Πριν από 82 χρόνια, στις 2 Νοεμβρίου 1939, η Ακαδημία Αθηνών εξέλεξε μετά από πρόταση «της τάξεως των ηθικών και πολιτικών επιστημών», ως τακτικό μέλος, τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρύσανθο «τόσο διά την εξαίρετον αρχιεπισκοπικήν και εθνικήν του δράσιν εν Τραπεζούντι, όσον και διά την αξιόλογον συγγραφικήν του παραγωγήν». Περίπου ένα χρόνο νωρίτερα, στις 10 Δεκεμβρίου 1938 είχε εκλεγεί στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Ελλάδας,
Η εκλογή του Θρακιώτη τέως μητροπολίτη Τραπεζούντας ενθουσίασε, όπως ήταν φυσικό, τους Ποντίους που εκείνη την περίοδο είχαν την χαρά να τον έχουν και στο τιμόνι της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών.
Το ευτυχές γεγονός είχε επισημανθεί και στο έργο Αρχείον Πόντου, Τόμος 9 (1939), σ. 256.
«Εις τον τίτλον του μακαριωτάτου αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος προσετέθη εσχάτως και έτερος. Ο διαπρεπής ιεράρχης υπήρξεν ακαταπόνητος εργάτης όχι μόνον της εκκλησίας αλλά και της επιστήμης. Το έργον αυτού Η Εκκλησία Τραπεζούντος, το οποίον ετίμησε τας σελίδας του τετάρτου και πέμπτου τόμου του ημετέρου Αρχείου, είναι μνημείον ικανόν να κατατάξη αυτόν μεταξύ των μεγάλων ιστορικών οι οποίοι ενέκυψαν εις την μελέτην της ιστορίας του ορθοδόξου ανατολικής εκκλησίας.
»Δικαίως λοιπόν η Ακαδημία Αθηνών εκτιμώσα το έργον τούτο έταξεν αυτόν μεταξύ των τακτικών μελών της εκλέξασα αυτόν παμψηφεί ακαδημαϊκόν εν τη συνεδρία της ολομέλειας αυτής την 2αν Νοεμβρίου 1939.
»Είμεθα ευτυχείς συγχαίροντες την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών διά την προαγωγήν του προέδρου αυτής εις τα ανώτατα αξιώματα της εκκλησίας και της επιστήμης», ανέφερε η διεύθυνση στο Αρχείον Πόντου.
Η Ακαδημία Αθηνών εξηγώντας το σκεπτικό της εκλογής του Αρχιεπισκόπου Χρύσανθου είχε επισημάνει το συγγραφικό έργο του, είτε με τη μορφή άρθρων και διατριβών σε εφημερίδες και περιοδικά, είτε μέσω του μοναδικού για την εποχή του συγγράμματος Η Εκκλησία της Τραπεζούντος. Μέρος του σκεπτικού αναφέρεται και σε δημοσίευμα της Νέας Εστίας, το 1939.
Ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος, στο σύγγραμμά του που στάθηκε κορυφαίο στο συγγραφικό του έργο εξηγεί τον λόγο που οδηγήθηκε να αφιερώσει χρόνο και σκέψη για να το γράψει. Χαρακτηριστικά είναι τα όσα γράφει στον πρόλογο του βιβλίου Η Εκκλησία της Τραπεζούντος, αντίγραφο του οποίου δημοσίευσε σήμερα η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, στο προφίλ της στο Facebook.
