Μεγάλη εβδομάδα. Εβδομάδα των παθών του Χριστού. Σκληροί άνθρωποι δεν Τον πίστεψαν τότε και Τον οδήγησαν στον σταυρό. Οι σκληρές καρδιές μας έκτοτε Τον προδίδουν, πολλαπλασιάζοντας τις πληγές Του. Αδυνατούν να πιστέψουν στο θαύμα. Γεμίζουν οι ίδιες, πληγές. Η Μητέρα του Χριστού, η Μητέρα όλων, δεν αφήνει κανέναν, προσεύχεται, συνδράμει. Πολλά τα προσωνύμια Της. Η Γοργοεπήκοος, η Ζωοδόχος Πηγή, η Γλυκοφιλούσα, Ρόδο το Αμάραντο…
Αυτές τις άγιες μέρες, των παθών και του πόνου, μια Παναγία, η «Απαλύνουσα τας σκληράς καρδίας» ή «η Παναγία με τα Επτά Σπαθιά», «βιώνει» ίσως λίγο περισσότερο τον Γολγοθά του Μονογενή Της…
Η Παναγία εμφανίζεται στην εν λόγω εικόνα με επτά λόγχες, οι οποίες σαν να διαπερνούν την καρδιά Της, καθώς βλέπει τον Υιό Της κατά τη μαρτυρική πορεία Του προς τον σταυρικό θάνατό Του… Εξάλλου, η εικόνα αυτή αποκαλείται επίσης «η Προφητεία του Συμεών του Δικαίου», παραπέμποντας στα λόγια του Αγίου Συμεών προς τη Θεοτόκο κατά την Υπαπαντή του Κυρίου: «ιδοὺ ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών… και σου δε αυτής την ψυχὴν διελεύσεται ρομφαία (ιδού αυτός θα γίνει αιτία να πέσουν και να αναστηθούν πολλοί … και την ιδικήν σου μητρικήν καρδίαν θα διαπεράσει η ρομφαία του πόνου)» (Λουκ. 2:34-35).
Έτσι, η «Παναγία με τα Επτά Σπαθιά» συνδέεται με τα πάθη της ίδιας της Υπεραγίας Θεοτόκου κατά την επίγεια ζωή Της.
Ο αριθμός επτά στην Αγία Γραφή συνήθως εκφράζει πληρότητα και αφθονία, εδώ όμως πρόκειται για πληρότητα της θλίψης και του πόνου της Μητέρας του Χριστού.
Κατά την εκκλησιαστική ερμηνεία, δεν είναι μόνο ο πόνος για τον Μονογενή Της που διαπερνάει πλέον την καρδιά της Παναγίας. Είναι και οι λόγχες των αμαρτιών των ανθρώπων, οι σκληρές καρδιές, οι έχθρες, τα πάθη, που δεν γαληνεύουν. Για αυτό και προσφεύγουν στη Χάρη Της, για να «απαλύνει τις σκληρές καρδιές», ώστε να επικρατήσει η καλοσύνη, η ευσπλαχνία, η πραότητα, η συγχώρεση, η γαλήνη, η αγάπη. Κι έχει τη δύναμη η Θεοτόκος -κατά προσευχές των «εις Αυτήν προστρεχόντων»- να κατανικάει τις επιθέσεις του «πονηρού», εκφρασμένες με τα σπαθιά. Ενώ ο πόνος Της, η αγάπη Της για μας εκφράζονται με τα αμέτρητα θαύματά Της.
Θαυματουργό αντίγραφο στη Ρωσία που αναβλύζει μύρο εδώ και 20 χρόνια!
Στο μικρό χωριό Μπατσούρινο, 20 χλμ. από τη Μόσχα, στην οικογένεια της Μαργαρίτας Βορομπιόβα, ένα αντίγραφο εικόνας της Παναγίας της «Απαλύνουσας τας σκληράς καρδίας» αναβλύζει άγιο μύρο!
Ήταν η μέρα της αγιοποίησης της Ματρώνας της Μόσχας, 2 Μαΐου 1999, όταν η κόρη της Μαργαρίτας Αναστασία αγόρασε μια μικρή εικόνα της Οσίας και την ακούμπησε στα λείψανά της.
Την επόμενη νύχτα είδαν να μυροβλύζουν περίπου δέκα εικόνες στο σπίτι τους. Μια εβδομάδα μετά, η Αναστασία, «ακολουθώντας ίσως εκ των άνω εντολή», αγόρασε μια εικόνα της Παναγίας της «Απαλύνουσας τας σκληράς καρδίας» –μια απλή εκτύπωση, κολλημένη σε ξύλο– και την τοποθέτησε στο σύνθετο. Προς το απόγευμα, όπως δηλώνει η Μαργαρίτα Βορομπιόβα, η εικόνα άρχισε να παρουσιάζει τις πρώτες σταγόνες. «Το συγκλονιστικό είναι ότι οι σταγόνες εμφανίζονταν σταδιακά από το κάτω μέρος της εικόνας προς τα πάνω, σαν να γέμιζε ένα δοχείο με μύρο. Όταν καλύφθηκε το εικόνισμα από σταγονίδια, είδαμε να αλλάζουν τα χρώματά της και να παίρνει τη σημερινή της μορφή.»
Το γεγονός παρουσιάστηκε σε μία τηλεοπτική εκπομπή και, παρότι δεν αναφερόταν κάποια διεύθυνση, άρχισαν με θαυματουργό τρόπο να καταφτάνουν στην πόρτα της οικογένειας πιστοί που ζητούσαν να προσκυνήσουν την ιερά εικόνα.
Έκτοτε, εδώ και είκοσι χρόνια, η Παναγία η «Απαλύνουσα τας σκληράς καρδίας» αναβλύζει μύρο, «αρδεύουσα άπασαν την κτίσιν προς ζωογονίαν» (Παρακλητική, Ήχος δ´, Τη Κυριακή εις τον Όρθρον, Αναβαθμοί). Κάθε μέρα το αυλάκι που φτιάχτηκε στην ξύλινη θήκη εντός της οποίας τοποθετήθηκε η εικόνα, γεμίζει με το άγιο μύρο και δεκάδες είναι οι περιπτώσεις που οι προσευχόμενοι μπροστά της «λαμβάνουν το δώρημα, προς το συμφέρον της αιτήσεως» (ό.π. Ήχος β´).
Αρχικώς κτίστηκε ένα παρεκκλήσι για την εξυπηρέτηση των προσκυνητών και αργότερα ένας ναός, χάρη στις εισφορές των πιστών. Εν τω μεταξύ, πριν αποκτήσει το σπίτι της, κατά παράκληση ναών και μοναστηριών, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας έχει ταξιδέψει σε διάφορες πόλεις ανά τη Ρωσία, στη Λευκορωσία, στην Ουκρανία, στη Γερμανία, στην Αυστραλία, στις ΗΠΑ, στη Ρουμανία, στην Κύπρο, στο Άγιο Όρος κ.α. Εντυπωσιάζει η αναφορά των μελών της οικογένειας που συνοδεύουν παντού την εικόνα, ότι υπήρχαν περιπτώσεις να μην καταφέρουν να φτάσουν ποτέ στον προορισμό τους. «Χάναμε το δρόμο μας μέρα μεσημέρι, κι ας είχαμε επανειλημμένως επισκεφτεί το μέρος… Δεν πήγαινε η Εικόνα.»
«Η εικόνα είναι σαν ζωντανή»
Οι φυλάσσοντες την εικόνα παρατήρησαν ότι δεν αναβλύζει άγιο μύρο πάντα με τον ίδιο τρόπο. Την πρώτη εβδομάδα της Μεγάλης Σαρακοστής και τη Μεγάλη Εβδομάδα, η εκροή του μύρου φαίνεται να διακόπτεται, ενώ μετά τις ημέρες της νηστείας εντείνεται ξανά.
Συγκλονίζουν οι μαρτυρίες ότι η εικόνα, σαν να είναι ζωντανή, αντιδράει στα τραγικά γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο. Το 1999, πριν από τις βομβιστικές επιθέσεις κατά πολυκατοικιών στη Ρωσία (ως αποτέλεσμα των τρομοκρατικών αυτών ενεργειών στις πόλεις Μπούινακσκ, Μόσχα και Βολγκοντόνσκ 307 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους), το πρόσωπο της Θεοτόκου άλλαξε, μαύροι κύκλοι εμφανίστηκαν κάτω από τα μάτια Της και ο χώρος άρχισε να μυρίζει λιβάνι… Στις 12 Αυγούστου 2000, την ημέρα της βύθισης του υποβρυχίου «Κουρσκ», μικροσκοπικές πληγές στο εικόνισμα της Παναγίας αιμορραγούσαν! Μάλιστα, η εξέταση έδειξε ότι πρόκειται για αίμα ανθρώπου, ομάδας 0+.
Εκδοχές της εικόνας «Παναγία η Απαλύνουσα τας σκληράς καρδίας»
Σύμφωνα με την παράδοση, ο εικονογραφικός τύπος της «Παναγίας με τα Επτά Σπαθιά» μετράει περίπου πέντε αιώνες. Ωστόσο, η πρώτη γνωστή εικόνα του τύπου αποτελεί μεταγενέστερη αγιογραφία, περί του 18ου αι., από πρωτότυπο που δεν έφτασε ως τις μέρες μας. Το εν λόγω αντίγραφο βρέθηκε με θαυματουργό τρόπο, σε καμπαναριό ναού γυρισμένη ανάποδα, όπου περπατούσαν πάνω της περνώντας την για σανίδα. Έγινε ιδιαίτερα γνωστή το έτος 1830, όταν η χολέρα μαινόταν στη Βολογκντά, πόλη κοντά στο σημείο ανεύρεσής της. Οι κάτοικοι έκαναν λαμπρή περιφορά της εικόνας γύρω από την πόλη και η πανδημία υποχώρησε και σύντομα εξαφανίστηκε, τόσο απότομα όσο εμφανίστηκε. Το 1917, με την εγκαθίδρυση της εξουσίας των μπολσεβίκων, η θαυματουργή εικόνα εξαφανίστηκε από το ναό και έκτοτε αγνοείται η τύχη της.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη μορφή της Παναγίας είναι ιδιαίτερα αγαπητή, συγκινεί, συγκλονίζει με το βαθύ πνευματικό της συμβολισμό.
Στην εικόνα «Παναγία με τα Επτά Σπαθιά», οι λόγχες είναι ακουμπισμένες τρεις στον έναν Της ώμο και τέσσερις στον άλλον, ενώ σε αυτήν της Παναγίας της «Απαλύνουσας τας σκληράς καρδίας», είναι τρεις στον κάθε ώμο Της και μία στο κέντρο, με τη λαβή προς τα κάτω.
Υπάρχει μία ακόμα εκδοχή της «Παναγίας με τα Επτά Σπαθιά», η λεγόμενη «των Παθών» (η «Και σου δε αυτής την ψυχὴν διελεύσεται ρομφαία»), όπου η Παναγία εμφανίζεται να υποβαστάζει με το ένα Της χέρι τον κατεβασμένο από τον σταυρό Υιό Της, ενώ με το άλλο να καλύπτει το στήθος Της από τα επτά σπαθιά.
Τα σπαθιά των επίγειων παθών Της, τα σπαθιά των αμαρτιών μας, τα σπαθιά των «επιθέσεων των μισούντων ημάς». Όμως, «ως ποταμόν της ζωής (και της υπομονής) ανεξάντλητον», η Παναγία υπέμεινε και υπομένει, και περιμένει… να απαλύνουν οι σκληρές καρδιές και να συναισθανθούν το θρήνο Της και τη θυσία του Μονογενή Της για τον άνθρωπο, που με συγκλονιστικό τρόπο αποδίδονται στο μοιρολόι από το Μπαϊντίρι (χωριό της Δόμνας Σαμίου) Μικράς Ασίας:
Η Παναΐα τ᾿ άκουσε, πέφτει λιγοθυμάει
νερὸ σταμνιὰ την περεχούν, τρία γυαλιὰ του μόσχου,
τέσσερα το ροδάσταμο, ώστε να συνεφέρῃ,
κι απάνω που συνέφερε τούτο το λόγο λέγει.
– Δεν έχ᾿ γκρεμό να γκρεμιστώ για το μονογενή μου
δεν έχ᾿ μαχαίρι να σφαγώ για το μονογενή μου
δεν έχ᾿ σκοινὶ να κρεμαστώ για το μονογενή μου.
Απολογιέται κι ο Χριστὸς της μάνας του και λέγει.
– Μάνα μ’, αν γκρεμιστείς εσύ, γκρεμιέτ᾿ όλος ο κόσμος,
μάνα μου αν σφαγείς εσύ, σφάζετ᾿ όλος ο κόσμος,
μάνα μ᾿ αν κρεμαστείς εσύ, κρεμιέτ᾿ όλος ο κόσμος.
Πάρ’ το μάνα μου υπομονή, να πάρ᾿ όλος ο κόσμος.
Άντε μάνα μου στο καλό και διάφορο δεν έχεις,
μόν᾿ το μεγάλο Σάββατο κάτσε να μ᾿ απαντέχῃς.
Να είναι αυτός ο λόγος που η μυροβλίζουσα εικόνα της Παναγίας παύει να αναβλύζει μύρο τη Μεγάλη Εβδομάδα; «Πάρ’ το, μάνα μου, υπομονή», Τη ζητάει ο Χριστός, «να πάρ’ όλος ο κόσμος». Πάνω στον σταυρό Εκείνος, στα πόδια του Εσταυρωμένου γιου Της η Παναγία… ο άνθρωπος η έννοια Τους.
Χριστίνα Χαφουσίδου
Πηγές:
- https://www.mperspektiva.ru/topics/14425/
- https://www.ekklisiaonline.gr/ekklisiaonline/panagia-me-ta-epta-spathia-gia-glossofagia-vaskania/
- https://pravoslavie.ru/135595.html
- https://www.youtube.com/watch?v=4M-TAOsIZGM
- http://hram-troicy.prihod.ru/ikony_bozhiejj_materi/view/id/1128140.
