Μία επέτειος και μία υπόσχεση. Οι προετοιμασίες για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821 μπορεί να γίνονται σε συνθήκες πανδημίας, ωστόσο ο καθένας βάζει το δικό του κομμάτι σε αυτό το παζλ της μνήμης, σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο. Ένα τέτοιο κομμάτι είναι το φετινό επετειακό ημερολόγιο της Ένωσης Ποντίων Νέας Σμύρνης – Αγίου Δημητρίου – Δάφνης «Η Μαύρη Θάλασσα», το οποίο έχει τίτλο «Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας στην Επανάσταση του 1821» και αριθμεί 36 σελίδες.
Η υπόσχεση βρίσκεται πίσω στα μαθητικά χρόνια της Ράνιας Χρυσοχοΐδου, της προέδρου του σωματείου, ένας ακόμα λόγος για να βάλει τόσο κόπο στην έρευνα, τη συγγραφή και την επιμέλεια και του φετινού ημερολογίου.
Όπως εξομολογείται μιλώντας στο pontos-news.gr, δεν θα ξεχάσει ποτέ έναν συμμαθητή της από την Πελοπόννησο που τη ρώτησε πώς συμμετείχαν στην απελευθέρωση της Ελλάδας οι Πόντιοι. «Δεν ήξερα τι να απαντήσω, αλλά δεν το πίστευα ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν είχαν κάνει κάτι», λέει. Έτσι, σήμερα αυτός είναι ο τρίτος λόγος που απαριθμεί όταν τη ρωτά κανείς γιατί η φετινή έκδοση είναι για τη συμβολή των Μικρασιατών: «Θα ήθελα να είναι σε θέση όλοι οι συμπατριώτες μου, κάθε ηλικίας, να δώσουν απάντηση σε κάθε τέτοια προσβολή».
Σε ό,τι έχει να κάνει με το γιατί είναι αφιερωμένο στους Μικρασιάτες και όχι στους Πόντιους συγκεκριμένα, εξηγεί αφενός διότι ο Πόντος είναι κομμάτι της Μικράς Ασίας και αφετέρου διότι πολλά ονόματα που υπάρχουν στην ελάχιστη βιβλιογραφία είναι δύσκολο να αντιστοιχιστούν σε κάποια συγκεκριμένη περιοχή. Ο φόβος για αντίποινα ανάγκαζε πολλούς να υιοθετούν ως επίθετα έναν γεωγραφικό προσδιορισμό: για παράδειγμα, ο Γεώργιος Ανατολίτης που υπάρχει σε παραπάνω από μία πηγές δεν είναι σίγουρο εάν είναι ένα ή περισσότερα πρόσωπα.
Αυτό το… σκόπελο η Ράνια Χρυσοχοΐδου τον πέρασε αντιστοιχώντας κάθε μήνα σε μία περιοχή. Άλλωστε το μείζον, όπως σημειώνει, είναι ότι αυτοί οι άνθρωποι βοήθησαν με κάθε τρόπο, είτε με τη φυσική τους παρουσία είτε στέλνοντας χρήματα και πολεμοφόδια, για την απελευθέρωση μιας πατρίδας που δεν είχαν δει. «Υπήρξαν δε πολλοί που πέθαναν χωρίς να τη δουν ποτέ. Όπως ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, που ως την τελευταία στιγμή η ψυχή του ήταν στην Ελλάδα. Και το πιο ειρωνικό; Οι Μικρασιάτες τελικά έμειναν σε χώματα σκλαβωμένα», αναφέρει η πρόεδρος της «Μαύρης Θάλασσας».
Ένα άλλο κομμάτι της ιστορίας που θέλησε να αναδείξει μέσα από τις σελίδες του ημερολογίου ήταν τη συμμετοχή των γυναικών: μία Σμυρνιά και μια Πολίτισσα έχουν λάβει ιδιαίτερη θέση.
Τα επιτοίχια ημερολόγια – λευκώματα της Ένωσης Ποντίων Νέας Σμύρνης – Αγίου Δημητρίου – Δάφνης εκδίδονται από το 2014 με φροντίδα της Ράνιας Χρυσοχοΐδου. Κάθε χρόνο γίνονται ανάρπαστα (στέλνονται ακόμα και στο εξωτερικό). Θέματα λαογραφίας και ιστορίας βρίσκονται στο επίκεντρο και βασική ιδέα είναι να δίνονται βασικές και συμπυκνωμένες πληροφορίες, και γιατί όχι ν’ αποτελέσουν έναυσμα για περαιτέρω έρευνα.
«Εμένα το χόμπι μου είναι η Ιστορία. Το φετινό θέμα ξεκίνησα να το δουλεύω από την άνοιξη, καθώς ήταν εξαιρετικά δύσκολο να βρω διασταυρωμένες πηγές. Μόλις μάζεψα το υλικό το πρότεινα στο ΔΣ. Αυτό γίνεται πάντα όταν έχω να κάνω μια έκδοση», αναφέρει.
Φέτος, όμως, η έρευνα λόγω της πανδημίας και του lockdown είχε μία ακόμα δυσκολία. Και στο ημερολόγιο του 2021, πάντως, υπάρχουν ενδεικτικές πηγές και βιβλιογραφία.
Το κόστος του ημερολογίου «Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας στην Επανάσταση του 1821» είναι 10 ευρώ, και η διάθεσή του γίνεται μέσω των μελών του σωματείου, της σελίδας του στο Facebook ή της ιστοσελίδας του. Με μέρος των εσόδων θα στηριχθούν τουλάχιστον δύο οικογένειες ενόψει των γιορτών.
Γεωργία Βορύλλα
