Υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες πέθανε ο Αζέρος ακτιβιστής Μπαϊράμ Μαμάντοφ, που το 2016 συνελήφθη γιατί είχε γράψει στο μνημείο του εκλιπόντος πρώην προέδρου Γκαϊντάρ Αλίεφ, πατέρα του νυν προέδρου Ιλχάμ Αλίεφ, «Κάτω το σύστημα!» και «Χρόνια πολλά για την Ημέρα του Σκλάβου!».
Η σορός του νεαρού μέλους της αντιπολιτευόμενης νεολαίας του Αζερμπαϊτζάν NIDA, βρέθηκε να επιπλέει στη θάλασσα, στην Κωνσταντινούπολη.
Ένας από τους φίλους του Μαμάντοφ στην Κωνσταντινούπολη, ο Ελγκίχ Καχραμάν, δήλωσε στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Turan, ότι η τουρκική αστυνομία διερευνά την υπόθεση και εξετάζει όλες τις εκδοχές.
Οι φίλοι του έσπευσαν να γράψουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι ο θάνατός του είναι απίθανο να οφείλεται σε αυτοκτονία, απαντώντας στα άρθρα φιλοκυβερνητικών μέσων ενημέρωσης που κάνουν λόγο για αυτοκτονία.
«Επισκέφτηκα τον Μπαϊράμ στην Κωνσταντινούπολη πριν λίγες μέρες. Μιλήσαμε πολύ. Γράφτηκε σε πρόγραμμα μάστερ στην Ευρώπη. Προετοιμαζόταν για αυτό το πρόγραμμα στην Κωνσταντινούπολη. Ήταν πολύ απασχολημένος. Έκλεισε και τους λογαριασμούς του στα social media. Είχε μεγάλα σχέδια για την πατρίδα. Είπε ότι θα επέστρεφε στο Αζερμπαϊτζάν αφού αποκτούσε καλή μόρφωση.
»Έως τώρα δεν είναι γνωστές λεπτομέρειες για το γεγονός αλλά ιστοσελίδες προσκείμενες στην κυβέρνηση γράφουν ήδη ότι ήταν αυτοκτονία, αλλά η έρευνα δεν έχει αρχίσει ακόμα. Δεν είναι γνωστό πώς ο Μπαϊράμ κατέληξε στη θάλασσα σε μια περίοδο που δεν είναι αδύνατο να βγεις στην Τουρκία. Από την άλλη, στο σημείο που συνέβη αυτό, υπάρχουν καθημερινά εκατοντάδες αστυνομικοί σε υπηρεσία.
»Πώς συνέβη και γιατί δεν σταμάτησαν τον Μπαϊράμ, αφού απαγορεύεται η έξοδος; Δεν υπάρχει ούτε ένας μάρτυρας για το γεγονός. Ποιος είναι ο σκοπός να κυκλοφορήσουν τα νέα της αυτοκτονίας; Μίλησα με φίλους και αύριο θα μάθουμε λεπτομέρειες», έγραψε στο προφίλ του στο Facebook ο Αζέρος δημοσιογράφος Αφγκάν Μουχταρλί που πλέον ζει στη Γερμανία.
Ο Μαμάντοφ είχε συλληφθεί για την αναγραφή των συνθημάτων στο μνημείο, ανήμερα των γενεθλίων του Ιλχάμ Αλίεφ, μαζί με τον Γκιγιασεντίν Ιμπραήμοφ. Μετά το γεγονός ανέβασαν φωτογραφίες με το μνημείο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Λίγες ώρες αργότερα συνελήφθησαν με την κατηγορία κατοχής ναρκωτικών. Δικάστηκαν και καταδικάστηκαν σε κάθειρξη 10 ετών. Και οι δύο αρνήθηκαν τις κατηγορίες. Ο Μαμάντοφ δήλωσε ότι τον ανάγκασαν να ομολογήσει την ενοχή του υπό την πίεση των βασανιστηρίων που υπέστη.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Ανθρώπινα δικαιώματα, το 2020 υποχρέωσε τις αρχές του Αζερμπαϊτζάν να καταβάλλουν στους δύο ακτιβιστές αποζημίωση, επειδή εναντίον τους ασκήθηκε ποινική δίωξη με αβάσιμες κατηγορίες και επειδή υπέστησαν «βάναυση μεταχείριση με σκοπό να τους αποσπάσουν τις ομολογίες». Η Διεθνής Αμνηστία (Amnesty International) χαρακτήρισε τους δυο ακτιβιστές κρατούμενους συνείδησης και την ποινική δίωξη εναντίον τους σκόπιμα κατασκευασμένη.
Τον Μάρτιο του 2019 ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ απένειμε χάρη στον Μαμάντοφ και Ιμπραήμοφ μαζί με την αμνηστία που έδωσε σε περισσότερους από 400 ανθρώπους που είχαν καταδικαστεί για εγκληματικές πράξεις στο Αζερμπαϊτζάν.
