«Δεν παρουσιάζομεν Σούπερ φιλμ μεγάλου και φημισμένου εργοστασίου, δεν παρουσιάζομεν ταινίαν εκατομμυρίων αξίας. Παρουσιάζομεν όμως την πρώτην ελληνικήν ταινίαν ελληνικής καθαρά υποθέσεως, ταινίαν των προγόνων μας που χάριν αυτών καυχόμεθα ότι είμεθα κράτος».
Με αυτό το ομολογουμένως έντιμο δελτίο Τύπου της εποχής, η εταιρεία παραγωγής «Ηρώ Φιλμ Νέας Ελλάδος», προετοίμαζε το σινεφίλ κοινό του 1928 που θα έσπευδε να δει το φιλμ Αι τελευταία ημέραι του Οδυσσέως Ανδρούτσου.
Ναι, ο ήρωας της Ελληνικής επανάστασης του 1821, έγινε ο πρώτος κινηματογραφικός ήρωας του ελληνικού κινηματογράφου.
Η εταιρεία παραγωγής, είχε έδρα στη Θεσσαλονίκη, για αυτό και οι περισσότεροι ηθοποιοί εκτός από ερασιτέχνες, ήταν και από τη συμπρωτεύουσα. Το φιλμ παίχτηκε και στο εξωτερικό, μόνο που εκεί έγινε το ατύχημα, καθώς η κόπια χάθηκε κάπου στο τελωνείο.
Ένα χρόνο αργότερα, το 1929, προβλήθηκε το φιλμ Το λάβαρο του ’21. Φυσικά βωβή, είχε σαν θέμα έναν έρωτα με φόντο την Επανάσταση. Στο ρόλο του ερωτευμένου Έλληνα, συναντάμε έναν ηθοποιό στην πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση. Το όνομα του, Μάνος Κατράκης!
Έρωτας μπουρλοτιέρης
Υπέρ πάντων η πατρίς, αλλά τι γίνεται αν προκύψει έρωτας; Και δη μεταξύ αλλόθρησκων; Τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς ήταν αυτά, γινόντουσαν διάφορα mixed ειδύλλια. Για παράδειγμα ο Αλή Πασά που ερωτεύτηκε την κυρά-Φροσύνη. Και εκείνη ερωτεύτηκε βέβαια, αλλά τον γιο του. Η Ειρήνη Παππά ήταν η «Αναστασία» των Ιωαννίνων, Τζαβάλας Καρούσος και Ανδρέας Μπάρκουλης, πατέρας και γιος αντίστοιχα.
Όλα αυτά στη Λίμνη των στεναγμών, του 1959 σε σκηνοθεσία Γρηγόρη Γρηγορίου και μουσική Τάκη Μωράκη.
https://www.youtube.com/watch?v=kfGu-TO6bLg
Με το ίδιο θέμα, την ίδια χρονιά, γυρίστηκε και το φιλμ Ο Αλή πασάς και η κυρά Φροσύνη. Εδώ το αντίστοιχο –το λες και– τρίο, ήταν: Γκέλυ Μαυροπούλου, Διονύσης Παπαγιαννόπουλος και Μιχάλης Νικολινάκος. Σκηνοθεσία, Στέφανος Στρατηγός και τότε σύζυγος της πρωταγωνίστριας.
Την επόμενη χρονιά, η Γκέλυ Μαυροπούλου αλλαξοπιστεί και γίνεται Τουρκάλα. Αλλά ερωτεύεται τον ληστή –μύθο της εποχής, τον Τσακιντζή που υποδυόταν ο Ανδρέας Μπάρκουλης –που ήταν ο Μουχτάρ στη Λίμνη των στεναγμών, ενώ αιμοδιψής Τούρκος ήταν ο Στέφανος Στρατηγός που σκηνοθέτησε τον Αλή πασά και την κυρά Φροσύνη.
Σκηνοθέτης του Τσακιντζή, ήταν ο Κώστας Ανδρίτσος ενώ το σενάριο το υπέγραφε ο Νίκος Φώσκολος. Ο γνωστός.
Το 1962 στους Υπερήφανους ο Γιάννης Βόγλης θα σπάσει την παραπάνω παράδοση και ετοιμάζεται να παντρευτεί την Ελληνοπούλα Αλεξάνδρα Λαδικού.
Μόνο ο ζάμπλουτος αδελφός της τελευταίας, Πέτρος Φυσσούν, θέλει να παντρευτεί την αδελφή του wanabee κουνιάδου του. Μπέρδεμα. Σε ρόλο παπά, ο Θανάσης Βέγγος.
https://www.youtube.com/watch?v=W0m2YWA3W8M
Το 1964 έχουμε την ταινία Ενωμένοι στη ζωή και στο θάνατο. Εκεί ο Ανδρέας Μπάρκουλης υποδύεται έναν Έλληνα κλέφτη, τον Δρόσο, ενώ η Μάρλεν Παπούλια την Εσμέ την Τουρκοπούλα. Και προκύπτει έρωτας.
Η ταινία βασίστηκε στο θεατρικό έργο Εσμέ, η Τουρκοπούλα του Σπυρίδωνος Περεσιάδη. Έργο αγαπημένο όπως αποδείχθηκε αφού γυρίστηκε άλλες δυο φορές.
Το 1970 με τον τίτλο Καλάβρυτα 1821 και ζευγάρι την Άννα Ιασωνίδου και τον Παύλο Λιάρο και το 1974,
ως «Εσμέ, η Τουρκοπούλα» και τον Γιώργο Ζαχαριάδη με την Ελένη Θεοφίλου να υποδύονται το ερωτευμένο ζευγάρι του οποίου τα θρησκευτικά πιστεύω γίνονται εμπόδια για την ολοκλήρωση της ευτυχίας τους.
Βασισμένη σε αληθινά γεγονότα
Το 1959, ο Στέλιος Τατασόπουλος γύρισε την ταινία Ζάλογγο το κάστρο της Λευτεριάς, με θέμα τους Σουλιώτες και τις Σουλιώτισσες, οι οποίες προκειμένου να μη συλληφθούν ζωντανές από τους Τουρκαλβανούς έστησαν κυκλικό χορό και στη συνέχεια έπεσαν στον γκρεμό με τα παιδιά τους.
Τη μουσική της ταινίας συνέθεσε ο Μάνος Χατζιδάκις, ενώ στα ονόματα των πρωταγωνιστών συναντάμε τους: Τζαβάλα Καρούσο, Βύρων Πάλλη και Ανδρέα Ζησιμάτο, ενώ ο Δήμος Σταρένιος στο ρόλο του προδότη Πήλιου Γούση.
https://www.youtube.com/watch?v=0EOqF-ukTQ4
Γίνανε τραγούδι, να μην γίνουν και ταινία; Τα 40 παλληκάρια γυρίστηκαν, το 1961, από τον Γιώργο Πετρίδη και με πρωταγωνιστές τον Κώστα Καζάκο, Ανδρέα Ντούζο και Κώστα Ρηγόπουλο.
https://www.youtube.com/watch?v=kN38bkI7KuU
Το 1963 εμφανίζονται στον εγχώριο κινηματογραφικό αέρα οι Σταυραετοί.
Η δράση των μελών της Φιλικής Εταιρείας και των αγωνιστών λίγο πριν την Επανάσταση του ’21, είναι το θέμα του φιλμ όπου το σενάριο έγραψε ο Νίκος Φώσκολος, σκηνοθέτησε ο Παναγιώτης Κωνσταντίνου, ενώ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους βρίσκουμε Γιάννη Βόγλη και Μάρθα Βούρτση.
Ήταν από τις ιστορικότερες στιγμές της Επανάστασης. Ο λόγος για την Έξοδο του Μεσολογγίου που γυρίστηκε ταινία το 1965. Στις τελευταίες μέρες πριν την ηρωική Έξοδο ο Μάνος Κατράκης, η Δάφνη Σκούρα, ο Τζαβαλάς Καρούσος και η Ίλυα Λιβυκού, βιώνουν ηρωικές στιγμές.
Και μπορεί οι δυο κορυφαίες γυναίκες της Επανάστασης (Μαντώ Μαυρογένους – Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα) να αξιώθηκαν να είναι ηρωίδες σε μια ταινία, όμως από τους άντρες ήρωες μόνο ο Παπαφλέσσας είχε δική του ταινία. Και τι ταινία! Υπερπαραγωγή, όπου ενώθηκαν για μια και μοναδική φορά Φίνος Φιλμ και Τζέιμς Πάρις.
Στο πρωταγωνιστικό ρόλο, μεγαλουργεί ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, όπως και ο Στέφανος Στρατηγός ως Ιμπραήμ Πασάς. Στο ρόλο της Κατερίνας, η Κάτια Δανδουλάκη.
Την τελευταία θα την συναντήσουμε ως Βαγγελή, την επόμενη χρονιά στους Σουλιώτες.
Ελεύθερη απόδοση του τιμημένου με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας μυθιστορήματος του ποιητή και πεζογράφου Μιχάλη Περάνθη, όπου δίπλα στην νεαρή ηθοποιό βρίσκουμε τον Χρήστο Πολίτη, μια εικοσαετία πριν ανοίξει την Φωσκολική Giant.
https://www.youtube.com/watch?v=QQKsD1ocHG8
Τα μετά
Φθινόπωρο του 1974 προβλήθηκε στις αίθουσες Η Δίκη των δικαστών. Λίγα χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821, το νεοσύστατο ελληνικό κράτος προσήγαγε σε δίκη τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και τον Γεώργιο Πλαπούτα, με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας.
Η ταινία ήταν η τελευταία συνεργασία του Νίκου Κούρκουλου με την Finos Film. Στο ρόλο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη ο Μάνος Κατράκης και του Ιωάννη Καποδίστρια ο Δημήτρης Μυράτ. Σκηνοθέτης ο Πάνος Γλυκοφρύδης και συνθέτης ο Χρήστος Λεοντής.
Το 1992 ο Νίκος Κούνδουρος παρουσιάζει το Μπάιρον: Μπαλάντα για έναν δαίμονα. Στο χάος της Επανάστασης, βασανισμένος από πυρετούς, κυνηγημένος από τις μνήμες, ο λόρδος Μπάιρον δίνει στο Μεσολόγγι την τελευταία μάχη με το θάνατο και τη δόξα. Μην ψάχνετε για ηρωισμούς στο φιλμ. Αλλά αυτό που θα βρείτε είναι η συγκλονιστική και πολυβραβευμένη ερμηνεία του Μάνου Βακούση.
21ος αιώνας
Το 2017, 4 δεκαετίες μετά από τις ταινίες που κυριάρχησαν κυρίως 60ς και 70ς, προβλήθηκε η Έξοδος 1826
Το θέμα του φιλμ του Βασίλη Τσικάρα. βασίζεται σε γεγονότα που σχετίζονται με την πολιορκία και την Έξοδο του Μεσολογγίου. Πρωταγωνιστής είναι ο Λεωνίδας Κακούρης, πριν γίνει… Δούκας Σεβαστός.
Ο ίδιος σκηνοθέτης, το 2018, θα γυρίσει και το φιλμ Πολιορκία η οποία βασίζεται σε αληθινά γεγονότα, δηλαδή τη μάχη της Μονής Δοβρά στη Βέροια, το Μάρτιο του 1822.
