Υπέρ ή κατά της αλλαγής του Συντάγματος; Οι Χιλιανοί καλούνται σήμερα σε δημοψήφισμα, έναν χρόνο μετά την εκδήλωση ενός πρωτοφανούς κοινωνικού κινήματος που αμφισβητεί το υπερφιλελεύθερο οικονομικό μοντέλο της χώρας, καθώς θεωρείται ότι ωφελεί μόνο τους πιο πλούσιους.
Η κατάργηση του Συντάγματος της Χιλής, το οποίο η χώρα κληρονόμησε από τον δικτάτορα Αουγκούστο Πινοσέτ, ήταν ένα από τα βασικά αιτήματα των διαδηλωτών.
Οι 14 εκατομμύρια ψηφοφόροι που καλούνται σήμερα στις κάλπες θα πρέπει να απαντήσουν εάν επιθυμούν νέο Σύνταγμα και ποιο όργανο θα πρέπει να το συντάξει. Στο δεύτερο ερώτημα θα μπορούν να επιλέξουν μεταξύ μιας μικτής συνταγματικής συνέλευσης (θα αποτελείται από εκλεγμένους πολίτες και κοινοβουλευτικούς) και μιας συνταγματικής συνέλευσης (θα αποτελείται αποκλειστικά από πολίτες).
Τα εκλογικά κέντρα θα είναι ανοικτά από τις 8:00 (13:00 ώρα Ελλάδας) ως τις 20:00, δηλαδή δύο ώρες περισσότερο από το κανονικό, προκειμένου να αποφευχθεί ο συνωστισμός λόγω της πανδημίας του κορονοϊού.
Για τους υποστηρικτές του «Apruebo» (Εγκρίνω), οι οποίοι ανήκουν κυρίως στον κεντρώο και αριστερό χώρο, ένα νέο Σύνταγμα θα άρει τα βασικά εμπόδια για βαθιές κοινωνικές μεταρρυθμίσεις σε μία από τις πιο κοινωνικά άνισες χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Από την άλλη, οι υποστηρικτές του «Rechazo» (Απορρίπτω) εκτιμούν ότι είναι εφικτό να γίνουν μεταρρυθμίσεις στο ήδη υφιστάμενο Σύνταγμα, το οποίο θεωρούν ότι έχει εγγυηθεί τη σταθερότητα στη Χιλή τις τελευταίες δεκαετίες.
Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, το 60% με 75% των ψηφοφόρων εγκρίνει την κατάρτιση νέου Συντάγματος, όμως η πανδημία δημιουργεί κάποια ερωτήματα για τη συμμετοχή στο δημοψήφισμα.
Μέχρι στιγμής καμία προηγούμενη απόπειρα κατάργησης του Συντάγματος της Χιλής δεν ευοδώθηκε. Το υφιστάμενο Σύνταγμα καταρτίστηκε το 1980 με στόχο να μπορέσουν να διατηρηθούν στην εξουσία τα συντηρητικά κομμάτια της κοινωνίας, ακόμη και μετά το τέλος της δικτατορίας.
«Πρώτος στόχος της συνταγματικής αυτής διαδικασίας είναι να βγούμε από τη σκιά της δικτατορίας Πινοσέτ», σχολίασε ο Μαρσέλο Μέγια, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Σαντιάγο. Δεύτερος στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να λυθούν με πολιτικά και ειρηνικά μέσα τα προβλήματα που έχουν γίνει δομικά και παραλύουν τη λειτουργία της χιλιανής δημοκρατίας, όπως η ανισότητα και ο αποκλεισμός.
Μέχρι και το ξέσπασμα της κοινωνικής κρίσης τον Οκτώβριο του 2019 με αφορμή την αύξηση στην τιμή του εισιτηρίου για το μετρό (σε μια ιστορική συγκέντρωση στην Πλατεία Ιταλίας έλαβαν μέρος 1,2 εκατ. πολίτες), η Χιλή παρουσιαζόταν ως μία από τις πλέον σταθερές χώρες της Λατινικής Αμερικής, με καλά μακροοικονομικά αποτελέσματα.
