Η ένταξη των Μωμόγερων στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO, πριν από τέσσερα χρόνια, αποτέλεσε μια θεσμική καταξίωση στο εθιμικό δρώμενο του Δωδεκαημέρου και παράλληλα έδωσε στην ευρύτερη περιοχή της Κοζάνης μεγαλύτερη ώθηση και κίνητρο για τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς αλλά και για την ανάπτυξή της.
Πρόκειται για ένα έθιμο που τελείται σε οκτώ χωριά της ευρύτερης περιοχής της Κοζάνης (Τετράλοφος, Άγιος Δημήτριος, Αλωνάκια, Σκήτη, Πρωτοχώρι, Κομνηνά, Ασβεστόπετρα, Καρυοχώρι), οι κάτοικοι των οποίων είναι κατά κύριο λόγο απόγονοι Ποντίων προσφύγων από την περιοχή της ορεινής Τραπεζούντας (Ματσούκα), οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα το 1923.
Οι Μωμόγεροι βγαίνουν στα χωριά της Κοζάνης ανελλιπώς από το 1924.
Ελάχιστες είναι οι χρονιές που το έθιμο δεν έχει αναβιώσει μέσα στο Δωδεκαήμερο κι αυτό λόγω σοβαρών συγκυριών για τη χώρα. Κάτι που συνέβη και φέτος, δηλαδή, καθώς η πανδημία του κορονοϊού αλλάζει τα όποια σχέδια έκανε ο τοπικός Δήμος και οι σύλλογοι της περιοχής που αναβιώνουν το έθιμο.
Ωστόσο, ο Δήμος Κοζάνης θα προσπαθήσει να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη, παρουσιάζοντας τα Μωμο’έρια στις τοπικές κοινότητες μέσα από τα social media και το φετινό καλεντάρι των γιορτινών (διαδικτυακών) εκδηλώσεων. Ο δήμαρχος της πόλης Λάζαρος Μαλούτας και ο Κώστας Αλεξανδρίδης, πρόεδρος του Ελληνικού Σωματείου Διάσωσης και Διάδοσης της Πολιτιστικής μας Κληρονομιάς «Οι Μωμόγεροι» μιλούν για το δρώμενο και τη φετινή προσπάθεια εν μέσω Covid-19.
