήψη στα Προπύλαια.
Σταδιακά, οι πρώτοι ξένοι φωτογράφοι, όπως και οι πρώτοι Έλληνες, που μαθήτευσαν κοντά του, αναζητούσαν να απεικονίσουν τα ίδια θέματα. Ξεκίνησαν από τα μνημεία της Αθήνας και της Αττικής, αργότερα η φωτογραφία συνδέθηκε με την Αρχαιολογία και το έργο της, τεκμηριώνοντας μνημεία, καθώς και τις πρώτες μεγάλες ανασκαφές.
Σημαντικός παράγοντας στη θεματική γκάμα που προστέθηκε είναι η διεύρυνση των ορίων του ελληνικού κράτους και η συνεπακόλουθη αποτύπωση ολοένα και περισσότερων περιοχών.
Πρόσβαση στην ψηφιακή έκθεση
Η ψηφιακή έκθεση είναι δίγλωσση (ελληνικά, αγγλικά), με πλούσιο συνοδευτικό υλικό (βιογραφικά στοιχεία, φωτογραφική ορολογία, επιμέρους σχολιασμό), διαθέσιμη σε υπολογιστή, τάμπλετ και κινητό τηλέφωνο, από τον σύνδεσμο https://picturingearlygreece.gr/
Είναι πλήρως προσβάσιμη σε άτομα κωφά ή με μειωμένη ακοή, ενώ έχει δημιουργηθεί βίντεο με ακουστική περιγραφή επιλεγμένων φωτογραφιών για άτομα με οπτική αναπηρία.
