Η Αδελφότης Κρωμναίων, που ιδρύθηκε στην Τραπεζούντα το 1869 και επανιδρύθηκε στην Καλαμαριά το 1964 είναι το αρχαιότερο ποντιακό σωματείο της προσφυγομάνας Καλαμαριάς. Στην παρέλαση που πραγματοποιήθηκε στην Καλαμαριά για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, παρέλασε για να τιμήσει τους ήρωες του 1940, αλλά ΔΕΝ ΞΕΧΑΣΕ να υπενθυμίσει, πως 353.00 ψυχές των προγόνων της δεν ξεχνιούνται και δεν θα ξεχαστούν ποτέ.
Τα μέλη της Αδελφότητας που παρέλασαν, μαζί με τη γαλανόλευκη σημαία και το λάβαρό της, κρατούσαν ανά χείρας πλακάτ με την επιγραφή, ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ, 353.000 ψυχές ζητούν δικαίωση.
Η Αδελφότητα το 2019 συμπλήρωσε 150 χρόνια από την ίδρυσή της. Πρόκειται για το παλαιότερο ποντιακό σωματείο στον κόσμο που υφίσταται σήμερα, από την ίδρυση του στον ιστορικό Πόντο.
https://vimeo.com/640110711
Ιστορικό ίδρυσης της Αδελφότητας Κρωμναίων
Το 1830, ο τότε Σχολάρχης του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας Ισοκράτης Παπαδόπουλος, Κρωμναίος κι ένθερμος πατριώτης, έρριψε την ιδέα της ιδρύσεως Σωματείου, με σκοπό την ίδρυση και λειτουργία σχολείων στην Κρώμνη. Σοβαροί, όμως , λόγοι, δεν επέτρεψαν την πραγματοποίηση της συστάσεως ενός πρωτότυπου για την εποχή Σωματείου.
Η ιδέα πραγματώθηκε το 1869, δεκατρία χρόνια μετά την έκδοση του Χαττ-ι-Χουμαγιούν, με τ’ οποίο εξασφαλιζόταν η ελευθερία των θρησκευτικών πεποιθήσεων, για τους κατοίκους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Έτσι, ότι δεν μπόρεσε να πράξει ο Ισοκράτης Παπαδόπουλος, το κατάφερε ο γιος του Γεώργιος, επίσης Σχολάρχης του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας και ιδρύθηκε στην Τραπεζούντα η Εκπαιδευτική Αδελφότης Κρωμναίων. Η σφραγίδα (και έμβλημα) της Αδελφότητας ήταν κυκλική, εντός του κύκλου έφερε την επωνυμία Αδελφότης Κρωμναίων εν Τραπεζούντι, στο μέσον την χρονολογία 1869 και τα σύμβολα, πάνω από την χρονολογία μια λυχνία και κάτω τη σύσφιξη δυο χεριών σε χαιρετισμό.
Το ιδρυτικό Συμβούλιο, των οποίων δυστυχώς τα ονόματα δεν διασώθηκαν, με εισφορές των μελών, αλλά και με δωρεές, αγόρασε οικόπεδο στο κεντρικότερο σημείο της Τραπεζούντας, όπου ανέγειρε τριώροφο οίκημα και δυο μαγαζιά.
Στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης, όπου μετεγκαταστάθηκαν πολλοί Κρωμναίοι από το 1923, επανίδρυσαν την Αδελφότητα το 1964, με παρακίνηση του αειμνήστου φιλομαθούς Κρωμναίου και επί πολλά έτη Γεν. Γραμματέα της Αδελφότητας Ζαχαρία Μουσικίδη.
Ένθερμος Κρωμναίος πατριώτης, θαυμαστής και θιασώτης κάθε πράγματος που συνδέεται με την Κρώμνη, ο Ζαχαρίας Μουσικίδης, κατάφερε και διέσωσε: Τον Κανονισμό της Αδελφότητος του έτους 1888, την Έκθεση των πεπραγμένων του Συμβουλίου κατά τη διετία 1906-7 και 1908-9, τον Κανονισμό του 1908-9 και τη Λογοδοσία του Συμβουλίου, κατά τα έτη 1908-1910.
Και στη σημερινή εποχή, το κτήριο όπου στεγάζεται η Αδελφότης Κρωμναίων, βρίσκεται στο κέντρο της προσφυγομάνας Καλαμαριάς. Η Βιβλιοθήκη της Αδελφότητας, που συστάθηκε χάρη στην επιμονή και υπομονή του αειμνήστου Ζαχαρία Μουσικίδη, είναι επανδρωμένη με σπάνιες εκδόσεις, (18ου και 19ου αιώνα) βιβλίων ιστορίας, λαογραφίας, λογοτεχνίας, ακόμη και αστρονομίας. Επίσης λειτουργεί Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο, που πραγματώθηκε χάρη στην διορατικότητα, αλλά και μεθοδική εργατικότητα του Γιώργου Μουσικίδη, προ προέδρου της Αδελφότητας και επί πολλά έτη Αντιπροέδρου.
Ο Γιώργος Μουσικίδης παρακίνησε τα μέλη και τους φίλους της Αδελφότητας να χαρίσουν οικογενειακά τους κειμήλια από την αλησμόνητη Κρώμνη, προς γνώση των επόμενων γενεών.
Τα εκθέματα του Μουσείου πολλά ,όπως παραδοσιακές αυθεντικές ενδυμασίες, αντικείμενα καθημερινής χρήσης, μαγειρικά σκεύη, εξαρτήματα παραδοσιακών φορεσιών, εργαλεία, αλλά και εικόνες Αγίων, Σταυροί ευλογίας, σουλτανικά φιρμάνια, αποφοιτήρια του Φροντιστηρίου Τραπεζούντος, σφραγίδες από ενορίες της Κρώμνης, κοφτά κεντήματα και χειροτεχνήματα. Το μουσείο αυτή τη στιγμή ανακαινίζεται και θα είναι διαθέσιμο προς επίσκεψη από το νέο έτος.
Η Αδελφότης διαθέτει και μια πολύ σημαντική συλλογή σπάνιων φωτογραφιών προσώπων και τοπίων της Κρώμνης και του Πόντου γενικότερα (19ου και 20ου αι), καθώς και παλιές φωτογραφίες των πρώτων προσφύγων που κατοίκησαν στη γη της Καλαμαριάς, μέχρι και τέλος της δεκαετίας του ‘80.
Απώτερος στόχος και σκοπός του Διοικητικού Συμβούλιου της Αδελφότητας, είναι η αναβίωση και επιβίωση της ιστορικής μνήμης του Πόντου.
Σήμερα, πρόεδρος της ιστορικής Αδελφότητας είναι ο Αναστάσιος Αντωνιάδης. Αδελφότης Κρωμναίων επανιδρύθηκε μόνο στην Καλαμαριά.
Το ιδιαίτερο έμβλημα-σφραγίδα της Αδελφότητας
Οι επανιδρυτές της Αδελφότητας του 1964, επέλεξαν διαφορετικό έμβλημα να την χαρακτηρίζει. Ένα έμβλημα άκρως συμβολικό.
Πρόκειται για υπαρκτό κειμήλιο, για μια ανάγλυφη πλάκα, που απεικονίζει περιμετρικά μια άμπελο και στο κέντρο έναν αετό να μπήγει τα νύχια του στην πλάτη ενός λαγού και το ράμφος του στα μάτια του.
Η άμπελος συμβολίζει την επικράτεια των Κομνηνών. Ο λαγός τον επιδρομέα και ο αετός, έμβλημα των Αυτοκρατόρων της Τραπεζούντας, συμβολίζει τους Κομνηνούς, που κατανικούν τον εχθρό.
Η ανάγλυφη αυτή πλάκα, αρχικώς ήταν τοποθετημένη, κάτω από τον τρούλο της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας.
Το 1860 όμως, ο Κρωμναίος εργολάβος Ελευθέριος Χατζή Μουράτ Βαφειάδης, με τρόπο την απέσπασε και κρυφά τη μετέφερε στην Κρώμνη.
Τοποθετήθηκε στο δάπεδο, κάτω από τον κεντρικό πολυέλαιο της εκκλησίας Μαντζάντων, Γενέθλιον της Θεοτόκου. Ευτυχώς μεταφέρθηκε στην Ελλάδα από Κρωμναίους πρόσφυγες. Δωρίσθηκε στην Υπηρεσία Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης και για πολλά χρόνια βρισκόταν στο Μουσείο Ροτόντα της Θεσσαλονίκης, ιερός ναός Αγίου Γεωργίου, ενώ σήμερα βρίσκεται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης.
Θωμαΐς Κιζιρίδου
