Να ξεκινήσει κοινοβουλευτική έρευνα σχετικά με το πογκρόμ της 6ης-7ης Σεπτεμβρίου 1955 στην Κωνσταντινούπολη, της ελληνικής εκδοχής της Νύχτας των Κρυστάλλων που έχει μείνει στην ιστορία ως και η «τρίτη Άλωση της Πόλης», ζητά ο αρμενικής καταγωγής βουλευτής Γκάρο Παϊλάν, ο οποίος εκλέγεται με το φιλοκουρδικό HDP στην Κωνσταντινούπολη.
Στην πρόταση που κατέθεσε στην Εθνοσυνέλευση τονίζεται ότι πρόκειται για ένα από σοβαρότερα γεγονότα στην ιστορία της Δημοκρατίας της Τουρκίας το οποίο «δεν έχει αντιμετωπιστεί ακόμη».
Παραθέτει δε στοιχεία σχετικά με τις λεηλασίες σπιτιών και καταστημάτων που ανήκαν κυρίως σε Έλληνες της Πόλης, για την καταστροφή ορθόδοξων εκκλησιών και κοιμητηρίων, για τους βιασμούς γυναικών, τους ξυλοδαρμούς κληρικών, τις δολοφονίες. Μιλά για «επαίσχυντη σελίδα στην ιστορία της Τουρκίας», και προσθέτει ότι ο όχλος επιτέθηκε και κατά χριστιανών στη Σμύρνη και ότι θύματα ήταν επίσης Αρμένιοι, εβραίοι και Σύροι.
Ο Γκάρο Παϊλάν με την ερώτησή του υπενθυμίζει ότι οι πρωτεργάτες του πογκρόμ έμειναν ατιμώρητοι, και φέρνει ως παράδειγμα τον Οκτάι Εγκίν, τον μουσουλμάνο φοιτητή Νομικής από την Κομοτηνή που συνελήφθη ως δράστης της βομβιστικής επίθεσης στο σπίτι του Μουσταφά Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη – αυτή ήταν η σπίθα από την οποία ξεκίνησαν τα επεισόδια.
Αν και υπόδικος, ο Οκτάι Εγκίν κατάφερε να διαφύγει στην Τουρκία. Υπηρέτησε στην τουρκική ΜΙΤ και αργότερα έγινε νομάρχης στο Νεβσεχίρ. Χρόνια αργότερα δήλωσε στην Ελευθεροτυπία ότι ήταν αθώος και θύμα των ελληνικών Αρχών.
Ακόμα, ο αρμενικής καταγωγής βουλευτής υπενθυμίζει τον απόστρατο στρατηγό Σαμπρί Γιρμιμπέσογλου, ο οποίος το 1991 παραδέχθηκε δημόσια ότι τα γεγονότα της 6ης-7ης Σεπτεμβρίου υπήρξαν μια επιχείρηση ανορθοδόξου πολέμου που στέφθηκε από απόλυτη επιτυχία. Το 1995, όπως δήλωσε, δεν υπήρχε η Διεύθυνση Ειδικού Πολέμου (ιδρύθηκε το 1971 και ανέλαβε επικεφαλής), υπήρχε όμως το Συμβούλιο Αξιολόγησης Στρατιωτικής Κινητοποίησης.
«Η αντίληψη ότι οι δράστες δεν τιμωρούνται, αλλά ανταμείβονται δεν έχει αλλάξει λόγω των πολιτικών ατιμωρησίας», σημειώνει ο Γκάρο Παϊλάν, φέροντας ως ένα ακόμα παράδειγμα τη δολοφονία του ιδρυτή και αρχισυντάκτη της εφημερίδας Agos Χραντ Ντινκ.
Εκτός από την πρόταση για την έναρξη κοινοβουλευτικής έρευνας, στην Εθνοσυνέλευση κατατέθηκε και νομοσχέδιο από τον επίσης βουλευτή του HDP Ομέρ Φαρούκ Γκεγκερλίολου, με το οποίο προτείνεται να κηρυχθεί η 6η Σεπτεμβρίου ως Ημέρα Μνήμης και Πένθους.
