Είναι οι άνθρωποι που συνεχίζουν να κουβαλούν το «μαχαίρι» και την προσφυγιά στο πετσί τους, ως τραύμα, παρόλο που έχει περάσει ένας αιώνας, αλλά και αυτοί που έχουν την ικανότητα να γλεντούν γύρω από ένα απλό τραπέζι, αρκεί να υπάρχει καλή παρέα. Όποιος έχει ζήσει έστω και ένα μουχαμπέτι με Πόντιους, γνωρίζει ότι μόλις βγει η λύρα υπάρχουν άνθρωποι που καταθέτουν την ψυχή τους μέσα από ποντιακά δίστιχα.
Δεν θα τους δεις στο πατάρι ή στην εξέδρα, να διασκεδάζουν κόσμο ή να παρουσιάζουν νεοποντιακά σουξέ. Ούτε νοιάζονται να αποκτήσουν ακροατήριο και να γίνουν αρεστοί. Πόντιοι τρίτης προσφυγικής γενιάς είναι, με όλη τους τη ζωή άρρηκτα συνδεδεμένη με την ποντιακή μουσική και παράδοση.
Αυτούς τους ερασιτέχνες της μουσικής προσπάθησαν να εντοπίσουν οι Γιάννης Τσανασίδης και Γιώργος Βέργος, θεωρώντας ότι αυτό που δίνουν στα μουχαμπέτια πρέπει να καταγραφεί και «στουντιακά» και να είναι προσβάσιμο σε όλους μέσω του YouTube. Κάπως έτσι γεννήθηκε το πρότζεκτ «’Σ ση παλαιών τη στράταν» που έκλεισε ήδη έναν χρόνο.
«Ίσως να αποτελούν τους τελευταίους εναπομείναντες εκφραστές του ποντιακού τραγουδιού στην πιο αγνή του μορφή, προσδίδοντας το χρώμα και την αυθεντικότητα που του αρμόζει, ανεπηρέαστοι από κάθε είδους νέα τάση που μπορεί να το διαμορφώνει στις μέρες μας», εξήγησε στο pontosnews.gr ο Γιώργος Βέργος, ο οποίος στις ηχογραφήσεις παίζει ποντιακή λύρα και αγγείο. Λύρα παίζει και ο Γιάννης Τσανασίδης και νταούλι ο Νίκος Φιλιππίδης.
Πρώτα από την Κοζάνη
Η ομάδα επικεντρώνεται προς το παρόν στο νομό Κοζάνης. Ο Βασίλης Σωτηριάδης από τη Σκήτη ήταν ο πρώτος που μπήκε στο στούντιο, και τώρα βρισκόμαστε στη δεύτερη ενότητα με τον Γιάννη Χαραλαμπίδη (Μωμό).
Επίσης έχουν ολοκληρωθεί οι ηχογραφήσεις του Λάκη Βασιλειάδη από τα Αλωνάκια Κοζάνης και του Νίκου Κοκκινίδη με καταγωγή από τον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης.
«Προφανώς όλοι όσοι συμπεριληφθούν σε αυτή την καταγραφή δεν βιοπορίζονται από την ποντιακή μουσική και το ποντιακό τραγούδι. Θα τους δεις στα τραπέζια και στις παρέες να καταθέτουν την ψυχή τους με τρόπο μοναδικό. Αυτή την κατάθεση ψυχής, λοιπόν, θεωρήσαμε χρέος μας να παρουσιάσουμε δημόσια, στην όσο το δυνατό πιο αυθεντική της μορφή», ανέφερε ο Γιώργος Βέργος.
Έτσι, από επιλογή, ώστε να υπάρχει ο αυθορμητισμός της στιγμής και το προσωπικό στίγμα του κάθε τραγουδιστή, δεν υπάρχει κάποια προετοιμασία πριν από την ηχογράφηση. «Στόχος είναι η απόδοση και η αποτύπωση της ψυχικής, πνευματικής, καλλιτεχνικής και βιωματικής διάθεσης του καθενός, όσο γίνεται πιο πιστά, ανόθευτα και ανεπιτήδευτα», πρόσθεσε.
Η αυθεντικότητα
Ο Γιώργος Βέργος, που ασχολείται και αυτός ερασιτεχνικά με την ποντιακή μουσική μιας και το επάγγελμά του είναι οδοντίατρος, τόνισε ότι θα ήταν λάθος να συγκριθούν οι συγκεκριμένοι τραγουδιστές με τους επαγγελματίες ως προς την αυθεντικότητα.
«Ο επαγγελματίας μουσικός-τραγουδιστής καλείται κάθε φορά να διασκεδάσει το εκάστοτε ακροατήριο παρακάμπτοντας πολλές φορές τα δικά του θέλω ως προς τις μουσικές επιλογές, προσπαθώντας να εξυπηρετήσει τα θέλω του κοινού του. Η απήχηση που θα έχει θα κρίνει την επαγγελματική του πορεία. Πόσο αυθεντικό μπορεί να είναι το αποτέλεσμα που απορρέει μέσα απ’ όλο αυτό; Τεράστιο ρόλο επίσης παίζει και η ψυχική διάθεση στην οποία βρίσκεται τη στιγμή που καλείται να τραγουδήσει», σημείωσε.
Γι’ αυτό και πεποίθησή του είναι πως η αυθεντικότητα της έκφρασης και το χρώμα μέσα στο οποίο κρύβεται η «αλήθεια» της ποντιακής μουσικής χάνονται σε μεγάλο βαθμό όταν μετατρέπονται σε μια πρόσκαιρη ατομική υπόθεση προβολής και ανάδειξης στο σύγχρονο καλλιτεχνικό στερέωμα και εμπορευματοποιούνται.
«Τα στοιχεία που κάνουν τους ανθρώπους που επιλέγουμε να ηχογραφήσουμε να ξεχωρίζουν είναι η καθαρά βιωματική τους σχέση με την ποντιακή μουσική και το ποντιακό τραγούδι το οποίο αποδίδουν αναλλοίωτο όσον αφορά την τεχνοτροπία και τον τρόπο ερμηνείας του, απαλλαγμένοι και ανεπηρέαστοι από κάθε είδους νέα σύγχρονη τάση», υποστηρίζει.
Ένα αξιόλογο αρχείο
Φιλοδοξία των δημιουργών του πρότζεκτ «’Σ ση παλαιών τη στράταν» είναι να συγκεντρωθούν ηχογραφήσεις από 10-15 τέτοιους ανθρώπους που θα ανεβαίνουν σταδιακά στο διαδίκτυο.
Σε δεύτερο χρόνο ίσως συζητηθεί και η έκδοση όλου αυτού του υλικού.
«Δεν ξέρω αν όλο αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει ως “βιβλιογραφία” για τους μελετητές της ποντιακής μουσικής, αλλά είμαι σίγουρος ότι θα αποτελέσει ένα αξιόλογο αρχείο για οποιονδήποτε θα ήθελε να ανατρέξει και να πάρει μια γεύση αυθεντικής γνήσιας, αναλλοίωτης, ποντιακής παραδοσιακής μουσικής ακριβώς όπως την παραλάβαμε από τους προγόνους μας», κατέληξε ο Γιώργος Βέργος.
Ο Γιάννης Τσανασίδης που συμμετέχει μαζί του εργάζεται ως αναπληρωτής ποντιακής λύρας στο Μουσικό Σχολείο Δράμας και ασχολείται επαγγελματικά με την ποντιακή μουσική. Και ο Νίκος Φιλιππίδης ασχολείται επαγγελματικά με τη μουσική, παίζοντας νταούλι. Όλες οι ηχογραφήσεις γίνονται στο Eastside Studio που διευθύνει ο Γιώργος Μπακάλης.
Γεωργία Βορύλλα
