Γεμάτη από ιστορικά μνημεία είναι η προικισμένη από τους Έλληνες Τραπεζούντα της Τουρκίας, κάποια από τα οποία μετά τη Γενοκτονία έγιναν αποθήκες, ενώ άλλα γκρεμίστηκαν. Έτσι, η πλούσια ιστορία αυτής της πόλης-λιμανιού του Εύξεινου Πόντου έρχεται στο φως ακόμα και τυχαία.
Αυτό συνέβη στις υπώρειες Μιθρίου όρους (τουρκικά: Μπόζτεπε), κάτω από τη Μονή Θεοσκεπάστου που προσφάτως έγινε εκ νέου επισκέψιμη μετά από μια μεγάλη περίοδο αναστηλωτικών έργων.
Πριν από περίπου δύο χρόνια ξέσπασε φωτιά σε κτήριο που βρίσκεται κάτω από το μοναστήρι, με αποτέλεσμα να καταρρεύσουν η στέγη του και μερικοί τοίχοι.
Αυτή ήταν η αφορμή για μια πιο… προσεκτική ματιά στο κτίσμα, με το Συμβούλιο Προστασίας της Φύσης και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς να πετυχαίνει το χαρακτηρισμό του σε αρχαιολογικό χώρο από την αρμόδια Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Και αυτό διότι πρόκειται για υπόσκαφο ναΐσκο που χρονολογείται στους πρωτοχριστιανικούς χρόνους και συνδέεται με τη Μονή Θεοσκεπάστου – ενδεχομένως, σύμφωνα με πληροφορίες, να ήταν αφιερωμένος στον Άγιο Σάββα.
Σύμφωνα με τον αναπληρωτή καθηγητή Κοτσκούν Ερούζ, πρόκειται για ένα σημαντικό κομμάτι στο ψηφιδωτό της ιστορίας της Τραπεζούντας πριν από 2.000 χρόνια. Πρόσθεσε μάλιστα ότι θα πρέπει να γίνουν έρευνες για τις ρωμαϊκές και προρωμαϊκές εγκαταστάσεις στο Μίθριο, τονίζοντας ότι οι Αρχές έχουν ευθύνη να φέρουν στο φως και δομές που αυτή τη στιγμή είναι κρυμμένες κάτω από τον σύγχρονο αστικό ιστό.
